Maandag 18/10/2021

Superster Dave Gahan over het overlevingsinstinct van Depeche Mode

'Na een tournee nemen we afscheid van elkaar en dan praten we de eerstvolgende paar jaar niet met elkaar. Zo is het altijd geweest'

'Zonder conflicten wordt rock-'n-roll een saai kantoorbaantje'

Depeche Mode heeft het allemaal meegemaakt. Uit de hand lopende ruzies, groepsleden die de deur achter zich dichttrekken, echtscheidingen, alcoholverslavingen en junkieverdriet. Zanger Dave Gahan werd na een zoveelste overdosis zelfs twee minuten dood verklaard. Maar tegelijk bleef het Britse gezelschap de voorbije 25 jaar een van de grootste en invloedrijkste namen in de popmuziek. Dat de groep het nog kan navertellen is niet vanzelfsprekend. Dat er volgende week een nieuwe cd verschijnt, Playing the Angel, is een mirakel. Gahan: 'Als we morgen stoppen, zou dat geen drama zijn.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Steenhaut

Het is twaalf uur 's middags en Martin Gore, een van de invloedrijkste songschrijvers van de voorbije dertig jaar, is stomdronken. Zijn dikke, zwarte zonnebril verbergt gigantische wallen en hij probeert zich zo goed en zo kwaad mogelijk vast te houden aan een blikje Heineken. Dat lukt, maar niet voor lang, en een ogenblik later valt hij languit in de armen van Dave Gahan, die hem nog net vast kan houden.

Het is een surrealistisch gezicht. Niet om een wereldster als Gore dronken te zien - het is een publiek geheim dat hij al jaren met een drankprobleem kampt - maar vooral omdat de twee elkaar tot voor kort het licht in de ogen niet gunden. Bij ons vorige gesprek, naar aanleiding van Gahans eerste solo-cd Paper Monsters, maakte de zanger er geen geheim van dat hij Depeche Mode spuugzat was. Gahan voelde zich een marionet die alleen moest uitvoeren wat Gore hem opdroeg en dreigde ermee de groep op te blazen. Aan de andere kant dreigde Gore ermee de songs die hij ondertussen klaar had voor zijn eigen soloplaat te houden.

Ook over Andrew Fletcher, de derde partij in het spel, verschilde de officiële versie gevoelig van de officieuze. Naar de buitenwereld had hij een fundamentele inbreng in alle platen, maar Gahan gaf te verstaan dat zijn collega niet alleen nauwelijks meespeelt op de platen, maar wees er ook op dat Fletchers keyboards live niet eens werden aangesloten. Dat soort gekibbel lijkt vandaag vergeten, al sluimeren de conflicten nog altijd. Bovendien raakt Gahan geïrriteerd zodra er een vraag wordt gesteld die afwijkt van het promopraatje dat hij voor ogen heeft.

Ik ben een beetje verbaasd dat er weer een nieuwe Depeche Mode-cd is. Twee jaar geleden liet je er weinig twijfel over bestaan dat je daar je ei niet meer kwijt kon. Dat was trouwens de teneur van alle interviews die je toen gaf. Maar hier zit je weer.

"Ach, journalisten maken er een sport van om me verkeerd te citeren. Als het aan mij lag, zou ik nooit interviews geven."

Je gaat toch niet ontkennen dat er spanningen in de groep zijn geweest?

"Er zijn altijd spanningen. Dat maakt deel uit van het creatieve proces. Ik geen enkele rockgroep waar er niet constant geruzied wordt. Bij U2 en R.E.M., bands die net als wij al lange tijd op hoog niveau meedraaien, zit er ook voortdurend een haar in de boter. Ik heb daar geen moeite mee. Zodra die ruzies er niet zijn, lijkt het alsof je een bureaubaantje hebt. Dat gehakketak vat gewoon de essentie samen van wat het is om samen muziek te maken.

"In een groep moet je naar elkaars voorstellen luisteren en word je vaak gedwongen je eigen ideeën te compromitteren. Maar achteraf blijkt dat het geheel vaak beter is dan de som der delen. Zeker deze keer, omdat we voor het eerst een producer hadden die niet vertrouwd was met ons vorige werk en daar ook weinig interesse voor toonde."

Depeche Mode heeft al veertien cd's uit, maar dit is de eerste waarvoor je zelf songs hebt aangedragen. Waarom heeft dat zolang geduurd?

