Zaterdag 26/11/2022

Stilte a.u.b. Festival aan de gang

Een festival waar je een speld kunt horen vallen. Is dat zoiets absurds als een café zonder bier? Toch niet. Steeds vaker gaan stilte en festivals hand in hand. 'Je oren hebben soms echt dringend rust nodig.'

Het is maandagochtend. De après-festivalblues zet langzaam in. Je staat op, geradbraakt. Brakke smaak in de mond. Een laag zoemend geluid heeft zich in je oren genesteld. Dat geruis? Dat is de collaterale schade van een opbod van festivals en een voortdurende blootstelling aan decibels: vlak na een rondje My Bloody Valentine wilde je lief namelijk ook per se de benen strekken in de Boiler Room. De dag(en) nadien betaal je het gelag. Suizende oren, donker gemoed.

Om enig tegenwicht te bieden, wordt steeds zwaarder ingezet op stilte. De reden werd al eens aangegeven door VRT-journaliste Kristien Bonneure in haar boek Stil leven: "Stilte is een schaars goed geworden." En zoals elke econoom weet: wat schaars is, stijgt in waarde.

Uit onderzoek blijkt dat mensen hun leven als 'beter' ervaren wanneer storende omgevingsgeluiden zo veel mogelijk ontbreken. Het volledig afwenden of uitsluiten van geluid is dan weer zogoed als onmogelijk. Zo'n volledige stilte is trouwens onaangenaam: veel mensen die in geluidsdode kamers werden opgesloten, bleken na een kwartier al vatbaar voor hallucinaties en paniekaanvallen.

Maar zelfs een kort moment van rust kan je humeur verbeteren. Lawaai hindert, en een overdaad aan geluiden leidt tot stress. In de steden merk je hoe geluidsoverlast leidt tot onverdraagzaamheid, terwijl het respecteren van stilte vaak voor een gemoedelijker sfeer zorgt.

Ook festivals blijven daarom niet ongevoelig voor zo'n tijdelijk of plaatselijke rustpunt. Al spelen nog andere belangen mee: de regelneverij rond festivals en strenge normen qua decibels en geluidshinder voor buurtbewoners noopt organisatoren tot nieuwe, creatieve oplossingen.

Om die reden startte Glastonbury tien jaar geleden bijvoorbeeld die stille festivaltrend. In 2005 pakten ze voor het eerst uit met een 'silent disco'. Dankzij een hoofdtelefoon konden 3.000 clubbers het volume in hun oren opkrikken tot 11, zonder de buren te wekken. "Ik hou van het idee om mensen te zien dansen in volstrekte stilte", jubelde organisatrice Emily Eavis toen. "Maar voor ons is dit ook van moetens. We worden van hogerhand verplicht om het algemeen geluidsvolume terug te schroeven."

Silent Stage

Op Vestrock, in het Zeeuws-Vlaamse Hulst, kon je eerder deze maand dansen in stilte. Vanaf een podium sturen dj's en live-artiesten muziek draadloos door naar hoofdtelefoons, waardoor je als buitenstaander alleen schuifelende voeten hoort, en af en toe een gesmoorde vreugdekreet.

Getuige de lange wachtrijen aan de ingang, is hun Silent Stage traditioneel een van de grootste blikvangers op het festival. De optredens van Silent Stage waren vorig jaar evenwel zo stil dat Bent Van Looy geïrriteerd opstapte. Alles ging aanvankelijk goed, tot hij na twee songs concurrentie kreeg van een ander - vrij luidruchtig - optreden op het hoofdpodium. Een stil optreden is dan ook maar zo stil als de andere luidsprekers in de buurt.

In dat geval kun je soms maar beter inzetten op stilte over de hele lijn. Zo kun je nog tot 24 juni het Stiltefestival in Breda bezoeken: een cultureel feest zonder klank, voor de allerkleinsten tot de oudste van dagen. Doofvriendelijk is dit evenement trouwens ook. Met een internationaal programma vol dans, mime, poppen- en schimmenspel, beeldende voorstellingen en spectaculaire acts richt het festival zich speciaal op kinderen, hun familie en begeleiders. "Als enige in Europa brengt het Stiltefestival zo veel non-verbale voorstellingen bijeen voor een jong publiek", zegt de organisatie.

Dit jaar worden hier de schijnwerpers gericht op de zogeheten inloopsculpturen van de Architects of Air. Het woord 'luchtkasteel' krijgt bij deze Britten een heel nieuwe betekenis. Je dwaalt er door een schitterend en kleurrijk doolhof van kronkelende paden, licht en koepels die doen denken aan gotische kathedralen, islamitische gebedshuizen of andere monumenten. Van het Guggenheim in Spanje tot het Sydney Opera House in Australië: de monumentale en interactieve inloopsculpturen van de Architects of Air wisten over de hele wereld te betoveren.

