Donderdag 09/04/2020

Milieu

Strijd tegen plastic afval barst in België los op verschillende fronten

Plastic afval, achtergelaten na een 'plastic attack' in een supermarkt in Groot-Brittannië. Beeld Facebook/Plastic attack Belgium

Om de kolossale afvalberg veroorzaakt door plastic verpakkingen terug te dringen, schieten in ons land allerlei acties uit de grond. Zo is er een groep die supermarkten wil 'aanvallen', en een andere die de maand mei 'plasticvrij' verklaart. 

"Als je al een plastic zakje nodig hebt om een wortel te kopen in de supermarkt, waar zijn we dan eigenlijk mee bezig?" zegt Iris Verschaeve van het Gentse Milieufront. Samen met de organisatie Plastic Attacks organiseert zij een 'aanval' in Gent. Het idee van die 'plastic attacks' is dat klanten, nadat ze in de supermarkt hun boodschappen gedaan hebben, alle overbodige verpakkingen van hun producten halen en in de winkel achterlaten. 

"We zijn van plan om al het afval in een kar te steken", zegt Verschaeve. "Maar om te tonen hoe groot de massa plastic is die naar die verpakkingen gaat, denken we eraan om ergens in Gent ook een enorme plasticberg te maken." 

Als je het onnodige afval in de winkel trouwens achterlaat, is de supermarkt  verplicht om dat terug te nemen. Om Vlamingen op het hart te drukken dat de wet dit voorschrijft, heeft minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) zelf eerder al opgeroepen om dat te doen. De eerste plastic attack in België staat gepland voor zaterdag in Brussel. Nadien volgen er ook acties in Bornem, Leuven, Brugge en andere Vlaamse steden. Het concept zelf komt overgewaaid uit Groot-Brittannië en krijgt ondertussen navolging over heel Europa. 

Een maand zonder

In ons land valt het offensief van Plastic Attack ook grofweg samen met de 'Mei plasticvrij'-campagne. Ook die richt zich in eerste instantie op de supermarktconsument, maar tegelijk wil de campagne ook nuttige tips meegeven over hoe je in het dagelijks leven zoveel mogelijk plastic mijdt. 

Hoe je dat dan wel doet? "Bijvoorbeeld door het rietje te weigeren als je op café een drankje bestelt", zegt initiatiefneemster Ineke Van Nieuwenhove. "In plaats van flessen met bronwater te kopen in de supermarkt, kun je toch ook kraantjeswater drinken? Elke minuut verdwijnt een vrachtwagen plastic afval in zee, daarom willen we iedereen graag sensibiliseren over hoe het anders kan." 

Dat er de laatste tijd zoveel te doen is rond de berg plasticafval mag niet verwonderen. Nu de beelden van de plastic soup in de oceanen op ieders netvlies gebrand zijn en we al langer vaarwel hebben gezegd tegen het wegwerpzakje in de supermarkt, heeft de publieke opinie zich voorgoed tegen overbodig verpakkingsmateriaal gekeerd. 

De retailsector zelf is al langer op de kar gesprongen – volgens sectorfederatie Comeos gebruikt die nu 80 procent minder plastic dan tien jaar geleden. Maar al zie je hier en daar dat supermarkten met kleine ingrepen de ecologische klant proberen te bedienen (wie vlees koopt bij Carrefour, bijvoorbeeld, kan dat in zijn eigen Tupperware-potje mee naar huis nemen) toch lijkt het erop dat er nog meer stappen genomen kunnen worden.  

"We evolueren echt wel mee", zegt Roel Dekelver, woordvoerder van Delhaize België. "Bij ons loopt er nu een test, waarbij klanten herbruikbare katoenen zakken kunnen kopen om groenten in te doen. Omdat die test blijkbaar heel succesvol is, zijn we nu aan het bekijken om de katoenen zakken voor de zomer over heel het land uit te rollen."  

Terugnameplicht

Wat de Plastic Attack-campagne betreft, zegt Dekelver, dat het op zich geen slecht idee is. Maar anderzijds is een supermarkt niet verplicht om alle verpakkingsafval terug te nemen. Het is nog steeds geen containerpark. "De terugnameplicht slaat enkel op secundair verpakkingsmateriaal", vertelt hij. "Zo zijn we wel verplicht om het plastic folietje dat rond zes flesjes cola zit op te nemen, maar niet de flesjes zelf. Hetzelfde geldt voor al het materiaal dat nodig is om een product goed te kunnen bewaren, zoals een microgolfmaaltijd." 

De belangrijkste reden om het afval in de supermarkt achter te laten, lezen we op de Facebook-pagina van plastic attacks, is dat het grootste deel van het afval anders terechtkomt in een verbrandingsoven. Maar wat doet de supermarkt er dan mee? "Via gespecialiseerde firma's wordt dat gerecycleerd zodat leveranciers het kunnen hergebruiken", zegt Dekelver. "Omdat we merken dat er een nieuwe dynamiek leeft bij de klanten, willen wij zeker inspanningen doen. Maar de verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk ook bij hen en bij de leveranciers." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234