Woensdag 23/10/2019

Stoeipoes én powergirl

Op de besnorde loodgieter van Nintendo na is ze het beroemdste personage uit een game. Lara Croft wordt deze maand twintig. De 'Indiana Jones met welvingen' is in die tijd uitgegroeid tot een icoon, maar niet zonder controverse.

Het had heel anders kunnen lopen. Dit icoon was oorspronkelijk bedacht als een man, met hoed en zweep. Omdat dat te veel deed denken aan Indiana Jones veranderden de makers haar geslacht. De latere beroemdheid kreeg een Latijns-Amerikaans tintje en naam, Laura Cruz.

Dat vond de gamesuitgever allemaal veel te exotisch. Mevrouw Cruz kreeg een Brits paspoort en uit het telefoonboek van de stad Derby werd door een zeskoppig comité een nieuwe, veel voorkomende naam gekozen. Sindsdien kent de wereld deze heldin als Lara Croft.

Lara's komst in 1996 in het computerspel Tomb Raider was een sensatie. Vrouwelijke hoofdrollen in games waren tot dan toe zeldzaam; vrouwen waren of prinsessen of juffers in nood. Hier hadden we opeens een vrouw die zich gehuld in hotpants en tanktops in de jungle begeeft, met blote handen bergwanden beklimt en sneller schiet dan Lucky Luke. Dat doet ze om te voorkomen dat oudheidkundige schatten en geheimen in de verkeerde handen vallen. Lara ís de vrouwelijke Indiana Jones. En zeker, haar übervrouwelijke welvingen zullen niet in haar nadeel hebben gewerkt.

Om maar meteen die grote borsten uit de weg te hebben: het verhaal wil dat die een foutje zijn van haar schepper, de toen 21 jaar oude Britse gamesontwerper Toby Gard. Toen Lara digitaal nog in de steigers stond, wilde hij op een dag de boezem van zijn heldin met de helft vergroten. Kijken hoe dat eruit zou zien. Maar in het 3D-computermodel schoot Gard uit met zijn muis. Nog voor hij zijn vergissing kon herstellen besloten zijn collega's dat hun personage met een 150 procent grotere buste beter zou verkopen.

Deze Lara Croft zal in de loop der jaren op ruim 1.100 omslagen van tijdschriften verschijnen, meer dan welk supermodel dan ook. U2 huurt al in 1997 haar digitale verschijning in voor videobeelden die de Ierse band tijdens zijn PopMart-tour vertoont. Lara maakt reclame voor Visa-creditcards, Lucozade-drankjes en Seat-auto's. Ze krijgt bioscopen vol met twee speelfilms, in 2001 en 2006, waarin 'de mooiste vrouw ter wereld' haar vertolkt. Terwijl Angelina Jolie in interviews zegt dat ze weinig met het personage heeft, maar ook dat ze 'een grote verantwoordelijkheid' voelt vanwege de hoge verwachtingen van Lara's fans.

Lara Croft groeit uit tot een icoon, maar niet zonder controverse. De Tomb Raider (grafrover) is een vat vol uitersten. Haar bovenmaatborsten en schaarse kleding maken haar een stoeipoes, voer voor chauvinistische mannenzwijnen en pubers van slag door de hormonenstrijd in hun lichaam. Tegelijkertijd zien feministen Lara als een powergirl, een die honderden mannen in het stof laat bijten. Lara baant de weg voor meer vrouwelijke helden in games, maar is eveneens een symbool voor een industrie die voor veilig gaat en teert op oude successen. Miss Croft is op-en-top Brits, van adel, maar made in Redwood City, in de VS.

Het grote geheim van Lara's succes is dat het personage voortdurend is aangepast aan de tijdgeest. Dat geldt voor haar karakter en voor haar achtergrond. De familiegeschiedenis, die verraadt waarom Lara zich zo vastbijt in archeologische vigilantie, wordt keer op keer herschreven. Haar vader heeft in de games twee verschillende voornamen en verandert van een lord in een archeoloog met een landgoed. Lara overleeft eerst als 21-jarige een vliegtuigcrash in de Himalaya's, later als 9-jarige. Bij de laatste versie van dat ongeluk verdwijnt haar moeder. In een andere game raakt moeder spoorloos tijdens een expeditie met haar dochter.

Als James Bond

In twintig jaar wordt het personage Lara voortdurend bijgestuurd, bijgevijld, bijgespijkerd en opnieuw uitgevonden. Haar lotgevallen doen denken aan die van James Bond, dat andere onverwoestbare icoon van Brits vermaak. Na de 'clowneske' Roger Moore werd elke Bond grimmiger. De huidige 007, Daniel Craig, is nog steeds een vrouwenverslinder met een license to kill, maar ook een man verscheurd door zijn verleden.

Ook Lara transformeert. In haar eerste games heeft ze de diepgang van een stripfiguur die kwinkslagen maakt aan de rand van een peilloze ravijn. In haar latere games verandert ze van een onoverwinnelijke bimbo in een tobbende, onzekere en zoekende figuur die leert te overleven in erbarmelijke omstandigheden. Ze leert vechten om haar hachje. In Tomb Raider, een herstart van de gamereeks in 2013, zien we Lara voor de eerste keer een ander mens doodschieten. Ze walgt zichtbaar van zichzelf.

'Realistisch' heette dat in beschouwingen. Schrijfster Rhianna Pratchett, die sinds drie jaar de verhalen voor Tomb Raider schrijft, noemt dat kul. Waarom moet Lara model staan voor 'de' vrouw? Pratchett wijst op de Uncharted-games, waarin de hoofdrol is weggelegd voor een mannelijk equivalent van Lara Croft. "Niemand die zich afvraagt of Nathan Drake wel een goede afspiegeling is van mannen, of van mannen in games. Mannen in games zijn niet bang en kwetsbaar. Waarom zouden de vrouwelijke figuren dat wel moeten zijn?"

Ter gelegenheid van twintig jaar Lara Croft verschijnt er deze week een versie voor de PlayStation 4 van Rise of the Tomb Raider, een game die een jaar geleden al exclusief werd uitgebracht voor Microsofts Xbox One en Xbox 360. Het lange wachten wordt beloond: in de PS4-uitvoering zitten allerlei extra's.

Zo te horen kan Lara Croft nog wel twintig jaar mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234