Donderdag 22/10/2020

Onderwijs

Studentenmobiliteit in tijden van corona: veel onzekerheid en twijfel

Julie Jans (20) wou voor drie maanden naar Ecuador trekken. ‘We moesten het uiteindelijk onder ogen zien: het was gewoon te onzeker en te onveilig.’ Beeld tine schoemaker

Een deel van je opleiding volgen in een ander land. Het is voor heel wat binnen- en buitenlandse studenten een droom. Maar in coronatijden is dat zeker geen evidentie. Buitenlandse studenten hebben moeite om hier te geraken en Vlaamse kunnen niet altijd vertrekken.

Julie Jans (20) uit Heusden-Zolder had een strak plan. In haar laatste jaar orthopedagogie aan de Hogeschool Gent zou ze met drie vriendinnen voor drie maanden naar Ecuador trekken. “We zouden daar onze stage doen bij een voorziening die kinderen die normaal gezien met hun ouders mee moeten gaan werken op de markt, op een zinvolle en leerrijke manier probeert bezig te houden.”

De vertrekdatum, 21 september, stond met stip op haar kalender. Maar midden juli werd het plan afgeblazen. “Er was zoveel onzekerheid”, zegt ze. “De situatie ginds was niet goed, maar die kon nog altijd beteren. Dus werd de beslissing altijd maar uitgesteld. Tot we het onder ogen moesten zien: het was gewoon te onzeker en te onveilig.”

Jans kreeg van de HoGent de kans om een stage te doen in Slovenië, maar dat zag ze uiteindelijk niet zitten. “Mijn hart en hoofd stonden helemaal op Ecuador. We hebben nu met de vier meisjes beslist om een stage te doen in ons land en volgende zomer vrijwilligerswerk te gaan doen bij dat project in Ecuador.”

Rode zone

Jans is lang niet de enige die haar droom in duigen ziet vallen door corona. Er zijn de afgelopen maanden vrij veel plannen veranderd of gecanceld. De hogescholen en universiteiten volgen namelijk de reisadviezen van de FOD Buitenlandse Zaken. Wat wil zeggen dat reizen naar een rode zone verboden is. Wie al in een zone zit die rood wordt, mag er wel blijven. En hoort zich aan de lokale maatregelen te houden.

Maar aangezien die kleuren regelmatig veranderen, kiezen heel wat studenten uiteindelijk om hun lang geplande trip te annuleren of indien mogelijk te verplaatsen. “We zien inderdaad een behoorlijke afname van de uitgaande studenten”, stelt Isabelle Claeys, stafmedewerker communicatie aan de HoGent. “Zowel voor studie als voor stage vertrekken dit jaar ongeveer de helft minder studenten. Voor stages komt dat vooral omdat studenten niet buiten Europa mogen reizen in het eerste semester.”

Maar dat geldt evengoed voor studenten die vanuit het buitenland naar hier komen studeren. Dat waren er de afgelopen jaren altijd maar meer. Sinds 2008 is het aantal buitenlandse studenten gestegen van 13.000 naar bijna 33.000 in het academiejaar 2018-2019. Ongeveer 12 procent van de studenten in ons hoger onderwijs heeft een buitenlandse achtergrond.

In quarantaine op kot

Maar net zoals Vlaamse studenten niet makkelijk in het buitenland geraken om te studeren, is ook de omgekeerde weg niet evident. Alejandro Alvarez Packham (19) uit het Spaanse Almería zit momenteel in quarantaine op kot in Hasselt. In een vreemd land, waar hij nog niemand kent. Hij arriveerde op 1 september in ons land en mag sindsdien niet meer buitenkomen. “Ik gebruik de tijd vooral om mijn kot in te richten en me voor te bereiden, maar het is soms best saai, ja”, klinkt het. 

De UHasselt doet er alles aan om het de buitenlandse studenten makkelijker te maken. Ze zetten taxi’s in om hen op te pikken aan de luchthaven, geven een voedselpakket en een pakket met huisraad en linnengoed zodat ze zich meteen kunnen settelen. En een jobstudent doet voor hen boodschappen. “Het enige waar ik problemen mee had, was het verkrijgen van een busabonnement”, zegt de Spanjaard. “Maar dat komt wel in orde, denk ik. En ik kan het nu toch nog niet gebruiken.”

Buitenlandse studenten zijn belangrijk voor Vlaanderen, blijkt uit een recent onderzoek van onderwijseconoom Kristof De Witte (KU Leuven). Hij kwam tot de conclusie dat de internationale studenten in het Vlaamse hoger onderwijs onze economie tot 4,4 miljard euro aan terugverdieneffect opleveren.

Dat terugverdieneffect komt er omdat de buitenlandse studenten na hun diploma vaak enkele jaren in Vlaanderen blijven wonen en werken. In die periode betalen ze ook belastingen. En als ze terugkeren naar hun thuisland, zijn het vaak goeie ambassadeurs van Vlaanderen en fungeren ze vaak als tussenpersoon bij handelscontacten.

Rechtstreekse bron van inkomsten

Internationale studenten bewijzen niet alleen onze economie een dienst, ze zijn ook een rechtstreekse bron van inkomsten voor de hogescholen en universiteiten. Studenten van binnen de Europese Economische Ruimte (EER), wat grosso modo neerkomt op de EU-lidstaten plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein, betalen hetzelfde inschrijvingsgeld als de Vlaamse studenten. In veel gevallen gaat het ook om een ruiloperatie tussen twee scholen of universiteiten. Maar studenten van buiten de EER betalen vaak een veelvoud aan inschrijvingsgeld.

En hoewel de financiering van ons hoger onderwijs een pak minder afhankelijk is van die buitenlandse studenten dan in pakweg de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is ook over deze kleinere inkomstenstroom hier wel enige ongerustheid. “Als het aantal EER-studenten daalt, dan betekent dat ook dat onze financiering vermindert”, zegt Imran Uddin, directeur onderwijs, onderzoek en studenten aan de Arteveldehogeschool. “Als de niet-EER-studenten dalen, heeft dat inderdaad nog een grotere impact.”

Wat dat zal betekenen voor de financiën van onze instellingen in het hoger onderwijs is moeilijk te zeggen. Dat is nog even afwachten tot het academiejaar echt van start is gegaan en er precies geteld en gerekend kan worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234