Zondag 08/12/2019

Nederlandse verkiezingen

Stopte Rutte het populisme? Het hangt af van uw bril

Stopte Mark Rutte (VVD) eigenhandig het populisme of mag hij vooral blij zijn met overwinningsnederlaag? Nederlandse en buitenlandse commentatoren geraken het niet eens. Beeld Getty Images

Een stem voor Europa of een tegen het populisme? En is Mark Rutte een held of eerder een politicus die blij mag zijn met een overwinningsnederlaag? Commentatoren uit binnen- en buitenland geraken het (nog) niet eens.

Eigenlijk duikt slechts een vaststelling overal op: links Nederland heeft, ondanks de opkomst van GroenLinks, verloren. Voor het overige regent het verklaringen voor de uitkomst van de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen. Huidig premier Mark Rutte heeft, zo stellen sommige waarnemers, al sinds de zomer van vorig jaar de campagne naar zijn hand gezet. Klopt, reageren anderen, maar hij kon dat alleen maar door het discours van de rechts-populistische Geert Wilders over te nemen. “Verkiezingsresultaten interpreteren, het is een ware kunst”, stelt politicoloog Carl Devos (UGent) treffend. “Zelfs een zwaar verlies van de regering wordt een ‘overwinning’ op de virtuele werkelijkheid.

Vandaag doemt niet het beeld van een verdeeld, maar wel van een versplinterd (Neder)land op. Er zijn politici van maar liefst dertien partijen verkozen geraakt. Het viel daarom te verwachten dat haast iedereen een overwinning voor zijn of haar zaak kan terugvinden.

In Nederland zelf zijn bijvoorbeeld de krantencommentatoren er niet over uit of nu het midden of rechts gewonnen heeft. Het rechtse tijdschrift Elsevier toont zich alvast kritisch voor de VVD. “Het zal na de zege meer moeite moeten doen om de omvangrijke rechterkant van het electoraat te behagen. De kans dat de Turkse president Erdogan de VVD nog eens op een cruciaal moment te hulp schiet is immers niet bijster groot.” Waar de Volkskrant stelt dat Nederland rechtser is geworden - “de thematiek van Wilders is door verscheidene partijen op rechts 'in het nette' overgenomen” - daar menen de publieke omroep NOS, het AD en NRC Handelsblad dat het midden heeft gezegevierd.

Hersenspinsel

Wel kijken de Nederlandse media eensgezind met enige verbazing naar het dominante buitenlandse ‘frame’, de verwachte tweestrijd tussen Wilders en Rutte. “Veel buitenlandse pers was er de afgelopen dagen aanwezig in Den Haag”, stelt NRC Handelsblad. “Zij berichtten eigenlijk alleen maar vanuit één frame: gaat er na de brexit en de winst van Donald Trump een volgende episode aan de populistische revolutie worden toegevoegd? PVV-leider Geert Wilders domineerde in het buitenland het beeld van de Nederlandse verkiezingen. Na woensdag is dat beeld ietwat gekanteld, hoewel buitenlandse media het nog steeds hebben over het 'afhouden' van een populistische beweging.”

Zowel Britse kranten als The Guardian en The Times als Amerikaanse media, denk aan de New York Times en CNN, stellen inderdaad in koor dat Rutte radicaal rechts een zware klap heeft toegediend. In andere landen domineert de pro-Europese visie, een nagel waarop ook Europese politici kloppen. “Europa leeft meer dan ooit”, schrijft de Duitse Die Welt, dat Rutte de “held van Europa” noemt. Verder in Duitsland prijst ook boulevardkrant Bild de Nederlandse premier. “Duitsland, heel Europa, moet bedankt zeggen en het, alstublieft, niet bij opgelucht ademhalen houden. Onze buren tonen dat je rechts-populistische politici moet aanvallen en niet moet negeren.”

Tegelijkertijd doorbreken sommigen het eenzijdige EU-gezinde beeld. Zo geeft de Europese nieuwssite Politico toe dat die visie niet zaligmakend is. “Vanuit het buitenland werd de Nederlandse verkiezing gezien als een soort van referendum over de EU. Dit was altijd een simplistische visie, al was het zeker geen afwijzing van de unie.” Of zoals Der Spiegel het kernachtig samenvat: “De verkiezingen in Oostenrijk had ons al getoond dat er geen Europees domino-effect bestaat. De nexit, een Nederlandse uitstap uit de EU, is geen thema meer. Al was dat idee vooral een hersenspinsel van Wilders.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234