Zaterdag 03/12/2022

NieuwsWetenschap

Studie: ontdekking bij ‘slapende’ bacteriën kan werking antibiotica verbeteren

Illustratiebeeld. Steeds meer bacteriën zijn resistent voor antibiotica. Beeld anp
Illustratiebeeld. Steeds meer bacteriën zijn resistent voor antibiotica.Beeld anp

Een nieuwe ontdekking bij ‘slapende’ bacteriën, ook persistors genoemd, kan helpen bij een meer efficiënte antibioticabehandelingen te ontwikkelen. Dat blijkt dinsdag uit onderzoek van de KU Leuven en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB). De onderzoekers ontdekten dat het moment waarop de ‘slapende’ bacteriën ontwaken, verband heeft met het ontwikkelen van resistentie tegen antibiotica.

Redactie en Belga

Persistors zijn bacteriën die een antibioticabehandeling niet voelen: ze zijn inactief en kunnen zo een behandeling overleven. Wanneer persistors uit hun slaap ontwaken in een omgeving vrij van antibiotica, kunnen ze zich opnieuw vermenigvuldigen en de infectie weer aanwakkeren.

Tot hiertoe was het niet duidelijk wat het mechanisme achter dat ontwaken precies in gang zette. Het was voor onderzoekers ook moeilijk om die ‘ontwakende’ cellen te onderzoeken, omdat er maar weinig van zo’n cellen voorhanden zijn, en omdat ze zich slechts tijdelijk in die situatie bevinden.

Het was wel al duidelijk dat het moment dat een slapende cel ontwaakt, ze haar tolerantie tegenover antibiotica verliest. Zodra een slapende cel opnieuw actief wordt, kan de antibioticabehandeling aanslaan. Er is echter een grote variatie bij cellen vastgesteld: de ene cel wordt al sneller wakker dan de andere.

Herstel van DNA-schade is cruciaal

Onderzoekers van VIB-KU Leuven hebben nu enkele targets achterhaald die blootleggen wanneer zo’n slapende cel wakker wordt. De zwakke plek van persistors is daarmee geïdentificeerd. “Tijdens de behandeling met antibiotica bouwen persistors DNA-schade op. De cellen zullen deze DNA-schade repareren tijdens het ontwaken, omdat dit essentieel is voor persistoroverleving”, legt postdoctoraal onderzoeker Dorien Wilmaerts uit. “Wij hebben aangetoond dat het herstel van de DNA-schade aan de basis ligt van de timing van het ontwaken en bijdraagt aan het ontstaan van resistentie.”

Wanneer die herstelmechanismen geactiveerd worden in persistors, kunnen ze dus resistentie voorkomen. “Die mechanismen zijn dus een interessant doelwit voor de ontdekking van nieuwe antibacteriële geneesmiddelen.”

Verzuring

Een andere belangrijke ontdekking werd samen met de universiteit van Groningen gedaan. De onderzoekers vonden dat extreem tolerante bacteriële cellen een aanzienlijke verzuring aan de binnenkant hadden. De verzuring bleek het belangrijkste doelwit van de antibiotica uit te schakelen: zo konden de bacteriën dus blijven overleven, ondanks dat ze aan een antibioticabehandeling onderworpen werden.

“Het tegengaan van het verzuren van bacteriën zou een gestandaardiseerde manier kunnen zijn om bestaande antibioticumbehandelingen te verbeteren”, zegt professor Jan Michiels, die de leiding had over het onderzoeksteam. “Nu we begrijpen hoe we de slapende bacteriën wakker kunnen maken, lijken de langverwachte antipersistortherapieën binnen handbereik.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234