Dinsdag 07/12/2021

STORMRAM van de straat

Wat is de ware aard van de Parti de Travail de Belgique? Voor velen is de Franstalige wederhelft van de PVDA de partij van de angst en de agitatie die Wallonië en Brussel al dagenlang plat legt. Voor anderen is de PTB het succesvolle verlengstuk van radicaal linkse denkers als Thomas Piketty en Yanis Varoufakis.

Hoewel de PVDA en de PTB één en dezelfde partij zijn, wordt dezer dagen ook in Nederlandstalige media vooral over de Parti de Travail de Belgique gesproken. Daarvoor zijn verschillende redenen. Ten eerste maakte de Franstalige vleugel van de radicaal linkse partij een kwantumsprong in de peilingen: van 5,5 naar 13, 5 procent. Tot verbazing van velen wordt de PTB op die manier plotseling de derde partij in Wallonië. PS en MR gaan beide ongeveer 6 procent achteruit en vooral de Franstalige socialisten moeten toegeven dat ter linkerzijde een electorale dijkbreuk dreigt te ontstaan.

Een andere reden waarom de PTB dezer dagen in het middelpunt van de belangstelling staat, is dat de partij de meer radicale vleugels van de vakbonden tot wilde stakingen zou aansporen. De PTB zou ook systematisch leden en sympathisanten naar stakingspiketten sturen om NMBS-personeelsleden en cipiers aan te zetten tot harde acties. Tegen wil en dank kreeg de partij hierdoor het imago van de onverantwoorde agitator. Sommige opiniemakers, onder wie KU Leuven-rector Rik Torfs, zeggen zelfs dat de belgicistische PTB de splitsing van België aan het bespoedigen is door het cliché van de stakende Waal zo te versterken.

En dan is er nog een derde reden waarom de PTB voor het eerst in haar geschiedenis zoveel mediaminuten krijgt: Kamerlid Raoul Hedebouw: de even goedlachse als welbespraakte woordvoerder van de PTB-PVDA. De perfect tweetalige Hedebouw, kind van Vlaamse staalarbeiders die opgroeide in Luik, is zelfs voor de meest hardnekkige tv-zapper moeilijk te ontwijken: gast in De afspraak, breed gesticulerend op het parlementair spreekgestoelte, een interview van veertig minuten op RTBF, grappend en grollend in De ideale wereld.

Qua naambekendheid is Hedebouw zijn partijvoorzitter Peter Mertens aan het voorbijsteken. Die laatste worstelt toch wel met de handicap dat hij in 2014 nét geen Kamerzetel veroverde. Niet dat Mertens binnen de partij op een zijspoor zit; allerminst, want Mertens en Hedebouw kunnen het uitstekend met elkaar vinden. Maar het neemt niet weg dat de joviale Hedebouw de allereerste media-chouchou is uit de geschiedenis van de PVDA-PTB.

Inspiratoren

Een positie die Hedebouw handig gebruikt om komaf te maken met het aangebrande verleden van zijn partij. Telkens als hij voor de voeten geworpen krijgt dat zijn voorgangers nog niet zo lang geleden het dictatoriale regime in Noord-Korea steunden en Stalin-vlaggen vereerden, legt een glimlachende Hedebouw uit dat die tijd definitief voorbij is en dat het marxisme van de 21ste eeuw heel andere inspiratoren heeft. De wereldberoemde economist Thomas Piketty wordt daarbij steevast als grote voorbeeld vermeld.

En Hedebouw zal ook niet nalaten om zijn sympathie te uiten voor andere succesvolle linkse bewegingen: het Griekse Syriza, het Spaanse Podemos, de Indignados, Occupy Wall Street, de prille protestbeweging Nuit Debout, de Nederlandse Socialistische Partij en zeker ook het Franse Front de Gauche.

Op de vraag of de politieke strategie van de PTB momenteel vooral gericht is op stakingen en betogingen, antwoordt Hedebouw affirmatief, maar hij probeert de strijdlust van zijn partij wel zo goed mogelijk te beargumenteren. "Ja, we geloven in de kracht van de straat. Naar onze mening zijn het de krachtsverhoudingen op straat die de politiek zullen bepalen. Sociale mobilisatie is cruciaal. De huidige stakingen zijn nodig om de rechtse regeringen achteruit te dwingen."

Opvallend is dat Hedebouw in meerdere interviews een parallel trekt met de nationale stakingen van 1936. In juni van dat jaar legden honderdduizenden arbeiders bijna een maand het land plat. De stakingsgolf leidde tot een eclatante sociale overwinning: erkenning van de veertigurenweek, een week onbetaald verlof en een gevoelige loonsverhoging.

Nogal wat PTB-tegenstanders omschrijven Hedebouws referentie aan juni 1936 als onzinnige romantiek. De PTB-woordvoerder zelf zegt dat de parallellen te opvallend zijn om te negeren. "Ook toen kwam de sociale crisis er na een wereldwijde economische crisis", verdedigt hij zich. Net als nu waaiden de stakingen van 1936 over van Frankrijk, was de rijkdom in handen van enkelingen en riepen sociaaldemocratische leiders op om niet te staken.

De concrete inzet, zo gaat Hedebouw verder, is uiteraard veranderd. Waarna meestal een discours volgt over een miljardairstaks en de noodzaak om uit het Europese besparingsmodel te breken, dat er volgens hem voor zorgt dat overheden niet meer in publieke diensten investeren.

De PTB werpt zich met andere woorden op als de enige stormram tegen het TINA-principe (there is no alternative) dat gehanteerd wordt door de conservatieve regeringen die momenteel in Europa aan de macht zijn. Of die regeringen nu bestaan uit christendemocraten als Angela Merkel of sociaaldemocraten als Jeroen Dijsselbloem maakt volgens de PTB-leiders geen enkel verschil: ze zitten namelijk allemaal in het verstikkende eenheidsdenken dat steeds meer lasten legt op arbeiders en miljardairs buiten schot houdt.

Nog een laatste opvallende kenmerk van de PTB: omdat de leiding momenteel vooral verandering via de straat wil afdwingen, heeft ze alle tijd om politieke macht te verwerven. Of Hedebouw zijn partij ooit zal laten toetreden tot een coalitieregering? "De komende tien à vijftien jaar zal dat niet gebeuren. Pas als sociaaldemocraten en groenen bereid zijn om uit het Europese bezuinigingskader te stappen, kunnen we praten over samenwerken. Maar dat zie ik voorlopig niet gebeuren."

Linkse kleur en glans

Het zijn uitspraken die met name bij de Parti Socialiste alle alarmlichten aan het knipperen doen slaan. PS-boegbeelden als Elio Di Rupo en Paul Magnette lanceerden een anti-PTB-offensief waarbij de radicaal-linksen als 'onverantwoorde marxisten' worden bestempeld die enkel maar goed zijn om langs te zijlijn te roepen.

Samen met zijn Vlaamse kompaan Peter Mertens blijft Hedebouw dit soort aanvallen met de glimlach afslaan. Bij de PVDA-PTB leeft duidelijk een onwankelbaar vertrouwen dat ze samen met linkse boegbeelden als Piketty, Varoufakis, Pablo Iglesias Turrion en Sanders op de juiste historische golf zitten. Of die analyse klopt: wait and see. Feit is dat Hedebouw en co. op die manier links opnieuw kleur en glans geven; en dat is voorlopig voldoende om steeds meer kiezers aan te trekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234