Zondag 05/12/2021

Stroomstootjes tegen alcoholverslaving

Dokters zullen in de toekomst niet alleen medicijnen (farmaceutica) maar ook elektroceutica voorschrijven. Dat zijn kleine, slimme en flexibele elektroden die in de hersenen worden ingeplant. In Gent wordt een proefproject met alcohol- verslaafden uitgestippeld.

De ethische commissie van het AZ Sint-Lucas in Gent mag ze deze week nog verwachten: de paperassen waarmee neuroloog Chris van der Linden toestemming vraagt om alcoholverslaafden met implantaten te behandelen.

De topdokter, die voor het proefproject nauw samenwerkt met neurochirurg Henry Colle, ziet dat zo: bij de patiënten wil hij een gaatje in de schedel boren om zo elektroden in de nucleus accumbens in te brengen. Dat is het gebied in het brein dat bekendstaat als het beloningscentrum. Vanuit dat centrum moet er onderhuids een draadje lopen naar een stimulator ter hoogte van het sleutelbeen. "Zo kunnen kleine elektronische schokjes gegeven worden, zodat het gevoel van beloning na het drinken van alcohol weggehaald wordt", legt Van der Linden uit.

Van de fles blijven

"Dit is niet nieuw", bekent de man meteen. Hij verwijst naar het werk van neurochirurg Dirk De Ridder. In 2012 deed die aan het UZ Antwerpen aan zogenaamde deep brain stimulation bij een zwaar alcoholverslaafde. Die kon zo tot op vandaag van de fles blijven. Een jaar daarvoor waren er ook al Duitse onderzoekers die met implantaten hetzelfde betrachten. "De eerste resultaten zijn telkens veelbelovend", zegt Van der Linden. "We moeten nu nog beter onderzoeken hoe het hen op lange termijn vergaat."

Wie naar Topdokters keek, zag hoe de Gentse arts al bijna tien jaar vaker elektroden in de hersenen van parkinsonpatiënten inplant, waardoor symptomen als trillen, stijfheid en traagheid verminderen. "Maar de toepassingsmogelijkheden nemen snel toe. Deze trein willen we niet missen."

Professor Wouter Serdijn, Nederlands hoogleraar bio-elektronica, is dezelfde mening toegedaan. De man hield onlangs nog een vurig pleidooi voor de implantaten die hij, in navolging van de farmaceutica, elektroceutica doopte. Volgens hem worden ze vandaag al in experimentele settings gebruikt tegen tinnitus (oorsuizen), reuma en epilepsie. "In principe kunnen alle soorten weefsel elektronisch gestimuleerd worden, ook spieren en zenuwen."

Voorwaarde is wel dat de elektroceutica nog kleiner en flexibeler worden. "Nu zijn ze te weinig aangepast aan de anatomie van de mens. Daardoor schuren ze en werken ze minder goed." Serdijn zelf probeert de implantaten ook slimmer te maken. "We moeten van de trial-and-error af. De implantaten moeten luisteren naar de persoonlijke, therapeutische behoefte van een patiënt en vervolgens de elektrische pulsen afstemmen."

Seksuele neigingen

Net als bij pillen horen ook bij elektronische geneesmiddelen bijwerkingen. De hersenen blijken na een tijdje te wennen aan de schokjes, waardoor de symptomen terugkomen. De intensiteit ervan opvoeren heeft vaak niet het gewenste effect, omdat dan ook nabijgelegen gebieden in het brein beïnvloed worden. Zowel Van der Linden als Serdijn haalt een voorbeeld aan van een man met Parkinson die na verloop van tijd onbedwingbare seksuele neigingen kreeg.

Dat elektroceutica op termijn farmaceutica zouden vervangen, wordt weinig waarschijnlijk geacht. Serdijn: "De implantaten werken daarvoor te lokaal. Er zal evengoed medicatie nodig blijven die op het hele lichaam inwerkt. Ik denk aan paracetamol bijvoorbeeld." Het gaat met andere woorden om de combinatie. "Over twintig jaar moet die heel gewoon zijn."

In tussentijd moet er nog meer geëxperimenteerd worden. In Gent gaat dokter Van der Linden ervan uit na de zomer met een aantal alcoholverslaafde patiënten van start te gaan. Eerder dan bang voor de ingreep zijn die enthousiast, meent hij. "Het operatieve risico is vrij klein. Bovendien hebben deze mensen geen enkele andere uitweg meer. Uit mijn ervaring met parkinsonpatiënten weet ik: er is niemand die van zo'n ingreep spijt krijgt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234