Maandag 30/03/2020

Achtergrond

Streng verboden een kind te krijgen

Beeld © Joost Hoving

Moeten we mensen die beter geen kinderen kunnen krijgen, dwingen tot anticonceptie? Het debat dat afgelopen week in Nederland door een kinderrechter en hoogleraar werd aangewakkerd, woedt ook bij ons.

"Er is alle reden toe dat met de belangen van een kind niet pas na zijn geboorte rekening wordt gehouden, maar al vóór zijn verwekking." Die zin stond uitgelicht in verschillende Nederlandse kranten. Ze is afkomstig van Cees de Groot en Paul Vlaardingerbroek. De kinderrechter en professor familie- en jeugdrecht pleiten hiermee voor verplichte anticonceptie. Rechters zouden volgens hen de wettelijke bevoegdheid moeten krijgen om die uit te spreken. Ze denken daarbij aan extreme situaties waarbij 'iedereen' - hulpverlener, huisarts, psychiater en politie - het erover eens is dat de betrokkenen zich beter niet zouden kunnen voortplanten.

Debat

Zo'n extreme situatie kan worden gecreëerd door een moeder met een schizofrene stoornis van wie de twee kinderen elders verblijven omdat er niet fasoenlijk voor hen kan worden gezorgd. Toen de vrouw een derde keer zwanger raakte, verklaarde ze in de rechtbank: "Ik ben prostituee en mijn bezoekers kicken op seks met een duidelijk zichtbaar zwangere vrouwen. Het gaat mij niet om het kind. Dat mogen jullie ergens plaatsen."

Volgens De Groot en Vlaardingerbroek moet een rechter zo iemand kunnen verplichten tot anticonceptie. Medisch-technisch zou het doodeenvoudig zijn met Implanon, een hormonenstaafje dat in de bovenarm wordt geplaatst. Daarmee kunnen zwangerschappen drie jaar lang worden voorkomen. "Het kan ook tussentijds worden verwijderd en er is sprake van snel terugkerende vruchtbaarheid."

Heel wat mensen stellen zich vragen bij het voorstel. Hoe kun je vooraf vaststellen wat er zal mislopen? Wanneer herzie je zo'n maatregel? En wat met de vader? Ook Antwerps jeugdrechter Christian Denoyelle heeft zo zijn twijfels.

"Natuurlijk denk je weleens dat sommige mensen geen kinderen zouden mogen krijgen. Maar iemand zulke drastische preventieve maatregelen opleggen is nog wat anders. Bij wie zeg je: 'jij mag wel en jij mag niet'? Hoe gevaarlijk en uitzichtloos moet een situatie zijn? Je weet toch niet wat de toekomst brengt? Geloven we dat iemand kan veranderen? Dat is moeilijk af te wegen, wetende dat iedereen recht heeft op een gezinsleven. Anderzijds hebben kinderen het recht om in een stabiele omgeving te kunnen opgroeien. Volgens mij moet hier eerst, net als bij euthanasie, een groot maatschappelijk debat aan voorafgaan."

Het debat over gedwongen anticonceptie werd al eerder gevoerd in ons land. In 2005 stelde toenmalig Vld-senator Patrik Vankrunkelsven deze piste voor als een alternatieve sanctie voor ouders die hun kinderen ernstig mishandelen. Aanleiding was de assisenzaak over de Mechelse baby Xena, die overleed nadat haar drugsverslaafde moeder en vader haar folterden.

"Het in een wet verankeren was voor velen een brug te ver", blikt Vankrunkelsven terug. Hij staat er zelf nog steeds achter. "Als er voldoende bewijzen zijn van strafbare misdrijven tegen het kind én van recidive, dan lijkt het me goed om ook deze piste aan te bieden bij het vaststellen van de strafmaat." Het zou wel niet courant gebeuren. "Dit moet gaan om uitzonderlijke gevallen. Sowieso moet het een tijdelijk karakter hebben: sterilisatie kan niet."

Professor bio-ethiek Paul Schotsmans (KU Leuven) sluit zich hierbij aan. De taak aan één iemand toevertrouwen, noemt hij wel te moeilijk. Een multidisciplinair team moet op basis van criteria begeleiden. De man geeft wel toe dat het moeilijk is om grenzen te trekken.

"Voor extreme voorbeelden zal er een draagvlak zijn, maar zo duidelijk afgelijnd is het niet altijd. Dat wil niet zeggen dat we moeten wegkijken. Het is belangrijk dat een kind in de beste omstandigheden wordt geboren. Niet alleen de ouder, maar ook de samenleving moet daarin haar verantwoordelijkheid durven opnemen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234