Donderdag 17/06/2021

Superboete voor quizzers die niet opdagen in 'Het spiegelpaleis'

Deelnemers aan Het spiegelpaleis kunnen maar beter niet verstek laten gaan voor de opnames van de quiz. Wie niet opdaagt, krijgt een boete van 2.000 euro. 'Een inbreuk op de arbeids-wetgeving', zegt professor arbeidsrecht Roger Blanpain.

Met 106 zijn ze, de kandidaten die sinds 1 januari deelnemen aan Het spiegelpaleis, een quiz die in het Vlaams parlement wordt opgenomen. Zes weken en 24 afleveringen proberen ze vragen te beantwoorden over 'de aard van de Vlaming'. Iedere dag wint er iemand 500 euro, de uiteindelijke winnaar van de quiz sleept 20.000 euro in de wacht.

Een mooie prijs, die echter ook flink wat engagement van de kandidaten veronderstelt. Zo moeten ze zich gedurende tien opnamedagen vrijmaken, opnames die grotendeels in het weekend plaatsvinden. In ruil daarvoor krijgen ze een vergoeding van 25 euro, een bedrag dat voor de meeste deelnemers nauwelijks de transportkosten compenseert.

Bovendien hangen er hen volgens het contract dat ze ondertekenden ook flinke boetes boven het hoofd: 2.000 euro als ze hun mond voorbijpraten en de uitslag prijsgeven. Eenzelfde bedrag als ze verstek laten gaan voor de quiz. Op die manier willen de makers er zeker van zijn dat ze telkens een mooi gevuld halfrond hebben.

Dat deelnemers en medewerkers aan tv-programma's een clausule moeten ondertekenen dat hen verplicht te zwijgen over de afloop van het programma, is een algemeen aanvaarde regel. Op die manier wil men vermijden dat er op voorhand veel uitlekt. Dat er ook een clausule is die een boete oplegt als je als deelnemer niet opdaagt, is volgens kenners van de tv-wereld vrij uniek.

Maar bovenal blijkt zo'n contract niet wettelijk te zijn. "Dit gaat om een prestatie waaraan verschillende verplichtingen verbonden zijn", legt professor arbeidsrecht Roger Blanpain uit. "Je moet dagen vrijmaken, je moet er op bepaalde uren zijn... Dat is een arbeidsprestatie waar je een loon voor moet krijgen. In dit geval heb je alleen verplichtingen en mogelijke boetes, maar staat daar nauwelijks iets tegenover." De dagvergoeding van 25 euro die de deelnemers krijgen, volstaat immers niet, zegt Blanpain. Ook het feit dat je als kandidaat een prijs kunt winnen, is in feite niet belangrijk. "Een wielrenner neemt ook deel aan wedstrijden waar hij een prijs kan winnen. Maar dat betekent toch niet dat hij geen loon krijgt voor zijn arbeid?"

Volgens Blanpain is het duidelijk waarom de deelnemers van Het spiegelpaleis zo'n contract moeten tekenen. "Uiteindelijk blijft dit een programma dat gemaakt is voor commerciële doeleinden: de makers willen zo min mogelijk kosten maken en maximaal profijt halen. Dit is dus misbruik, het grenst aan uitbuiting."

'Temptation Island'

Blanpain verwijst ook naar de discussie die zich enkele jaren geleden ontspon nadat een Franse rechter had geoordeeld dat deelnemers aan Temptation Island een vergoeding hadden moeten krijgen voor hun deelname aan het realityprogramma. Ruim vijftig kandidaten kregen toen elk ongeveer 15.000 euro als vergoeding voor gedane prestaties. Want hoewel de deelnemers zich goed amuseerden tijdens deopnames op een paradijselijk eiland, oefenden ze daar volgens de rechter 'een professionele activiteit' uit. En hadden ze dus recht op een loon.

Bij de VRT verwijst men voor een reactie door naar De Filistijnen, het productiehuis dat Het spiegelpaleis maakt. De VRT heeft afspraken met productiehuizen over hoe programma's gemaakt moeten worden - alles moet bijvoorbeeld in overeenstemming met het programmacharter gebeuren -, maar de omroep zegt geen betrokken partij te zijn bij de contracten die daaruit voortvloeien. Bij De Filistijnen wil men geen commentaar kwijt over de kwestie. "Over contracten communiceren we niet. Dat is iets confidentieels tussen twee partijen."

Het programmacharter kwam midden vorig jaar tot stand nadat er flink wat ophef was ontstaan na een reeks in Humo over reality-tv. De productiehuizen en omroepen engageerden zich toen om een aantal regels te volgen bij het maken van programma's. Het charter, dat alleen op non-fictieprogramma's van toepassing is, bepaalt onder meer dat kandidaten fair en eerlijk moeten behandeld worden. Over vergoedingen en clausules over boetes staat er niets vermeld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234