Dinsdag 06/12/2022

Straks de verkiezingen, maar nu eerst reclame

‘Dat moet bij ons ook kunnen.’ De kans is groot dat iemand dat gedacht heeft bij het bekijken van The Killing, de Deense politieke thrillerserie die via dvd en Canvas de Vlaamse huiskamers veroverd heeft. In het eerste seizoen van The Killing wordt de verdwijning van een meisje onderzocht tegen de achtergrond van de lokale verkiezingscampagne in Kopenhagen. De burgemeester is een aan zijn zetel gekleefde oligarch van het ancien régime, de uitdager een aan seks verslaafde nieuwlichter.

Of de makers van de aangekondigde tv-serie over de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen ook die particuliere plotlijn zullen overnemen is erg twijfelachtig. Maar het idee is wel identiek: een whodunit situeren in de setting van de strijd om de burgemeesterssjerp (DM 9/3). Aan die pitch wordt evenwel een bijzondere twist gegeven. Het is de bedoeling om de thrillerreeks gelijktijdig uit te zenden met de feitelijke kiesstrijd in Antwerpen. Fictie en realiteit zullen in elkaar overlopen, te meer omdat het de bedoeling lijkt om de fictieve politici te boetseren naar hun bestaande evenbeeld. Met name burgemeester Patrick Janssens (sp.a) en zijn uitdager Bart De Wever (N-VA) zullen losjes herkenbaar geportretteerd worden.

Politieke fictie is in ons land vrij uitzonderlijk.Als we de Dutroux-rip-offs buiten beschouwing laten, komt enkel Film 1 (1999) van Willem Wallyn over de Agusta-affaire in de buurt. In het buitenland bestaat er wel een traditie om politieke actualiteit te vertalen in hoogstaand tv-drama. De Britten bijvoorbeeld creëerden met The Thick of It een bittere interpretatie van de spin doctoring onder New Labour, maar ook in Nederland werden zowat alle grote politieke affaires van de laatste jaren al gereconstrueerd in prestigieuze tv-reeksen: De kroon (over de politieke problemen rond het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima), De prins en het meisje (over het huwelijk tussen Johan Friso en Mabel Wisse Smit), Den Uyl (over de Lockheedaffaire) of Enclave (over de val van Srebrenica). Op de keper beschouwd is politieke fictie al zo oud als Shakespeares koningsdrama’s.

Wat de makers van de reeks over de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen beogen, is ambitieuzer én riskanter. Ze laten in timing realiteit en fictie niet alleen samenlopen, ze laten daardoor de fictie ook ingrijpen in de realiteit. Het publiek zal immers, zoals in elke tv-reeks, sympathie betonen met een van de protagonisten. Of dat met de burgemeester of met zijn uitdager zal zijn, hangt in niet geringe mate af van de verhaallijn die de tv-makers uitzetten. Kiezen ze voor het underdogstandpunt van de man die de zittende machthebber uitdaagt (De Wever), of kiezen ze voor de man die moedig zijn belegerde vesting verdedigt (Janssens)? Aangezien de reeks doelbewust wordt gepland op het moment dat de kiezer het meest bezig is met zijn stemkeuze - de finale zou op antenne komen op verkiezingszondag - moet de impact van de fictie op de afloop van de echte stembusgang niet onderschat worden.

Poppetjespolitiek

Die democratische overweging schijnt de makers allerminst bezorgd te maken. Integendeel, maximale impact van het verhaal op de werkelijkheid is net wat nagestreefd wordt. Is dat cynisch? Misschien, maar cynisme is vandaag de basishouding van vele Belgen-Vlamingen-Antwerpenaars tegenover politiek. En dat mogen politici zich in de eerste plaats zichzelf aanwrijven. Al gaan wij verslaggevers ook niet vrijuit. Na 270 dagen crisis is politiek in dit land al te zeer verengd van een beschaafde botsing van meningen naar een vaak onbeschofte botsing van mensen.

Het is de ‘poppetjespolitiek’ die primeert: wie doet het met wie en wie mag zich daardoor bedrogen voelen? En dat gaat maar door. Zes maanden geleden al werd de huidige formatiepoging “op sterven na dood” of zelfs “dood en begraven” verklaard, terwijl de onderhandelaars nog altijd rond de tafel zitten. Intussen heeft het ene “overleg van de laatste kans” de andere “ultieme deadline” opgevolgd. De Wetstraat als decor van een soap: een beperkte club vedettes verhoudt zich elke dag weer op een wat andere manier tegenover elkaar, zonder verstrekkende gevolgen evenwel. Wie een week afhaakt, kan zo weer mee in het verhaal. In de mate dat het ook vaak het gemakkelijkste verhaal is om te vertellen, zijn ook wij politieke journalisten niet vrij te pleiten van onze verantwoordelijkheid in die betreurenswaardige ontwikkeling.

Het idee om een kiescampagne als setting te nemen voor tv-fictie is dan enkel de uiterste consequentie van die ‘versoaping’ van de politiek. Als de politieke realiteit zich zo verleidelijk laat samenvatten in soapverhaallijnen, was het enkel wachten op het moment waarop dramaschrijvers die actualiteit ook echt zouden aangrijpen als verhaalstof. Of dat democratisch riskant is, doet er niet toe, de vraag is enkel nog of de cliffhanger spannend genoeg is om de kijker over het volgende reclameblok te tillen.

Het is evenwel niet naar de tv-makers dat we een vermanend deontologisch vingertje moeten opsteken. Het zijn de politici zelf die zich wel eens mogen bezinnen over dat merkwaardige etiket van acteur dat hun eerbiedwaardige publieke functie gekregen heeft. Een blik in de spiegel dringt zich op, desnoods vanuit de kappersstoel in de schminkkamer van een tv-studio.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234