Vrijdag 05/03/2021

Onderwijsrapport

Studietoelages moeten vooral bij leerlingen zélf terechtkomen

Saskia Van Nieuwenhove Beeld rv
Saskia Van NieuwenhoveBeeld rv

Saskia Van Nieuwenhove is journaliste en jeugdrechtenactiviste. 

Het onderwijsrapport van deze krant kan enkel beklijvend worden genoemd. Vlaanderen telt steeds meer kwetsbare kinderen. In het secundair onderwijs gaat het over 170.399 van 434.603 leerlingen die leven in armoede.

Minister Crevits (CD&V) wijst op een verhoging van de studietoelages als een belangrijke maatregel tegen deze schrijnende situaties waarin vele leerlingen leven. De laatste cijfers werden niet publiek gemaakt. In het schooljaar 2014-2015 ging dat voor leerlingen in het secundair over 57 miljoen euro.

Maar komen die studietoelages wel bij die kinderen terecht, en zijn het enkel die kinderen die thuis wonen die voldoen aan onze armoedecriteria?

We herinneren ons allemaal de schrijnende dood van Jordy. Hij groeide goeddeels op in een jeugdinstelling en stierf in ontbering in een tentje, eenzaam. 'Wat met jeugdzorgverlaters?', was daarna het debat. Maar moeten we bepaalde zaken niet veel eerder in kaart brengen?

Duizenden tieners in Vlaanderen groeien op in jeugdinstellingen. De redenen zijn divers. Vaak gaat het om incest, verwaarlozing of mishandeling in de thuissituatie. Veel ouders doen hun best, er wordt contextgericht en gezinsondersteunend gewerkt. Maar heel wat ouders komen amper of niet op bezoek. Soms is het contact al jaren verbroken, soms is er een verplicht contactverbod.

Op rekening van ouders

Toch blijven de studietoelages van deze kinderen berekend op de inkomsten van de ouders. Sterker: ook al komen sommige ouders niet meer op bezoek, zij krijgen de studietoelage op de rekening gestort. Daar zijn correcte ouders bij die dit geld meteen doorstorten naar de rekening van de jeugdinstelling. Maar er zijn ook ouders bij die elk jaar de studietoelage ontvangen – in het secundair gaat dat over een gemiddelde van 450 euro per kind – en zelf opsouperen. Ook al is het kind (of zijn de kinderen) al jaren uit het huis geplaatst.

Er is geen manier voorzien om dit geld voor die kinderen te vorderen bij die ouders. Dat geeft schrijnende toestanden. Zo kunnen we ons meteen afvragen of we wel voldoende financiële ondersteuning bieden voor die kinderen in instellingen.

Vanaf 16 jaar belanden deze tieners in 'kamertrainingen'. Dat zijn leefgroepen op de terreinen van de instellingen, waar ze zelfstandigheid aanleren. Dat betekent dat ze met uitzondering van huur, elektriciteit en water (soms ook wifi) alles zelf moeten bekostigen: was, plas, eten, kleren, vervoer en vrije tijd moeten ze zelf regelen en betalen. Daarvoor krijgen ze 240 euro per maand, of 7,5 euro per dag. Geeft de ouder de studietoelage niet, dan wordt dat zelden gecompenseerd en moeten bepaalde schoolkosten ook met dat dagtarief gedragen worden.

Dat noem ik geïnstitutionaliseerde armoede. Je kunt op je zestiende onmogelijk rondkomen met 7,5 euro per dag. Zelfredzaamheid aanleren is een must, maar het moet wel billijk blijven.

Geen fruit maar junkfood

Uitgerekend kinderen die om gegronde en schrijnende redenen van de jeugdrechter in een instelling moeten wonen, die al hopen leed hebben te verwerken, geven we zo een leven zonder noodzakelijke steun en omkadering. Met 7,5 euro leef je niet, maar overleef je. Om maar één gevolg te noemen: in plaats van verse maar wat duurdere groenten en fruit, eten ze goedkope junkfood. 

Het wordt dus tijd dat we niet enkel naar de ouders wijzen, maar ook de bestaande opvang van onze overheid in vraag durven stellen. Dat is geen kritiek op de jeugdinstellingen, zij moeten ook zien rond te komen via de alweer niet-geïndexeerde 'enveloppefinanciering'. 

Moeten we deze tieners in jeugdinstellingen met geld overladen? Zeker niet. Maar de overheid moet wel alle medische kosten en schoolkosten betalen, en systemen bedenken zodat we de aanvraag voor studietoelages niet enkel vereenvoudigen, minister Crevits, maar ook om de toelages bij de tieners zelf te laten terechtkomen. Ik kan ze helaas niet meer tellen, de ouders met (bijvoorbeeld) een verslaving die de toelages zelf gebruiken en de tieners die hun schoolkosten dan maar zelf moeten financieren door ergens af te wassen.

Het slaat een deuk in hun zelfrespect en het fnuikt hun talenten en toekomstperspectief.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234