"Ik was er niet klaar voor. Vroeger had ik ook ideeën, maar toen ontbrak het me aan de discipline om die uit te puren. Maar nu mijn privé-leven langzaamaan op orde begint te raken komt er tijd vrij om creatief te zijn, om de emoties die in me omgaan onder woorden te brengen.

"Depeche Mode is altijd al het instrument geweest waar ik mezelf in kwijt kon, ook al gebeurde dat via de songs die me door Martin werden aangereikt. Alleen voel ik me, nu ik zelf nummers kan aanbrengen, veel meer betrokken bij de groep. De plaat vormt ook een coherent geheel, vind ik. Playing the Angel gaat over relaties, maar Martin benadert die vanuit een volledig andere invalshoek dan ikzelf. Hij gaat op dit moment door een zeer moeilijke echtscheiding. Er zijn ook kinderen bij betrokken, wat de hele situatie nog complexer maakt. Ik weet hoe dat voelt, want ik heb het zelf al een paar keer meegemaakt. Maar het gevolg is wel dat ik me, alweer, erg met zijn schrijfsels kan identificeren.

"Eigenlijk is Martin heel communicatief in zijn teksten, terwijl hij dat in het dagelijkse leven niet is. Hij zal niet gauw het achterste van zijn tong laten zien. Voor mij is muziek iets dat me er, zelfs in de somberste momenten, altijd bovenop heeft gekregen. Ik heb er hoop uit geput en daardoor ben ik uiteindelijk heelhuids door de drugshel geraakt die me bijna het leven heeft gekost."

Het lijkt me een ongelukkige samenloop van omstandigheden dat de Depeche Mode-machine weer wordt opgestart op het moment dat het privé-leven van Martin een grote puinhoop is. Ik zou geneigd zijn eerst dat probleem op te lossen voor ik weer een jaar de baan op ga.

"Maar concerten geven maakt een wezenlijk onderdeel uit van ons vak. Er is altijd wel iemand die een reden heeft om thuis te blijven en dat hoeft niet eens iets negatiefs te zijn. In mijn geval denk ik bijvoorbeeld aan mijn vrouw en kinderen. Natuurlijk vind ik het geen prettig vooruitzicht om hen zo lang te moeten missen, maar het is net de uitdaging in ons leven om dit met een huiselijk bestaan te combineren. Ik ga niet zeggen dat we daar altijd even goed in slagen, maar Depeche Mode bestaat ondertussen toch al 25 jaar."

Hoe komt het dat zo weinig groepen zo lang zo succesvol blijven? Wat onderscheidt U2, de Rolling Stones, Metallica, R.E.M. en Depeche Mode van de rest?

"Ik weet het niet en wil het niet weten. We hebben gewoon geluk dat het publiek nog altijd geïnteresseerd is in wat we doen. Het is een cliché, maar je bent niet beter dan de muziek die je maakt. Zodra het werk gedaan is, stap je ofwel voldaan uit de studio, ofwel niet. En Martin en ik vonden het deze keer weer spannend om samen te werken, terwijl onze vorige paar cd's achteraf bekeken vrij routineus in elkaar zijn gezet. Maar zelfs toen wisten we dat we die platen moesten maken om weer in deze fase te belanden."

Martin Gore omschreef Playing the Angel als een verzameling songs over pijn en afzien in uiteenlopende tempo's. Hoe komt het dat de nummers van Depeche Mode heel vaak naar de donkerste kant van de menselijke psyche neigen?

"Pijn is de belangrijkste basis van elke kunstvorm en de songs zijn een manier om weer uit het dal te klimmen. Wij hebben onze muziek altijd gebruikt om uiting te geven aan onze emoties. Dat is ook de reden waarom zoveel mensen zich door Depeche Mode voelen aangesproken."

Geloof je in het cliché dat je je beste platen maakt wanneer je in de put zit?

"Nee. Want als je te lang in de goot blijft liggen krijg je niks gedaan. Het komt er dus op aan om te gelegener tijd weer overeind te krabbelen. Onze songs ontstaan heel vaak uit het verlangen om de pijn in ons leven te boven te komen. Nieuwe nummers als 'The Sinner in Me' en 'Suffer Well' illustreren dat perfect. Dat gaat over de keuze waar je altijd voor staat: wentel je je in zelfmedelijden, of hak je knopen door en probeer je weer uit je put te klauteren. Want er is altijd een uitweg. Pijn kan soms heel vertrouwd aanvoelen, maar dat mag geen reden zijn om er niets aan te doen. Alleen, voor je dat beseft, moet je eerst een paar keer met je kop tegen een muur lopen."

