Zaterdag 23/01/2021

Strijd om Labour barst los

Waren voordien David Cameron, zijn torypartij en zijn baby niet weg te slaan uit het nieuws, dan bepaalde Labour in de afgelopen week voor het eerst in lange tijd weer de headlines. Niet alleen Tony Blair en zijn autobiografie waren overal, ook de broers David en Ed Miliband leken alomtegenwoordig. De strijd om het leiderschap van de partij, die nog drie weken duurt, is nu echt losgebarsten.

Broers Miliband in de clinch om uit te maken wie toekomstige koers van Britse oppositiepartij zal bepalen

De verkiezing is de belangrijkste sinds Tony Blair in 1994 aan het roer van Labour kwam. De favorieten onder de kandidaten, David en Ed Miliband, mogen dan uiterlijk op elkaar gelijken, hun visie over de richting die de partij moet volgen om weer aan de macht te komen, verschilt hemelsbreed. David vertegenwoordigt het New Labourkamp van Blair, Ed de aanhangers van Old Labour.

Labour, dat in 1997 de Britse verkiezingen won en in mei van dit jaar, na dertien jaar regeren, in de oppositie werd gedwongen, zag zijn steun al afkalven toen Tony Blair nog premier was. Gordon Brown, die het in 2007 overnam, kon hierin geen verandering brengen, integendeel. Alle hoop om de verloren stemmen van de afgelopen jaren weer binnen te halen, ligt nu bij de nieuwe leider.

De winnaar wordt op 25 september, de dag voor het Labourcongres, bekendgemaakt. De campagne is al enkele maanden bezig, maar de strijd barst nu pas echt los. Sinds afgelopen woensdag kan gestemd worden. Die dag kregen de 160.000 leden van Labour, goed voor een derde van de stemmen, hun stembrief in de bus. Nog eens een derde van de stemmen is voor de Britse en Europese parlementsleden van Labour. De rest is voor vakbonden en hun leden.

De meest tot de verbeelding sprekende kandidaten zijn de broers Miliband. Volgens de peilingen ligt David Miliband op kop met zo’n 36 procent, terwijl zijn broer Ed 31 procent haalt. De drie andere kandidaten zouden nauwelijks aan 11 procent of minder komen.

De Milibands komen uit een links politiek nest, met vader Ralph Miliband, die in België geboren werd, een belangrijk marxistisch filosoof en moeder Marion een activiste. Maar binnen Labour behoren ze tot verschillende takken van de partij.

De 45-jarige David Miliband was op jonge leeftijd een beschermeling van Blair en een van de belangrijkste figuren binnen diens project van New Labour. Dat project hield een evolutie van de partij in van links richting centrum, minder invloed van vakbonden en minder overheidsreguleringen. Labour, voorheen een klassieke arbeiderspartij, kreeg meer kiezers uit de middenklasse en ook uit de hogere laag van de Britse bevolking.

De bijnaam van David Miliband, ‘Brains’, behoeft geen verdere uitleg. Hij bekleedde verschillende belangrijke regeringsposten onder Tony Blair en was ook minister van Buitenlandse Zaken onder Gordon Brown, maar is al die tijd Blairite gebleven.

Zijn jongere broer, de 40-jarige Ed Miliband, staat daarentegen bekend als een aanhanger van Gordon Brown en heeft in de strijd om het partijleiderschap de steun van de machtige vakbonden, belangrijke geldschieters van Labour. Ed Miliband was minister van Klimaat onder Brown en daarvoor ook adviseur van de toenmalige premier.

De andere kandidaten zijn de vechtlustige Ed Balls, een voormalige minister van Onderwijs. Er is ook Diane Abott, nog linkser dan Balls, en de voormalige minister van Gezondheid Andy Burnham.

Het kon niet anders of de Britse pers kwam de afgelopen maanden af met krantenkoppen als ‘Kaïn en Abel’ en ‘Broedermoord’. Beide broers ontkenden heftig dat hun kandidatuur doorweegt op hun privéleven, maar feit is dat hun rivaliteit die van twee broers overstijgt.

Wie op 25 september als winnaar uit de bus komt, zal, net zoals Tony Blair in 1994, Labour vanuit de oppositie moeten leiden. Het grote verschil is dat Labour ditmaal de loodzware erfenis torst van dertien jaar beleid waarvan de Britse bevolking zich vooral de felbekritiseerde deelname aan de Irakoorlog, de gladheid van Tony Blair en de norsheid van Gordon Brown herinnert.

Welk soort oppositie Labour moet voeren om over vier jaar opnieuw een kans te hebben op een machtspositie, daar is de partij zelf nog niet uit: moet Labour proberen de middenklasse, die Blair steunde, terug te winnen of moet de partij zich concentreren op de kern van aanhangers die gedesillusioneerd raakten door de koers van New Labour?

De eerste stelling is die van David Miliband, de tweede van Ed. Comfortzone is het stopwoord waar ze allebei mee goochelen. “Een gewone oppositie zou ons terugleiden naar onze comfortzone als een protestpartij, groothartig dat wel, maar in wezen ook naïef, welmenend maar niet mee met de tijd”, schreef David Miliband onlangs in een opiniestuk in The Times.

Ed Miliband ziet het net andersom. “In de comfortzone blijven die New Labour ons geeft, zou ons blijvend verbannen naar de oppositie”, zo pleitte hij.

De oude kliek van New Labour, van Tony Blair over Gordon Brown tot Alastair Campbell en Peter Mandelson, is al een tijd geleden uiteengevallen, maar hun invloed binnen de partij blijft. De oudste broer Miliband heeft volgens de krant The Guardian de bekrachtiging van 11 van de 21 leden van het schaduwkabinet, waaronder de belangrijke steun van de voormalige minister van Financiën Alistair Darling en ex-justitieminister Jack Straw, allebei bekend als Blairites.

Brownite Ed Miliband kreeg scherpe kritiek van Peter Mandelson, een van de architecten van New Labour. “Hij en degenen die een toekomst zien in pre-New Labour zullen snel ondervinden dat dat een electoraal doodlopende weg is”, verklaarde de man die de bijnaam ‘Prince of Darkness’ had, onlangs aan de BBC.

En ook Tony Blair brak, al gebeurde dat iets subtieler, een lans voor David Miliband in zijn autobiografie die woensdag verscheen. “Het gevaar voor Labour nu is dat we afdrijven, of zelfs ons keren in de richting van links”, schreef Blair.

Ed Miliband wordt onder meer gesteund door Old Labourcoryfee Neil Kinnock, leider van de partij tijdens de Thatcherjaren. “Hij heeft al het nodige: het karakter en de overtuiging om te bewijzen dat de waarden van Labour, zoals zorg, mogelijkheden, zekerheid, eerlijkheid en vrijheid, in feite praktische moderne antwoorden zijn en geen oude theorieën”, schreef Kinnock twee weken geleden in The Daily Mirror.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234