Zondag 27/11/2022

Suikerlobby houdt Europa zoet

Valse claims, regelgeving afzwakken en mist spuien. Het lobbywerk van de suikerindustrie in Europa werkt perfect, zo toont een nieuw onderzoeksrapport. 'Het Europees Voedselagentschap adviseert wat de industrie dicteert, niet wat de Wereldgezondheidsorganisatie bepleit.'

Suiker is minstens even schadelijk voor de gezondheid als vet en een oorzaak van de toenemende obesitas, hartziektes en diabetes. Overheden pikken daar op in met labels en suikertaksen, zoals die in ons land sinds januari.

Maar die maatregelen gaan grotendeels verloren, zo staat in het nieuwe rapport 'Een lepel vol suiker. Hoe de voedingslobby de suikerregulering in de EU aanvecht' van de lobby-onderzoeksgroep Corporate Europe Observatory. "Op Europees niveau zorgt de industrie ervoor dat bestaande wetgeving wordt afgevoerd en nieuwe voorstellen ondermijnd worden", zo staat er.

'Big Sugar' draait dan ook om miljarden euro's. Europa is 's werelds grootste exporteur van voeding en drank en voedingsreus Nestlé is het bedrijf met de grootste waarde (208 miljard euro). Suiker is cruciaal omdat bewerkte voeding de grootste winst geeft en suiker toevoegen zowat de makkelijkste en goedkoopste manier is om voeding goedkoop, lang houdbaar en 'smaakvol' te maken.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt suikerbeperkende regulering aan, maar jaarlijks besteedt de industrie in Europa zo'n 21,3 miljoen euro om dat tegen te gaan.

Het rapport noemt zeven strategieën. Niet toevallig lijken ze erg op die van de tabaksindustrie. Twijfelachtige wetenschap verspreiden, regulering torpederen via handelsdeals en rechtszaken, de consument vals informeren en mist spuien met vrijwillige zwakke maatregelen zijn de belangrijkste.

In Denemarken slaagde de industrie erin om de suikertaks, die al tachtig jaar bestond, af te voeren. Ook in Finland is dat gelukt en Coca-Cola en co. zouden aanvallen plannen tegen suikertaksen of labelsystemenen in onder andere Frankrijk en Groot-Brittannië.

Onwetenschappelijk

Een medestander van de industrie blijkt het Europees Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) dat de Commissie adviseert. In 2010 stelde het EFSA dat het "onvoldoende verband ziet tussen suiker en obesitas" om maatregelen te bepleiten. Dat gaat in tegen de wetenschap en de adviezen van de WHO. EFSA baseerde zich dan ook op vijf studies waarvan er vier door de industrie zijn gesponsord. Sindsdien hanteert de industrie die conclusie wel naar hartenlust.

Een van de resultaten is dat nieuw opgelegde Europese regels voor labels op voeding niet voorzien en zelfs tegenhouden dat op de verpakking staat hoeveel toegevoegde suikers in een product zitten, iets wat er in de VS na een gelijkaardig gevecht wel komt. Ook adviseert EFSA dagelijks niet meer dan 45 gram toegevoegde suikers. Dat is geen wetenschap maar de geprefereerde richtlijn van de industrie.

Verder is het 'verkeerslichtensysteem' afgevoerd dat de consument met kleuren op de gezondheidswaarde van producten zou wijzen. FoodDrinkEurope spendeerde 1 miljard euro aan die strijd.

Met eigen studies en campagnes rond sport en beweging slaagt de industrie erin het idee te verspreiden dat "enkel calorieën tellen en ongezonde voeding niet bestaat, enkel ongezonde leefgewoontes". Onwetenschappelijke claims komen bijvoorbeeld van Coca-Cola, dat 6,6 miljoen euro spendeerde om het European Hydration Institute op te richten. Dat promoot sportdrinks met onder andere de zeer dubieuze claim dat "gedehydrateerd zijn even riskant is als alcohol achter het stuur". Of van het International Life Science Institute Europe (ILSI Europe), een lobbygroep voor Coca-Cola, Pepsi, Nestlé en Red Bull, die onderzoek aanvoert dat 'aantoont' hoe light softdrinks beter zijn dan water voor wie gewicht wil verliezen.

"Dat er nog altijd geen consensus is onder Europese regulatoren toont dat de impact van de oneerlijke claims", zegt Katharine Ainger, onderzoeksjournalist en coauteur van het nieuwe rapport.

Suikerbeperkingen voor babyvoeding tegenhouden is voorlopig nog niet gelukt, maar de industrie heeft nu ook de 'wegenkaart' voor nieuwe regulering naar haar hand gezet. "Zo neemt de druk toe tegen een systeem dat leugenachtige gezondheidsclaims aan banden zou leggen en worden de meeste stappen in de nieuwe wegenkaart vrijwillige stapjes."

"Op de lancering van die nieuwe plannen was vooral industrie aanwezig", zegt professor nierziektes Raymond Vanholder (UGent). "Ze kreeg er een podium om soms zelfs reclame te maken en vooral te benadrukken dat Europa niets mag opleggen."

Bij EFSA en FoodDrinkEurope was gisteren niemand te bereiken voor een reactie.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234