Maandag 02/08/2021

'Straathoekwerker is geen jihadi-jager'

Als het van binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) afhangt, worden straathoekwerkers, OCMW's en leerkrachten belangrijke pionnen in de strijd tegen radicalisering. Maar kunnen ze hun rol als vertrouwenspersoon dan nog ten volle spelen? 'Het is een delicaat evenwicht.'

Neen, de maatschappelijk werkers en leerkrachten nemen niet de rol over van inlichtingen- en politiediensten. Toch kunnen ze volgens Jambon hun steentje bijdragen in de strijd tegen radicalisering. Verdachte gedragingen kunnen ze melden op een lokaal platform, waar vertegenwoordigers van OCMW's, scholen en lokale politie in zetelen. Zo kan, indien nodig, worden opgetreden. Het is een van de speerpunten van Plan R, het plan van Jambon tegen radicalisering (DM 13/06).

Klinkt logisch, maar toch zijn er ook gevaren aan verbonden. Zo komt de vertrouwensrelatie tussen de maatschappelijk werker en zijn doelpubliek in het gedrang. Geen enkele radicaliserende jongere gaat nog het achterste van zijn tong laten zien, als hij weet dat de hulpverlener even later ook de lokale politie spreekt. Veel straathoekwerkers merken nu al dat sinds de aanslagen jongeren hun mond houden over de islam, uit angst geviseerd te worden.

Het is in het eerste plaats bij de straathoekwerkers dat het probleem zich stelt. "We leggen contact met jongeren die nergens meer terechtkunnen, die zich de in de steek gelaten voelen door alle mogelijke instanties", zegt Thomas Devos, coördinator straathoekwerk bij Stadslabo Jes, dat zo'n 450 jongeren in Brussel begeleidt. "Het feit dat we niet met die officiële instanties verbonden zijn, is de enige manier waarop we de brug die we naar die jongeren kunnen slaan. We kunnen geen sancties opleggen. Vertrouwen is het enige wat we hebben." En dat lijkt nu net in het gedrang te komen.

Over het voorstel van Jambon wil Devos zich nog niet uitspreken, omdat hij de concrete teksten nog niet heeft gezien. Wel waarschuwt hij voor een andere kwestie. Hoe breng je in Brussel vertegenwoordigers van de 19 OCMW's, de 6 politiezones en de verschillende onderwijsnetten - Nederlandstalige en Franstalige - samen? "De centrale aansturing ontbreekt", zegt hij. "De praktijk leert dat zulke initiatieven telkens verzanden."

OCMW's wel positief

Bij de OCMW's klinkt een heel ander verhaal. "Wij zien het initiatief eerder als ondersteuning dan als een bedreiging", zegt Rudy Coddens, die binnen koepelorganisatie de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten verantwoordelijk is voor de OCMW's. In Gent werd enkele maanden geleden al een gelijkaardig platform opgericht. Wanneer een medewerker bij een huisbezoek duidelijke signalen heeft opgevangen van radicalisering, dan kan dat aangekaart worden in die besloten groep.

"De informatie wordt voorgelegd en ingeschat door de experts", zegt Coddens, die in Gent voor sp.a OCMW-voorzitter is. "Soms is het vals alarm. In andere gevallen, wanneer bijvoorbeeld de melding overeenkomt met bepaalde politie-informatie, zal er gepast worden opgetreden. Meestal gebeurt dat discreet."

Het is net die aanpak die Jambon wil promoten. "We geven niemand de opdracht om te klikken", zegt zijn woordvoerder Olivier Van Raemdonck. "Wel willen we een veilige omgeving aanbieden, waar informatie gedeeld kan worden. Het gaat om een delicaat evenwicht." De regering werkt momenteel aan een wet die het beroepsgeheim aanpast. Dat zou dan gedeeld worden door alle mensen die zetelen in het platform.

Dat OCMW's hier vlotter in meestappen dan straathoekwerkers, is niet onlogisch. Zij voeren nu ook al controletaken uit. OCMW-medewerkers moeten nu bijvoorbeeld ook al melden wanneer er sociale fraude in het spel is. Leerkrachten van hun kant hebben minder de rol van maatschappelijk werker, maar snakken wel al langer naar een meldpunt waar verdacht gedrag kan gesignaleerd worden. Voor hen biedt dit een oplossing, voor de straathoekwerkers veel minder. "We gaan hen ook niet dwingen", klinkt het bij Jambon. "Dat zou een averechts effect hebben."

Hans Bonte (sp.a), burgemeester van Vilvoorde en expert in radicalisering, is niet te spreken over het plan van Jambon. "Wat hij doet is het oprekken van de draagkracht van het maatschappelijke middenveld. Het is gewoon een schaamlapje. Waar op ingezet moet worden, is een meer efficiënte politie. Eengemaakte politiezone in Brussel, het gebruik van camerabeelden in de metro. Daar zou het moeten om draaien."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234