Veel van jullie songs, vroeger en op de nieuwe cd, zijn religieus getint. Je zingt over zonde, godslastering, Jezus en de verlossing. In welke mate hebben religie en geloof invloed op Depeche Mode?

"Het is beeldspraak waar we graag gebruik van maken, omdat we door het concept geloof gefascineerd zijn. Toch voelt niemand van ons drieën zich aangetrokken tot één specifieke godsdienst. Maar als er ergens daarboven een kracht bestaat die groter blijkt dan alle mensen samen, en dat is volgens mij het geval, hoop ik dat het een positieve, constructieve kracht is. En geen destructieve.

"Op onze nieuwe plaat staat een nummer dat 'John the Revelator' heet en daarover gaat. Het is geïnspireerd op het gelijknamige bluesnummer van Son House. In zijn versie gaat het over hoe God de wereld stukje bij beetje vernietigt, maar zo zie ik dat niet. Daarom hebben we er een soort antwoord op verzonnen. Ik denk namelijk niet dat God je naar de hel zal sturen als je gezondigd hebt."

Wat betekent Depeche Mode, de naam, de mensen die er deel van uitmaken, voor jou nog in deze fase van je leven?

"Het blijft een werk in uitvoering. Ik weet niet wat het precies is dat Martin en mij samenhoudt, maar om de een of andere reden voelen we de behoefte om samen door te gaan. Ondanks alles wat we mee hebben gemaakt draait het nog altijd om de muziek. Want die zal verder blijven leven lang nadat men ons onder de grond heeft gestopt.

"We zijn erin geslaagd lang genoeg samen te blijven om een spoor na te laten, om het verloop van de popmuziek te beïnvloeden. Het aantal groepen dat door ons geïnspireerd is, valt nauwelijks te overzien, en onze impact reikt van techno over rock en metal tot folk. Dat is iets waar ik ontzettend trots op ben, al hadden we nauwelijks ambities toen Depeche Mode werd opgericht. We maken nooit plannen. Na een tournee nemen we afscheid van elkaar en dan praten we de eerstvolgende paar jaar niet meer met elkaar. Zo is het altijd geweest."

Jullie zijn niet dichter naar elkaar gegroeid in de loop der jaren?

"Daar wordt nooit over gepraat. Depeche Mode is als familie. We zijn broers en dus hoeven we niet met elkaar te spreken. Af en toe is er de noodzaak om samen te werken en deze keer voelde ik dat we nog iets af hadden te handelen. Na de vorige cd dacht ik dat Depeche Mode op een eindpunt was gekomen, dat we alles gedaan hadden wat we moesten doen. Misschien is dit de laatste plaat. Dat zou geen drama zijn. Depeche Mode is mijn leven niet; het is mijn werk. En zolang ik me door dat werk geïnspireerd voel, is er geen reden om van job te veranderen. Maar mijn leven zal niet in elkaar storten als Depeche Mode morgen stopt. Ik heb een familie. Ik heb een léven. En ik doe gewoon mijn best om de dag door te komen. Zoals iedereen. Onderweg proberen we daar zoveel mogelijk van te genieten. We hebben fantastische momenten beleefd en elkaar naar het leven gestaan. In die zin is Depeche Mode een perfecte afspiegeling van mijn leven. Dat schemert ook door in de muziek.

"Vorige week zat ik op mijn iPod naar tien songs te luisteren die ik vorig jaar heb geschreven en die nog opgenomen moeten worden. Ik kon aan die nummers horen dat de relatie met mijn vrouw en kinderen op dat moment nogal getroubleerd was. Nu gaat het weer beter, maar ik hoorde onze emotionele conflicten doorschemeren in de muziek. Toch deed het deugd om die muziek opnieuw te horen. Het voelde aan alsof er ondertussen een moeilijk hoofdstuk was afgesloten."

Playing the Angel verschijnt op 17 oktober bij Mute en wordt gedistribueerd door EMI.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234