Woensdag 12/08/2020

Stuur Angela Merkel naar de VN

Mark Seddonis speechschrijver van VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon en gewezen VN-correspondent voor Al Jazeera English TV.

Op 31 december van dit jaar zal de huidige en achtste secretaris-generaal van de Verenigde Naties zijn ambt overdragen. De zoektocht naar een opvolger is enkele weken geleden begonnen. Met een nieuwe aanpak, want voor het eerst zullen alle lidstaten kandidaten kunnen voordragen en zelfs interviewen. Een groot verschil met de traditionele procedure, die een pausverkiezing transparant deed lijken.

De voorstanders van een transparanter selectieproces hopen dat de Veiligheidsraad meer dan één kandidaat voor de verkiezing door de Algemene Vergadering zal nomineren - hoewel die laatste nooit het lef gehad heeft om de favoriet van de raad af te wijzen. De voormalige Ierse president, Mary Robinson, is een van de 'Elders', de door Nelson Mandela gestichte groep van wereldleiders die voor hervormingen pleit. "In de wereld van vandaag is het moreel onverdedigbaar dat het selectieproces van de secretaris-generaal zou blijven zoals het is", zei ze onlangs.

Toen Ban Ki-moon negen jaar geleden secretaris-generaal werd, was het grootste conflict dat hij op zijn bord kreeg de burgeroorlog in Darfoer. Jaar na jaar is het aantal conflicten toegenomen, culminerend in het ernstigste van allemaal: de oorlog in Syrië, die binnenkort aan zijn zesde jaar begint. Ondanks alle inspanningen van Ban Ki-moon heeft de internationale gemeenschap geen oplossing gevonden voor dit conflict dat de vrede en de veiligheid van heel de regio bedreigt.

De Verenigde Naties krijgen vaak de schuld van dat falen, maar in werkelijkheid ligt de verantwoordelijkheid bij de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad en de vijandige partijen in de regio. De vijf kunnen nu helpen om een leider te kiezen die de dynamiek misschien kan veranderen en de Verenigde Naties weer relevant zou kunnen maken.

Portugal heeft zijn voormalige premier António Guterres voorgesteld. Hij heeft twee termijnen als hoofd van het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties achter de rug en kwam vorig jaar in het nieuws toen hij waarschuwde dat de humanitaire organisaties in de vluchtelingencrisis "het breekpunt" hadden bereikt.

Maar volgens het officieuze rotatiesysteem zouden de Oost-Europese landen aan de beurt moeten komen. Er is ook een toenemende druk om voor het eerst een vrouwelijke secretaris-generaal te kiezen. Dat is waarom Oost-Europa sterke vrouwelijke kandidaten het veld op stuurt, zoals het Bulgaarse duo Irina Bokova, het hoofd van Unesco, en Europees Commissaris Kristalina Georgieva. Andere kanshebbers zijn de voormalige premier van Nieuw-Zeeland, Helen Clark, en de nieuwe Argentijnse minister van Buitenlandse Zaken, Susana Malcorra.

Sommige insiders in de VN noemen echter een naam die heel de wereld kent: de Duitse kanselier Angela Merkel. Vorig jaar werd er in de Duitse media over haar mogelijke kandidatuur gespeculeerd, tot ze het te druk kreeg met de vluchtelingencrisis. Maar volgend jaar zijn er verkiezingen in Duitsland, en Der Spiegel citeert collega's van mevrouw Merkel die zeggen dat ze geen vierde ambtstermijn ambieert. De vluchtelingencrisis heeft haar populariteit in eigen land geen goed gedaan en de Verenigd Naties zouden haar de kans kunnen geven om in schoonheid afscheid te nemen.

Geen enkele kandidaat kan het prestige van de Verenigde Naties zomaar herstellen, maar er pleit veel voor Merkels kandidatuur. Ze is een vrouw. Ze is opgegroeid in de Duitse Democratische Republiek en heeft dus een Oost-Europese achtergrond. Belangrijker: ze heeft een intuïtief begrip van de Russische president, Vladimir Poetin, die als KGB-officier in Dresden gebaseerd was toen de Berlijnse Muur viel. Hoewel de annexatie van de Krim door Rusland het geduld van Merkel zwaar op de proef heeft gesteld, bleef ze regelmatig met Poetin bellen. Zij zou uniek geplaatst zijn om tussen Rusland en Amerika te bemiddelen.

De opmerkelijke respons van Duitsland op de Europese vluchtelingencrisis, onder Merkels leiderschap, bewijst haar humanitaire geloofsbrieven. Op het hoogtepunt van de migratiegolf van vorig jaar stak Merkels bereidheid om honderdduizenden wanhopige asielzoekers te ontvangen schril af tegen de krenterige reactie van David Cameron, de Britse premier, en de toenemende xenofobie van sommige Oost-Europese leiders.

Tegelijkertijd moest de kanselier het hoofd bieden aan een existentiële dreiging voor de eurozone, toen de Griekse economie vorig najaar in vrije val ging. Merkel schipperde behendig tussen de woedende Griekse publieke opinie en haar eigen regering, met inbegrip van haar minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, die klaar was om Griekenland de deur te wijzen.

De opvolger of opvolgster van Ban Ki-moon zal het niet gemakkelijk krijgen. Ondanks de hervormingen die hij heeft verdedigd, blijven de Verenigde Naties timide, bang voor verandering en argwanend tegenover buitenstaanders. Deze nieuwe, multipolaire wereld waarin conflicten nationale grenzen overschrijden, is een enorme uitdaging. Maar niemand zou ze beter aankunnen dan de Duitse kanselier.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234