In eigen land staat deze herfst ook nog BE SSST in Brussel te wachten. Dit geluidloze feest duurt drie dagen en vindt plaats van 25 tot en met 27 september. Wat ze beloven? Naast drie dagen vol rust en stilte, ook veel experiment. "BE SSST vertraagt de stad om meer ruimte te creëren", klinkt het nog wat cryptisch bij de organisatie. "Ruimte voor slow contact, slow action en verbeelding. Voor een stad met een ritme op mensenmaat."

Maar ook reguliere festivals houden van de sound of silence. Leffingeleuren bleek op dat vlak zelfs ooit een van de trendsetters. "Dertien jaar geleden plaatsten we een monument op het festivalterrein dat De Stilte heette", zegt programmator Lode Pauwels. "Dat was een bunker waar je in kon kruipen, op het midden van het terrein, in complete stilte. Al gold dat laatste vooral in theorie."

Vorig jaar werden festivalgangers door de jongerenbrigade van Bond zonder Naam dan weer uitgenodigd om stilte en rust te ervaren in de geluidsdichte Silent Box. Een pop-up van stilte, zeg maar. Daar konden mensen zich tien minuten terugtrekken. "We wilden aandacht vragen voor het belang van vertraging en verstilling", lieten de jonge initiatiefnemers weten. "Door je letterlijk af te sluiten voor je omgeving in een transparante cocon, kun je genieten van de rust die in en rond de stiltebox wordt gecreëerd."

Dat mobiele rustpunt trok naar festivals als Sfinks, Absolutely Free, Belevenissen en Theater aan Zee. Een nieuwe trend werd opgestart: de 'stilfie'. Onder de hashtags #silentbox kon je achteraf 'selfies in stilte' delen met de rest van de wereld.

Maar zo ver hoef je het vaak niet eens te zoeken. Het Brugse stadsfestival Cactus gunt je oren principieel enige rust tussen twee optredens door. Op die manier word je ook sneller overweldigd door de magie van het Minnewaterpark: een feeërieke omgeving die al jaren tot de verbeelding van bezoekers én artiesten spreekt.

Relaxen in het reuzenrad

Deep in the Woods, te situeren in de Ardense bossen, maakt er op zijn beurt een erezaak van om na elk optreden een stille pauze van een uur in te lassen. Zelfs als je maag reflexmatig dubbel plooit bij kleffe woorden als 'onthaasting', 'zen' of 'cocoonen', ben je geneigd om al die reserves te laten varen na een weekend Deep in the Woods. Een fonkelende sterrenhemel. Knetterend hout in een vuurkorf. Het getsjirp van onvermoeibare krekels. Tegen elf uur 's avonds moet zelfs de hardnekkigste cynicus eraan geloven: onmogelijk om geen donzige vredigheid over je te voelen neerdalen.

Maar niet alleen de heel kleinschalige festivals doen hun duit in het zakje. Festivals als Pukkelpop of het nieuwe Paradise City verbieden om radio's mee te brengen naar de camping, terwijl zowat elk middelgroot festival koketteert met een chill-outruimte. Van Pukkelpop over Les Nuits Botanique tot Dranouter kwam je de voorbije jaren ook al eens langs een Marokkaans hoekje waar je in een hangmat kan liggen en muntthee drinken. Volgens de organisatie van Pukkelpop is zelfs het reuzenrad een optie: bij valavond een bijzonder fijne plaats waar het even stil kan zijn. En de babybar op Sfinks en Dranouter is vanzelfsprekend een stil plekje, zodat de kleine ukjes niet constant overstelpt hoeven te worden met prikkels.

Dour pakte vorig jaar dan weer uit met de kunstzone Le Terril, waar het nadrukkelijk rustiger was dan elders. "Maar dé stilteplek bij uitstek op Dour blijft de Bar du Petit Bois", zegt persverantwoordelijke Marc Steens. "Onder het bladerdek is het er heerlijk relaxen in de hangmatten en zeteltjes. Zo'n oase van rust is écht wel nodig op een vijfdaags festival met acht podia. Het is belangrijk dat bezoekers hun oren af en toe rust kunnen gunnen. Daarom is er ook een nog grotere relax- en chillzone." Toch kan sacrale stilte nooit helemaal gegarandeerd worden. "Dat is namelijk ook de plaats waar we het voetbalDournooi houden", lacht Steens. "En er is een stand met speciale bieren."

Maar goed: natuurlijk gaat iedereen nog wel degelijk naar een festival om muziek en oorverdovend applaus te horen. Het goede nieuws blijft: als je oren even om een time-out smeken, hoef je op geen enkel festival meer te wanhopen. Wie weet: misschien kun je er het gras dit jaar ook echt horen groeien.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234