Donderdag 14/11/2019

500 rijkste Belgen

Superrijk zijn is dik oké

Van de deelnemers aan 'The Sky is the Limit' staan enkel industrieel Willy Naessens en Rodania-eigenaar Philippe Cracco in de top 500. Maar het is wel een symptoomprogramma. Beeld VIER

'Het taboe op rijkdom wankelt', stelde financieel journalist Ludwig Verduyn, samensteller van de website De 500 rijkste Belgen, deze week. Terwijl rijken hun fortuin vroeger verborgen probeerden te houden, lopen ze er nu openlijk mee te koop. Al geldt dat vooral voor de niet zo superrijken. Bij de absolute elite staat discretie wel nog voorop.

In de VS buigt het zakenblad Forbes zich over een lijst met The World's Billionaires, in Engeland wijst The Sunday Times de 1000 rijkste Britten aan in haar Rich List en de 500 rijkste Nederlanders staan elk jaar netjes opgelijst in het zakentijdschrift Quote. In België is er sinds 2000 de lijst De 500 rijkste Belgen - eerst in boekvorm, sinds vorig jaar online. De samensteller van de lijst, financieel journalist Ludwig Verduyn, merkte in Knack op dat "het taboe op rijkdom wankelt."

Wat hij daarmee bedoelt? Vroeger wilden de rijkelui vooral niet in die lijst verschijnen en hielden ze hun fortuin liever privé, deels ook uit vrees dat de gepubliceerde gegevens niet correct zouden zijn. "Ik kreeg brieven van advocaten met het dreigement dat ik aansprakelijk zou worden gesteld bij fouten", zegt Verduyn. Op de site van Quote staat zelfs een speciale button: 'meld rijkdom anoniem'.

Daar is inmiddels verandering in gekomen. "Er zijn zelfs Vlamingen die zich spontaan melden. Ze doen dat bijvoorbeeld omdat ze met correcte cijfers in de lijst willen staan", zegt Verduyn nog in Knack. "Het is ook al gebeurd dat een rijke mij zelf en ten onrechte vroeg om op de lijst te komen."

'Vivons cachés'

Het is dus niet langer not done om openlijk te verkondigen dat je tot de rijkste toplaag van de bevolking behoort. Al gaat die mentaliteitswijziging niet voor iedereen op. "De superrijken zijn altijd al een diverse groep geweest", stelt socioloog Stijn Oosterlynck (Universiteit Antwerpen). "Enerzijds zijn er discrete rijken, doorgaans 'generatierijken', van wie de rijkdom van generatie op generatie doorgegeven wordt. Anderzijds zijn er ook nieuwe rijken die niet diezelfde normen van discretie hebben en er net mee uitpakken. Zij zoeken hun status ook in overdadige luxe en andere cultuuruitingen, zoals opera."

Anders verwoord: vroeger bestond de financiële toplaag uit (vaak adellijke) families, waar het fortuin van generatie op generatie werd doorgegeven. Het is algemeen geweten dat zij over een ontzagwekkend vermogen beschikken, maar concreter dan dat wordt het niet. Zij maken nog steeds de top 15 van de lijst uit, zegt Verduyn. "De super-superrijken. Behalve Marc Coucke (plaats 11) en Roland Duchâtelet (plaats 15) communiceren zij vrijwel niet over hun vermogen. De families Colruyt (plaats 3) en Boël (plaats 13) komen amper in de openbaarheid. Over de leden van de AB InBev-families (met een geschat vermogen van bijna 53 miljard euro de absolute nummer 1, EWC) is nauwelijks iets bekend. Van Alexandre Vandamme, de belangrijkste telg, bestaat zelfs geen openbare foto. Zij leven volgens het adagium: pour vivre heureux, vivons cachés."

De rest van de lijst wordt aangevuld met nieuwe rijken, veelal bedrijfsleiders en ondernemers. Zij dragen geen geschiedenis van inherente rijkdom met zich mee, en moeten hun vermogen en de status van superrijke, die ze zelf hebben verworven, ook zelf in de verf zetten. Dus lopen ze ermee te koop. "De identificatie met je vermogen is ook groter als je het zelf verworven hebt. Die mensen zijn trots om op die lijst te staan."

Symptoomprogramma

Dat blijkt ook uit een programma als The sky is the limit, dat "een exclusieve blik achter de voordeur van succesvolle landgenoten" biedt. In het format van programmamaker Peter Boeckx lopen gefortuneerde landgenoten te koop met hun exuberante levensstijl: kunsthandelaar Harry Schurmans liet de beroemde pianist Liebrecht Vanbeckevoort privé optreden in zijn tuin, vleesverwerkingsmogul Danielle Huybrechts kocht een Rolls Royce, ook al interesseerde ze zich niet voor zo'n wagen, en kunstenaar Jan Kriekels liet in zijn tuin een zwembad graven in de vorm van een vagina, dat vanuit de ruimte zichtbaar moest zijn.

"Maar ook zij zijn geen superrijken", zegt Verduyn. "Van de deelnemers aan dat programma staan enkel industrieel Willy Naessens en Rodania-eigenaar Philippe Cracco in de top 500. Maar het is wel een symptoomprogramma: het toont dat de maatschappelijke visie op rijkdom is veranderd. Alleen leeft de absolute elite ondertussen nog steeds in een wereld die daar volledig los van staat."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234