Maandag 16/05/2022

'Strips zijn in de ogen van poëzieliefhebbers vulgair'

In de Klankentapper wordt wekelijks een kleinschalig of populair, een alternatief of zelfs toekomstig stripproject uit de doeken gedaan, telkens in interviewvorm, telkens zonder waardeoordeel.

docent jan baetens combineert strips en poezie met 'self service'

Zowel de cover als de achterflap lijken in eerste instantie niet weinig op een ordinaire promotiefolder van de Colruyt, waarin kortingsbonnen en barcodes een centrale plaats innemen. Maar Self Service is meer dan dat. Eenmaal opengeslagen ontpopt het zich tot een strip, of liever afgeleid stripproduct dat een brug wil slaan tussen de poëzie en het beeldverhaal.

Deze obscure internationale uitgave zag het daglicht dankzij Jan Baetens, een 44-jarige docent aan het instituut voor culturele studies aan de Katholieke Universiteit Leuven, die zich toelegt op fotografie en strips. Baetens, die zegt enkel gedichten in de Franse taal te schrijven, zag er een ideale gelegenheid in om zijn beide voorliefdes in één boek te laten samensmelten. En dus krijgt de lezer vreemde gedichten in drie talen (Spaans, Engels en Portugees) over zich heen, gespekt met erg eigenzinnige interpretaties van (jonge) Europese striptekenaars die een knieval maken voor hun eigen stripgoden als Edgar Pierre Jacobs, Richard Castells, Hal Foster, Alberto Breccia, Mattotti, Joost Swarte, Art Spiegelman, het duo Schuiten-Peeters, Edmond Baudoin, Willy Vandersteen of Marc Sleen.

"Ik liep al enkele jaren rond met plannen voor het maken van een overzichtsboek over honderd jaar strips", begint Baetens. "Maar dan op mijn manier. Ik wilde door de combinatie strip/poëzie de logica op zijn kop zetten. Het beeldverhaal heeft bij het poëzieminnende publiek namelijk een vulgair karakter. Door dat extra in de verf te zetten en te ondersteunen met eigen gedichten, wilde ik de lezer vragen laten stellen over de status van het beeldverhaal. Ik heb het Franstalige stripcollectief Fréon daarover aangesproken en vrijwel meteen werd besloten het illustratieve gedeelte ervan over te laten aan tekenaars die ooit bij hen hadden gepubliceerd, wat meteen ook het selectiecriteria voor de medewerkers was. Mensen als Thierry Van Hasselt, Martin Tom Dieck, Eric Lambé, Virginie Vandergucht of Jan Lens toonden zich meteen bereid. Nadien zijn we op zoek gegaan naar een financiële instelling. Dat was ook snel beklonken. Ik kende de mensen van het Casa Fernando Pessoa, het poëziehuis van Lissabon, en toen ik hen de plannen ontvouwde, hapten ze meteen toe. Enige voorwaarde was dat mijn gedichten in drie talen zouden vertaald worden en dat er onder hun dak een expositie zou plaatsvinden. Dat is inmiddels gebeurd. De hele zomer lang waren de tekeningen er te zien."

Vooraleer een gedicht aan het papier werd toevertrouwd, maakte Baetens een analyse van de desbetreffende stripauteur. "En dat zowel stilistisch als theoretisch", klinkt het. "De ambitie was om de verbale en visuele kenmerken van een tekenaar te vertalen naar dichtvorm. De dertig teksten zijn tekentechnisch ondersteund door dertig verschillende stijlen. De keuze van die dertig verschillende grootmeesters van de strip was uiteraard subjectief, maar het is mijns inziens de goede keuze tussen de grote klassiekers en de hedendaagse auteurs."

Volgens Baetens heeft Self Service, dat al enkele maanden onopvallend bij ons in de rekken ligt, goede kritieken gekregen in Frankrijk. Zelfs Libération had er een goed woord voor over. Een bestseller is het nagenoeg niet geworden. "Ach", relativeert Baetens meteen, "de boeken van Fréon mogen dan geen bestsellers zijn, het zijn in de eerste plaats 'longsellers'. Ze blijven verkopen, zij het mondjesmaat. Fréon is dan ook geen grote uitgeverij, natuurlijk. Ze brengen jaarlijks slechts 6 à 7 boeken in eigen beheer uit, vaak in een oplage van minder dan duizend exemplaren, maar ze slagen er wel in grote Europese namen aan te trekken als ondermeer Di Ricci en Castells. In het huidige, moderne stripwereldje, dat gaat van de grafische novelle tot small press, worden ze gerespecteerd omwille van hun open uitgavebeleid en hun gedurfde projecten. Dat bewijst ook dit boek dat, inderdaad, wellicht slechts een vrij select publiek zal aanspreken." Geert De Weyer

Self Service werd uitgegeven door Fréon en is te koop in de gespecialiseerde stripwinkel.

-Ocassionally, Baudoin- At times your long face inebriates Your occasionally sidelong glance And torments from time to time... (But I do not know Which of the two possible readings In your opinion it would be fitting Once and at least for all To keep till the end.)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234