Zondag 20/10/2019

Deradicalisering

‘Strijd tegen radicalisering mist doel’: studie uit kritische bedenkingen bij ‘deradicaliseringsindustrie’

Pro-IS-protest. Beeld ANP

Een onderzoek van de KU Leuven uit kritische bedenkingen bij de ‘deradicaliseringsindustrie’. Er is een ‘versnipperd beleid’ dat de vertrouwenspositie van jeugdwerkers ondermijnt en moslimgemeenschappen stigmatiseert.

De oorspronkelijke bedoeling van KU Leuven-onderzoekers Nadia Fadil en Silke Jaminé was om overzicht te brengen in het ‘warrige’ landschap van deradicaliseringsinitiatieven. Ze komen tot een kaart van België met 107 gesubsidieerde projecten, bijvoorbeeld via het Vlaams en Federaal actieplan, maar een volledig overzicht bleek uiteindelijk onmogelijk. Niemand weet bijgevolg hoe veel budget er in ons land naar deradicalisering gaat. 

Enerzijds is dat een gevolg van het ingewikkelde Belgische politieke stelsel. Anderzijds is er de vage definiëring van het concept radicalisering. En er is ook de keuze om een belangrijk deel van het beleid over te laten aan de lokale overheden. 

“We tonen in onze studie aan hoe dat kan zorgen voor een aanpak op maat, maar het brengt ook veel onduidelijkheid met zich mee over wat de aanpak dan precies moet zijn, wat wél en niet kan”, zegt onderzoeker Jaminé. 

Een van de aanbevelingen is dan ook om het beleid overzichtelijk te maken voor wie er mee in aanraking komt. Er is ook een kritische evaluatie nodig die aandacht heeft voor “de stigmatiserende effecten van het beleid op moslimgemeenschappen”. De onderzoekers waarschuwen voor de ‘securitization of islam’, een proces waarin de islam en alle (veronderstelde) moslims als een veiligheidsprobleem worden beschouwd. Een volgend risico is de criminalisering van de moslimverenigingen en de ondermijning van de vertrouwensband van sociale werkers.

“Het sociaal werk heeft een belangrijke functie, maar haar afrekenen op het al dan niet deradicaliseren, gaat voorbij aan haar intrinsieke waarde”, zegt Jaminé. 

Er moet volgens de onderzoekers meer structurele ondersteuning komen van organisaties die een vertrouwensrelatie hebben met lokale gemeenschappen en kwetsbare gezinnen ondersteunen, maar dan niet vanuit de invalshoek van radicalisering. 

Deradicaliseringsindustrie

Samen met het specifiek Vlaamse onderzoek presenteert professor Fadil ook een omvattend boek over radicalisering in België en Nederland. Ook daarin komt naar voren dat het radicaliseringsbeleid de vertrouwenspositie ondermijnt. 

“Ik weet van sociaal werkers in Molenbeek dat de jongeren hen niet willen vertrouwen en vooral bezig zijn met de vraag: ‘ga ik hier geficheerd worden en op een lijst komen staan?’”, zegt Fadil. “Dat heeft echt impact op sociaal werk. Daarom strijden ze zo hard voor hun beroepsgeheim. De overheid heeft die vertrouwenspersonen nodig om informatie in te winnen, maar net door die samenwerking wordt de vertrouwenspositie ondermijnd.”

Professor Nadia Fadil Beeld Simon Lenskens

Enkele weken geleden maakte ook het steunpunt voor jeugdwerk, vzw Uit De Marge, een soortgelijke analyse in een rapport. De doorgedreven focus op antiradicalisering bij jongeren zette volgens het steunpunt “een radicaliseringsindustrie’ in gang, die schadelijke effecten heeft op groepen in een maatschappelijk kwetsbare situatie, en daarmee op de samenleving in haar geheel”.

Het nieuwe onderzoek stelt dat er klachten zijn over een gebrek aan kwaliteitscontrole van de deradicaliseringsinitiatieven en een overaanbod aan vormingen, die ook deze onderzoekers omschrijven als de deradicaliseringsindustrie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234