Zondag 28/02/2021

Europese Unie

Straks moeten ook tanks over de Europese wegen kunnen rijden

Amerikaanse pantservoertuigen in Riga, Letland, bij de militaire oefening Dragoon Ride in 2015.  Beeld AP
Amerikaanse pantservoertuigen in Riga, Letland, bij de militaire oefening Dragoon Ride in 2015.Beeld AP

Bij een conflict aan de grenzen van Europa moeten troepen en tanks sneller kunnen worden verplaatst naar het crisisgebied. De Europese Commissie heeft daartoe woensdag een actieplan gelanceerd. Bruggen, tunnels, snelwegen en spoorverbindingen zullen geschikt worden gemaakt voor het vervoer van zwaar materieel. Aan de grenzen moeten formaliteiten tot een minimum worden teruggebracht.

In de Koude Oorlog was de infrastructuur aangepast aan de militaire behoeften. De haven van Rotterdam was volledig ingesteld op het ontvangen en snel doorsluizen van Amerikaanse troepenversterkingen. Maar na de val van de Muur en het wegvallen van de Sovjet-vijand verdween de noodzaak hiertoe. Sindsdien zijn er bruggen gebouwd die niet hoog of sterk genoeg zijn en zijn tunnels te smal of te laag.

Daaraan moet iets worden gedaan, vindt zowel de Europese Unie als de Navo. Zij hebben de kwestie van de militaire mobiliteit hoog op de agenda gezet. Dat heeft te maken met de politiek van Rusland na 2014. Toen pakte Poetin de Krim af van Oekraïne en zette hij in het oosten van dat land pro-Russische separatisten ertoe aan een afscheidingsoorlog te beginnen. Het nabijgelegen Polen en de Baltische staten voelen zich daardoor bedreigd. Om die reden heeft de Navo vier multinationale gevechtsbataljons in deze oostelijke lidstaten gestationeerd en hebben de Amerikanen een pantserbrigade gestuurd.

Rusland afschrikken

Dit is ter afschrikking van de Russen, maar die strategie kan alleen geloofwaardig zijn als de Navo in staat is in geval van een crisis snel versterking te sturen. Bij oefeningen bleek echter dat als de Russen, met hulp van separatisten, Estland zouden binnenvallen, de Navo-reactie lang op zich kan laten wachten. Alleen al vanwege de papierwinkel. Het kostte drie weken om de Duitse doorreisvergunningen te krijgen voor Spaanse snelle-reactietroepen. Dat is veel te lang.

De Europese Commissie komt nu, als hoofdverantwoordelijke voor het Europese transportnetwerk, met een actieplan voor het aanpassen van infrastructuur en regelgeving. De lidstaten wordt gevraagd knelpunten aan te wijzen. Volgend jaar moet er een lijst met projecten liggen, die mede met EU-geld kunnen worden gefinancierd.

VS-troepen bij de Litouws-Letse grens bij de operatie Dragoon Ride II, juni 2016. Beeld REUTERS
VS-troepen bij de Litouws-Letse grens bij de operatie Dragoon Ride II, juni 2016.Beeld REUTERS

Minder formaliteiten

Behalve het aanpakken van fysieke obstakels bij wegen, bruggen en tunnels is het aanpassen van formaliteiten een belangrijk aandachtspunt. Landen hanteren uiteenlopende regels voor het vervoer van gevaarlijke stoffen, wat aan de grenzen problemen en dus veel oponthoud kan opleveren voor munitietransporten. 

"Door de militaire mobiliteit binnen de EU te verbeteren, kunnen we effectiever zijn bij het voorkomen van crises, efficiënter bij het uitvoeren van missies en sneller bij het reageren op crises", zegt EU-buitenlandchef Federica Mogherini. Het actieplan past in het streven naar een heuse defensiepijler binnen de EU. De ontwikkeling daarvan is in een stroomversnelling geraakt door het assertievere optreden van Rusland, de verkiezing van Trump en de Brexit.

Mogherini benadrukt dat er op het punt van de militaire mobiliteit nauw moet worden samengewerkt met de Navo. Nederland speelt in beide organisaties een voortrekkersrol in dit dossier, dat laat zien hoezeer het westerse veiligheidsbeeld de laatste jaren is gekanteld. Het gaat niet meer om het incasseren van het vredesdividend, maar om het versterken van de militaire paraatheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234