Donderdag 18/08/2022

InterviewEls De Waegeneer

Stralingsdeskundige over hoogspanningslijn: ‘Ik blijf voor kalmte pleiten als het over Ventilus gaat’

null Beeld Vertommen
Beeld Vertommen

Verontrustend nieuws: volgens de Nederlandse Gezondheidsraad zijn er ‘aanwijzingen’ dat leukemie en aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer zich vaker voordoen bij volwassenen die nabij hoogspanningslijnen wonen. De magnetische velden rond de lijnen vormen een mogelijke verklaring, luidt het. Els De Waegeneer, stralingsdeskundige aan de UGent, stelt zich vragen bij die conclusie. ‘Dit is al te kort door de bocht.’

Jeroen Van Horenbeek

Wat moeten we verstaan onder ‘aanwijzingen’ dat leukemie bij volwassenen mogelijk samenhangt met leven in de buurt van hoogspanningslijnen?

“In het onderzoek zelf wordt die alarmerende conclusie nergens echt hard gemaakt op basis van de correcte wetenschappelijke methodes. De Nederlandse Gezondheidsraad suggereert een oorzakelijk verband tussen de magnetische velden rond hoogspanningslijnen en het opduiken van leukemie bij volwassenen. Maar dat kan niet zomaar afgeleid worden uit hun studie.”

Er zitten gaten in het onderzoek?

“Ik frons toch regelmatig de wenkbrauwen, ja. Zo wordt onder meer aangegeven dat er mogelijk een probleem is met de diagnoses van mensen. Versta: iemand die in het onderzoek is opgenomen als een alzheimerpatiënt is dat misschien toch niet. Die vaststelling kan heel je werk ondergraven.”

Voer voor de prullenmand dus?

“Ik zou vooral zeggen dat de Gezondheidsraad te kort door de bocht vliegt. Nog zo’n probleem: er wordt een mogelijk extra gezondheidsrisico gesuggereerd voor mensen die in elektriciteitscentrales werken, maar de loopbaan van deze mensen is niet grondig onderzocht. Dat is nochtans nodig om een juist oordeel te vellen. Werkt iemand al heel zijn carrière in een bepaalde centrale of is hij daar nog maar zes maanden aan de slag? Dat maakt een verschil.”

Wat is de huidige stand van de wetenschap rond het gevaar van hoogspanningslijnen?

“We steunen op twee grote internationale studies, een uit 2002 en een uit 2010. Daaruit blijkt dat er een statistisch verband is tussen kinderleukemie en wonen in de onmiddellijke nabijheid van hoogspanningslijnen. Daar moeten we dus waakzaam voor zijn. Al is het belangrijk om te zeggen dat er geen oorzakelijk verband is aangetoond. We weten dus niet zeker dat het magnetisch veld rond hoogspanningslijnen het risico op kinderleukemie vergroot. Misschien speelt er wel iets anders.”

En wat riskeren volwassenen?

“Voor volwassenen heeft de wetenschap geen overtuigend verband - statistisch en dus evenmin oorzakelijk - vastgesteld tussen een ziekte en wonen bij hoogspanningslijnen wanneer de blootstellingslimieten niet overschreden worden.”

De Nederlandse Gezondheidsraad eist meer onderzoek en opvolging.

“Onderzoek en opvolging zijn uiteraard nodig en deze eis is dus correct. Ik vraag eigenlijk niets anders. Maar dit suggereert dat er amper onderzoek of opvolging is, of dat het voorzorgsprincipe niet wordt toegepast. Dat is ook niet correct. En zeker als je zo’n alarmerende boodschap brengt, zou ik een andere aanbeveling verwachten dan: doe meer onderzoek.”

Wat moeten mensen die naast een hoogspanningslijn wonen hiermee? Of de mensen die zich verzetten tegen Ventilus in West-Vlaanderen?

“Ik kan me voorstellen dat dit voor hen enorm zorgwekkend en verwarrend is. Ik blijf echter voor kalmte pleiten. Zoals gezegd: er is een goede opvolging en bijkomende onderzoek nodig rond leukemie bij kinderen, maar dat gebeurt. Als de blootstellingslimieten gerespecteerd worden is de suggestie van een oorzakelijke link met aandoeningen bij volwassenen onterecht paniek zaaien.”

Verhoogt dit nieuwe onderzoek de druk om Ventilus ondergronds aan te leggen?

“Het verschil in magneetveld tussen een bovengrondse en een ondergrondse lijn is technisch. Kort samengevat: op stahoogte is het magneetveld pal boven een ondergrondse hoogspanningskabel sterker dan op stahoogte onder een hoogspanningslijn in de lucht. Maar op een grotere afstand is het magneetveld van een ondergrondse kabel dan weer minder sterk dan bij een lijn in de lucht. Het beleid moet deze wetenschappelijke kennis meenemen in zijn beslissing.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234