Maandag 25/01/2021

Tentoonstelling

Stront doet het altijd goed in de kunst

Gelatin in de tentoonstelling Vorm - Fellows - Attitude.Beeld RV - Jason Schmidt

De zomertentoonstelling van Museum Boijmans Van Beuningen bestaat uit drie reusachtige drollen. Collectief Gelatin sluit aan bij een lange traditie.

De humor van kunstcollectief Gelatin is soms erg letterlijk. Toen ze vorig jaar in de 1.500 vierkante meter grote Bodon-zaal van Museum Boijmans Van Beuningen stonden, zeiden de vier leden tegen elkaar: hier past alleen grote shit. Zo gezegd, zo gedaan. En dus liggen er deze zomer drie enorme drollen in de erezaal. Bezoekers mogen er omheen lopen en de kak aanraken, al dan niet gekleed in een van de 101 handgemaakte naaktpakken met piemels, borsten en schaamhaar.

Gelatin noemt Vorm - Fellows - Attitude een 'shitshow', om zo critici vast voor te zijn. Maar die zijn juist opvallend positief. De tentoonstelling wordt geprezen als taboedoorbrekend, als een lange neus naar de ondoorgrondelijke uitwassen van de hedendaagse kunst. Het woord 'verfrissend' wordt zelfs gebruikt.

Toch is deze tentoonstelling minder revolutionair dan op het eerste gezicht lijkt. Stront als grondstof voor kunstwerken kent een lange geschiedenis. Aan het begin daarvan staat Piero Manzoni. Zijn aristocratische vader vond de carrièrekeuze van zijn zoon maar niets en stelde dat zijn kunst shit was. De Italiaan blikte vervolgens zijn eigen toiletproductie in. Negentig blikjes leverde dat op, genummerd en voorzien van de tekst 'Artist's shit' in vier talen.

Vrijwel ieder groot hedendaags kunstmuseum heeft een blikje. Maar niet alle eigenaren zullen even blij zijn met dit hoogtepunt uit de conceptuele kunst. Sommige blikjes zijn in de loop der jaren gaan lekken en verspreiden een penetrante geur.

Gewenste kleur bruin

Wim Delvoye ging in 2000 nog een stap verder, met een machine, Cloaca, die de menselijke spijsvertering nabootst: een laboratoriumopstelling van twaalf meter met kolven, bekers en buizen. Het was een daverend succes. De installatie maakte een internationale museumtournee en de pakketjes excrement gingen voor duizend euro per stuk over de toonbank.

Ook in de meer traditionele schilderkunst worden soms uitwerpselen gebruikt. Het verhaal gaat dat Picasso zijn verf aanlengde met de kaka van zijn kinderen om de gewenste kleur bruin te krijgen. De Belgische kunstenaar Jacques Lizène spaarde in de jaren 70 zijn eigen drek op om muurschilderingen mee te maken, omdat het kunstestablishment volgens hem een ongezonde voorliefde voor het slijk der aarde had.

Delvoye werd wereldberoemd met zijn fameuze 'kakmachine' Cloaca.

Bolussen in kunsthars

Ook de kunstmarkt is niet vies van uitwerpselen. In 2007 stonden verzamelaars op Art Basel te dringen rond het werk van Terence Koh, die zijn eigen darminhoud had verguld en onder een glazen stolp gelegd. Het prijskaartje van een half miljoen dollar stond een razendsnelle leegverkoop niet in de weg.

Veel ophef, vooral uit religieuze hoek, veroorzaakteThe Holy Virgin Mary (1996) van de Britse schilder Chris Ofili. Het werk stelt een zwarte madonna voor, omringd door plaatjes van vrouwelijke geslachtsorganen geknipt uit pornoblaadjes, en klodders olifantendrol.

Ook Amsterdam heeft de afgelopen jaren z'n portie feceskunst gehad. Tien jaar geleden stelde Marcelo Segall in Galerie Masters de bolussen van zijn zoon, dochter en vrouw tentoon, gevat in kunsthars. Eerder liet Atelier van Lieshout zijn presentatie SM in Galerie Fons Welters vergezeld gaan van levensechte poepseksvideo's. NRC-criticus Hans den Hartog Jager had er geen goed woord voor over. "Te smerig voor woorden", vond hij, en "niet lollig."

Zulke heftige reacties zal Vorm - Fellows - Attitude bij niemand opwekken. Jammer voor Gelatin, want een beetje choqueren is waarschijnlijk wel waar het collectief op uit is. Ze komen immers uit dezelfde traditie en stad als de Wiener Aktionisten, bekend van hun gewelddadige orgieperformances met bloed en, jawel, drek.

Maar die drie hopen in het Boijmans roepen weinig op, zeker geen walging of boosheid. Daar zijn ze te clean voor en te gewild grappig. De tentoonstelling is een ongevaarlijk familie-uitje en leent zich uitstekend voor een 'blootselfie' voor de vriendenapp.

Beeld RV - Aad Hoogendoorn

Gelatin: Vorm - Fellows - Attitude: tot en met 12 augustus in Museum Boijmans Van Beuningen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234