Vrijdag 13/12/2019

Surplace

In haar lijvige nieuwe roman Dubbelspoor laat Ingrid Vander Veken het leven van zes personages lichtjes ontsporen. Na een bomalarm zit het gezelschap in een treincoupé noodgedwongen met elkaar opgescheept. Dat leidt tot verwarrende ontboezemingen.

DOOR DIRK LEYMAN

Ingrid Vander Veken (°1949) heeft als journaliste een stevige staat van dienst. Zeker als radiocolumniste kan ze vaak cassant uit de hoek komen. Minder potten brak ze tot op heden met haar literaire zijsprongen. Hoewel ze sinds haar debuutverhalenbundel Tiramisu (1991) regelmatig nieuw proza en scenario's aflevert, behoort ze niet echt tot het soort schrijvers waarvoor kritiek en lezers fluks uitrukken. Vander Veken schrijft weliswaar met een zeker metier over relationeel gehannes en mag daarbij graag een licht satirische ondertoon hanteren, tegelijk laat ze stilistisch weleens steken vallen. Bovendien is ze niet vies van modieuze thema's, zoals in haar vorige roman Nieuwe mannen, nieuwe vrouwen (2004), waarin ze de intussen al helemaal gedateerde kwestie van de nieuwe man onder de loep nam.

Met haar derde roman Dubbelspoor lijkt Vander Veken het zichzelf nodeloos moeilijk te maken. Ze confronteert er zes erg uiteenlopende personages, die door een bomalarm noodgedwongen samen in een treincoupé vastzitten. Van der Veken heeft zich ingespannen om de karakteriële verschillen tussen haar romanfiguren behoorlijk aan te dikken. Ze wilde eigenlijk "een staalkaart van de samenleving" maken, zo zei ze in een interview. Dat zou haar weer toelaten om veel hedendaags ongerief aan te kaarten, zoals het onbegrip én de verwijdering tussen de jonge en de oudere generatie.

Een ambitieus maar enigszins naïef zangeresje, een opzij geschoven politicus, een new-agekleurenconsulente, een schrijver met een writer's block, een zorgzame maar met schuldgevoelens kampende grootmoeder en een punctuele treinbegeleider laten tijdens het oponthoud in hart en ziel kijken. Er ontstaan onvermoede verbanden en liaisons en de schrijfster put zich uit in het detailleren van ieders gedachtegangen. Het toeval dat hen met elkaar opzadelt, zorgt voor een verschuiving in hun leven - bij de ene subtiel, bij de andere ingrijpender. Zo wil Vander Veken ons althans doen geloven. De treinbegeleider mijmert: "Niet het tijdverlies, maar wat het heeft teweeggebracht. Wat reizigers van deze dag zullen onthouden, is geen werkelijkheid, maar een mogelijkheid." En dus vergelijkt hij het spoorwegennet met het bloedvatenstelsel van een mens: "een bloedbaan van ijzer, die leven naar alle uithoeken van het land stuwt, en over de grenzen heen naar het einde van de wereld." Dat klinkt pathetisch. En daar wringt mee het schoentje. Vander Veken weet maar niet aannemelijk te maken dat de treinreis zoveel impact heeft op de reizigers. Ze wisselt niet oninteressante observaties af met werkelijk ellenlange, al te doorwrochte bespiegelingen over hun bestaan. Daardoor maakt niet enkel de trein maar ook het hele boek weleens surplace. In Dubbelspoor slaagt Vander Veken er te zelden in om ons te betrekken bij haar personages, waarvan een aantal te opzichtige constructies zijn. Zo legt ze ook de jonge Naomi, het would-be zangeresje, een redelijk ongeloofwaardig taalgebruik in de mond en komt ook de kleurenconsulente amper uit de verf. Ook is ze bepaald kwistig met leesremmende uitroeptekens.

Toch heeft dit boek zijn aangename opflakkeringen. Vander Vekens inzichten over de showpolitiek en de tribulaties zijn snedig en op smaak gebracht. Duidelijk is dat ze de Steve Stevaerts van deze wereld niet hoog heeft zitten. "Het tot Davneyland omgedoopte partijbureau" en "de Daves die feilloos weten wat mensen willen" krijgen ettelijke vegen uit de pan. De gebaldere passages kunnen Dubbelspoor evenwel niet van de langdradigheid redden.

Ingrid Vander Veken

Dubbelspoor

Manteau/Meulenhoff, Antwerpen, 302 p., 19,95 euro

Vander Veken slaagt er te zelden in om ons te betrekken bij haar personages, waarvan er enkele te opzichtige constructies zijn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234