Donderdag 30/06/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

Strenge Russische mediawet heeft meteen gevolgen: BBC trekt alle journalisten terug

Een camera nabij het kantoor van Deutsche Welle in Moskou. De Duitse nieuwsorganisatie mag niet meer werken in Rusland.  Beeld EPA
Een camera nabij het kantoor van Deutsche Welle in Moskou. De Duitse nieuwsorganisatie mag niet meer werken in Rusland.Beeld EPA

De BBC, een van de grootste nieuwsorganisaties ter wereld, trekt al zijn journalisten tijdelijk terug uit Rusland. Aanleiding is een nieuwe wet waardoor burgers en journalisten tot 15 jaar cel riskeren als zij ‘nepnieuws’ verspreiden over de Russische krijgsmacht en militaire campagne. Buitenlandse journalisten zijn niet uitgezonderd.

Gijs Beukers

‘De veiligheid van onze werknemers gaat boven alles’, schrijft Tim Davie, hoofdredacteur van de BBC, in een verklaring. ‘En wij zijn niet bereid om hen bloot te stellen aan het risico van vervolging omdat zij simpelweg hun werk doen.’ De Russischtalige BBC-site, die voortaan buiten het land zal worden gemaakt, bereikte de afgelopen week 10,7 miljoen mensen. In normale tijden zijn dat er 3 miljoen.

Na de inval in Oekraïne voert Rusland de informatieoorlog steeds intensiever. Eerder beperkte mediawaakhond Roskomnadzor de toegang tot onafhankelijke media, zoals de Russischtalige websites van de BBC en Deutsche Welle. Ook werden de populaire tv-zender Dozjd en radiozender Echo geblokkeerd.

Vrijdagavond kwam ook het nieuws dat Facebook op zwart is gezet. Volgens de Russische mediawaakhond Roskomnadzor is de blokkade een antwoord op de beperkingen die Facebook Russische media op zijn platform oplegde. Zondag besloot de Europese Commissie Russia Today en Spoetnik te weren. Facebook liet daarop weten dat het de toegang tot de twee door de Russische staat gecontroleerde media had ingeperkt.

Geen invasie

Volgens Rusland verspreidden westerse landen foutieve informatie over Rusland om verdeeldheid onder de bevolking te zaaien. De Russische autoriteiten reppen niet van een ‘invasie’ in Oekraïne en stellen daarentegen juist dat westerse media weigeren te berichten over de ‘genocide’ van Russisch-sprekende mensen in Oekraïne.

Tot voor kort had je als buitenlandse correspondent in Rusland nog een zekere status, zegt Joost Bosman, die acht jaar in Moskou woont en verslag doet voor onder meer Het Financieele Dagblad, het AD en Elsevier Weekblad. ‘Om het imago van Rusland te beschermen, pakte de overheid je niet te hard aan.’

Dat dat veranderde, werd vorig jaar duidelijk. In augustus werd BBC-correspondent Sarah Rainsford het land al uitgezet. In november volgde Tom Vennink, correspondent van de Volkskrant, die vanwege ‘administratieve overtredingen’ het land moest verlaten.

Een bevel krijgen om te vertrekken was voor journalisten in Rusland het zwartste scenario, zegt Bosman. ‘Maar nu kun je ook in een Russische cel belanden. Dat is een waterscheiding.’ Bosman neemt de wet dan ook heel serieus. ‘Gezien de huidige omstandigheden – de oorlog in Oekraïne en de spanning die er op het Russische regime staat – kan ik me voorstellen dat Rusland dit keer wel hard gaat optreden, en dat het dus echt gevaarlijk is om te schrijven wat je wil.’

Na verslag te hebben gedaan vanuit Kiev is Bosman nu in Warschau. Naar huis gaan kan hij nu niet, omdat Rusland de grens heeft gesloten voor buitenlanders. Als die weer open gaat, wil Bosman zijn werk vanuit Moskou weer oppakken. ‘Maar ik besef dat dat risico’s met zich meebrengt.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234