Maandag 12/04/2021

Strafhof scoort met arrestatie Laurent Gbagbo

Met de arrestatie van Laurent Gbagbo, ex-president van Ivoorkust, is het Internationaal Strafhof (ICC), erin geslaagd een vooraanstaande verdachte naar Den Haag te krijgen. Maar voor de inwoners van Ivoorkust kan dat succes een negatieve weerslag hebben.

In de eerste bijna tien jaren van het Hof heeft hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo voor het ICC vaak gehengeld naar 'grote vissen', maar weinig binnengehaald. De Libische kolonel Kadhafi is dood; Joseph Kony van het Oegandese Verzetsleger van de Heer (LRA) zit nog altijd in de bush; en Ocampo's kwaadste genius, president Omar al-Bashir van Soedan, loopt nog steeds vrij rond.

Maar nu dan, tot verrassing van velen, is Laurent Gbagbo gearresteerd. Ocampo noemt hem individueel verantwoordelijk voor "aanvallen op burgers die zijn gepleegd door troepen die namens hem optraden". In totaal zijn vier aanklachten tegen Gbagbo ingediend. Hij wordt verdacht medeverantwoordelijk te zijn voor moord, verkrachting, vervolging en andere inhumane daden.

"Er komt nog meer aan", aldus Ocampo woensdag in een verklaring. De ICC-aanklager belooft de Ivoriaanse slachtoffers van het geweld tussen december en april gerechtigheid. Dat betekent dat behalve Gbagbo en de zijnen ook de tegenpartij wordt aangepakt. In totaal verwacht het Strafhof met aanklachten te komen tegen drie tot maximaal zes verdachten.

Gewapende strijd

De tegenpartij is de partij van de huidige president, Alassane Ouattara, van wie Gbagbo in december de tweede ronde van de verkiezingen verloor, maar voor wie hij weigerde zijn zetel in te leveren. Het politieke conflict daarover liep uit op een gewapende strijd, die naar schatting drieduizend burgers het leven kostte.

Ouattara persoonlijk komt zeer waarschijnlijk niet in de beklaagdenbank van het ICC terecht. Anders is dat voor de leiders van de zogeheten Forces Nouvelles, de vroegere rebellengroep in het noorden van Ivoorkust, die samen met stedelijke milities en Franse militairen er uiteindelijk in slaagde Gbagbo ten val te brengen.

Want ook zij, zo stelt bijvoorbeeld Human Rights Watch, zijn verantwoordelijk voor ernstige misdaden. De landelijke verzoeningscommissie die Ouattara heeft ingesteld, met als lid onder meer de stervoetballer Didier Drogba, zal mogelijk niet snel tot veroordelingen komen. En dus is er voor het Internationaal Strafhof werk aan de winkel.

Maar daarmee loopt het ICC ook de kans de nog weinig stabiele maatschappelijke verhoudingen in Ivoorkust opnieuw uit balans te brengen. Laurent Gbagbo was en is immers bij een groot deel van de bevolking populair. Aanhangers van hem zeggen dan ook dat zijn arrestatie niet alleen onwettelijk is, maar ook ingaat tegen "de belangen van het land en de nationale verzoening".

Parlementsverkiezingen

Waarmee Onuci, de VN-vredesmacht in Ivoorkust, er een nieuwe taak bij heeft. De tienduizend soldaten van de vredesmacht worden sinds enkele maanden geleid door de Nederlandse oud-minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders. De eerste krachtmeting voor Ivoorkust, en eerste proef dus ook voor Onuci, komt op 11 december, als in het land parlementsverkiezingen gehouden moeten worden. Koenders heeft gezegd alles uit de kast te zullen halen, opdat de kiezers veilig naar de stembus kunnen. En wellicht ook heeft de plotse arrestatie van Gbagbo hem daarbij geholpen.

Maar Gbagbo's partij, de FPI, zal de verkiezingen waarschijnlijk boycotten. En daarmee gaat het om een partij die, zo bleek bij de eerdere presidentsverkiezingen, bijna de helft van de bevolking achter zich weet. Wie zich van zijn burgerrecht beroofd meent, kan mogelijk zijn toevlucht zoeken tot nieuw geweld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234