Zondag 26/01/2020

Succes is iets voor gelukzakken

Wie een carrière als Rode Duivel ambieert, is het best in het begin van het jaar op de wereld gekomen. En Bill Gates was wellicht niet zo succesvol geweest als hij vijftig jaar eerder was geboren. Econoom Robert Frank is duidelijk: zonder een ferme dosis geluk kom je er niet.

Hebt u zich ook al afgevraagd waarom die collega die zeker niet talentvoller is dan u en even hard werkt toch sneller promotie maakt? Of waarom die buurjongen die toch ook bezeten was van het voetbalspel vaak op de bank zat, terwijl u de ene goal na de andere scoorde?

De Amerikaanse econoom Robert H. Frank heeft het antwoord: geluk. Het is de factor die succesvolle mensen zoveel mogelijk verzwijgen of zelfs ontkennen. Maar het toeval speelt wel degelijk een ontzettend bepalende rol, blijkt uit Franks pas gepubliceerde boek Succes and Luck: Good Fortune and the Myth of Meritocracy.

Soms zit dat geluk in een belachelijk klein hoekje: de eerste letter van je achternaam, bijvoorbeeld. Een studie uit 2006 bewees dat assistenten in de economie een pak meer kans maakten op promotie als de eerste letter van hun familienaam vooraan in het alfabet stond, schrijft Frank. Simpelweg omdat de auteurs van wetenschappelijke economische publicaties alfabetisch gerangschikt worden en de eerste dus meer in de kijker loopt. Aan de Amerikaanse psychologiedepartementen is die alfabetische opsomming niet de gewoonte en was er geen soortgelijk verband met een promotie.

Dat klinkt idioot? De Canadese publicist Malcolm Gladwell weet wel zeker van niet. In zijn bestseller Outliers, the Story of Success uit 2009 vraagt hij zich af of pakweg Bill Gates evenveel fortuin gemaakt had als hij enkele decennia eerder was geboren. De kans is klein, aangezien Gates carrière maakte in een tijdgeest die perfect matchte met zijn talenten. Gladwell analyseerde voor die conclusie een bijzonder interessante lijst, de Forbes-lijst van de 75 rijkste mensen ooit, van de tijd van Cleopatra en de farao's tot vandaag. En wat bleek? Maar liefst veertien van de 75 hadden een bijna-identiek profiel: ze waren allemaal Amerikanen geboren tussen 1831 en 1840.

Meer belastingen

De verklaring ligt voor de hand. In de jaren zestig en zeventig van de 19de eeuw beleefde de Amerikaanse economie haar grootste revolutie uit de geschiedenis. De spoorwegen werden aangelegd, Wall Street zag het licht, de industrie kwam tot bloei. Al die veertien namen, van Rockefeller over Andrew Carnegie tot Hetty Green en Jay Gould, speelden daarin een vooraanstaande rol.

Uiteraard hadden ze een uitzonderlijke visie en massa's talent. Maar wat de analyse van Malcolm Gladwell vooral aantoont, is dat al die mensen het geluk hadden precies de juiste leeftijd te hebben toen die revolutie zich voltrok. Waren ze tien jaar eerder geboren, dan waren ze wellicht te oud geweest en vooral te weinig flexibel van geest. Tien jaar later waren ze te jong geweest om al op de kar te springen.

Andreas Tirez, econoom en kernlid van de denktank Liberales, is een groot believer in de geluksfactor. "De rol van het toeval wordt geweldig zwaar onderschat. Natuurlijk vormen hard werken en talent de basis. Maar er is nog die derde factor. Succesvolle mensen leggen dat vaak uit door te zeggen dat ze risico hebben durven nemen. Wel, wat is een risico dat goed uitdraait meer dan geluk hebben?"

Als ze dat eenmaal durven te erkennen, vaart nochtans ook de maatschappij er wel bij, weet Tirez. "Wie beseft dat hij ook maar heeft wat hij heeft omdat hij zijn portie geluk heeft gehad, is veel meer bereid te delen met anderen. En dus om meer belastingen te betalen. Zelfs Ben Bernanke, de gewezen voorzitter van het Amerikaanse bankwezen, gaf ooit een speech waarin hij de afgestudeerden van Princeton opriep om te delen wat ze later zouden verdienen. Ze waren namelijk al zo bevoorrecht dat ze dat diploma hadden kunnen behalen."

Europees kampioen

Als u wilt dat uw toekomstige kind zoveel mogelijk kans maakt op een dosis geluk, kunt u daar trouwens iets aan doen: plan de geboorte in de eerste maanden van het jaar. Want hoe eerder in het jaar je geboren wordt, hoe succesvoller je vaak bent, ondervonden zowel Frank als Gladwell. De voorsprong op leeftijdgenoten die pas in de herfst ter wereld komen, blijft bovendien vaak doorwerken, in het bedrijfsleven maar zeker ook in de sport. Gladwell vlooide zo de Canadese ijshockeycompetitie uit en constateerde dat van de meest succesvolle spelers een disproportioneel groot deel geboren was in de eerste maanden van het jaar.

Een bijzonder interressant fenomeen om eens toe te passen op de Rode Duivels. Nemen we het wedstrijdblad van hun laatste match met inzet er eventjes bij, de 3-1 overwinning tegen Israël van november vorig jaar. Dat was niet alleen de laatste wedstrijd in de EK-kwalificaties, het was ook de overwinning die ervoor zorgde dat België nummer één werd op de FIFA-ranking. En hou u vast: tien van de elf basisspelers werd geboren in de eerste helft van het jaar. Vier van de elf in de eerste drie maanden van het jaar.

Die statistieken indachtig weet coach Marc Wilmots, ook al geboren in februari, wat hem te doen staat. Want met die kennis worden we straks met de vingers in de neus Europees kampioen, toch?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234