Zondag 29/03/2020

Stilleven met tandenborstelHarold Polis

Het Hite rapport wekt ongewild een naïeve indruk

Shere Hite

Het Hite rapport. Een studie over de seksualiteit van de vrouw (1976)

Dat het klonen maar spoedig aanvangt. Als we de hand aan onszelf mogen slaan, waarom zouden we dan niet op even ingrijpende wijze ons nageslacht mogen bepalen? Medezeggenschap over geboorte en dood kan ons alleen menselijker maken. Gekloonde baby's bezegelen bovendien het symbolische einde van het patriarchaat. Mannen zijn van geen nut meer voor vrouwen, tenzij om teennagels roze te lakken of een nieuwe lamp in te draaien. In bed speelt de man al helemaal niet mee. Een goede matras is wellicht belangrijker. Er zouden geen seksproblemen bestaan als vrouwen en mannen zich met hun eigen zaken zouden bemoeien. Zodra het onvermijdelijke dan toch gebeurt, is het kiezen tussen pest en cholera. Wie komt eerst, waarom en met welke techniek? Bij gebrek aan inspiratie raadplegen beide partners hun beduimelde exemplaar van het Hite rapport.

Een van de anonieme getuigenissen uit het boek: "Ik masturbeer met een elektrische tandenborstel. Ik doe een vochtig washandje over de tandenborstel heen en bevochtig mijn clitoris met lotion." Klaarkomen is een totale oorlog waarbij men strepen verdient door vuile streken uit te halen. Met een uiterst gedetailleerd enquêteformulier als enige wapen bracht Shere Hite in de jaren zeventig de vrouwelijke seksualiteit in kaart. Op basis van de antwoorden schreef ze haar fameuze rapport, dat, naast feministische strijdvaardigheid, ook respectabele vuile praat bevat of vuile praat respectabel maakt. Met haar verzamelde ontboezemingen wil Hite vrouwen helpen bij het verwerven van seksuele macht. Geen macht zonder orgasme. Door te tornen aan de hegemonie van de fallus zal de vrouw ook makkelijker het bittere lot kunnen ontvluchten dat haar wacht in de mannenmaatschappij. Want mannen willen maar één ding. De strijd voor het vrouwelijke orgasme moet ervoor zorgen dat ook vrouwen maar één ding willen, evenwel zonder mannelijke bedilzucht. "Vrouwen worden geen seksuele slavinnen doordat zij geen coïtus willen of coïtus niet prettig vinden (ze vinden het immers wél prettig), maar eerder doordat ze weinig of geen alternatieven kennen voor de eigen bevrediging." Onderdrukking is de prijs die een vrouw betaalt voor intimiteit en seks. "In een andere, nog niet geboren (nog niet geschapen) maatschappij zou het niet nodig zijn dat seks op zo'n beperkte en onbuigzame wijze werd gedefinieerd." Lees: mannen brengen er niet zelden helemaal niets van terecht, terwijl vrouwen recht hebben op goeie seks. De meeste getuigenissen die Hite opneemt benadrukken daarnaast het geringe belang van de penis.

Het blijft vreemd dat een van de standaardwerken van het bevrijdingsfeminisme over seks gaat en niet over pakweg financiële of juridische gelijkwaardigheid. Want een geslaagd clitoraal, vaginaal of andersoortig oceanisch orgasme verandert uiteraard geen ene moer aan het bedrag dat op de maandelijkse loonfiche staat. Het Hite rapport wekt ongewild een naïeve indruk. Bovendien hangt de schaduw van Simone de Beauvoirs Le deuxième sexe over de met leuke uitspraken gelardeerde sociologische hocus-pocus van Shere Hite. Bij het afbakenen en vormgeven van de vrouwelijke identiteit met behulp van seksuele parameters verzinkt het boek in anekdotiek. Er valt niets af te dingen op Hites pleidooi voor het vrouwelijke orgasme, maar haar socio-culturele terzijdes, haar te fragmentarisch opgebouwde mentaliteitsgeschiedenis zijn zeer onbevredigend. Een goed verhaal kan ze niet vertellen. Haar pogingen om van het vrouwelijk orgasme een breed maatschappelijk issue te maken, verzanden een keer te veel in ongeïnspireerde retoriek. Er bestaan verstrekkender beschrijvingen van de vrouwelijke seksualiteit, van het allesomvattende oerboek Le deuxième sexe tot de schotschriften van stormram Camille Paglia. Tja, de seventies stelden hun eigen wetten, zoals seventies-icoon Nancy Friday weemoedig opmerkt in de autobiografische pil The power of beauty (1996): "Het feminisme van nu is misschien een semantisch oerwoud, maar in de jaren zeventig stond het woord trots voor het recht van vrouwen vrij te denken, spreken, handelen en schrijven." Het lijkt de Vlaamse beweging wel. De westerse wereld was rijp voor het Hite rapport en het overdonderende succes ervan heeft veel, zoniet alles met de tijdgeest te maken. Friday: "Als je er niet bij bent geweest kun je niet waarderen in welke dramatische mate wij op onze mening leerden vertrouwen, onze stemmen leerden gebruiken en hoe het besef begon te dagen dat vrouwen een heel ander leven te wachten stond."

Welbeschouwd is het Hite rapport niet zozeer de weergave van een onderzoek, maar een politieke daad, of in Hites eigen woorden, "een voorafschaduwing van de grote moed van de vrouw en haar mogelijkheden voor de toekomst". De statistische waarde werd meteen na het verschijnen van het Hite rapport terecht ter discussie gesteld. De vergelijking met het werk van andere seksonderzoekers als Alfred Kinsey, William Masters en Virginia Johnson laat van het Hite rapport weinig heel. De schier manische grondigheid van Kinsey benadert Hite op geen enkel moment, wat eigenlijk haar interpretatie op losse schroeven zet. Het Hite rapport staat niet als een huis. Uit de getuigenissen blijkt een gebroken hart minstens even erg te zijn als niet klaarkomen. Een noodlottige zucht naar romantiek zorgt voor evenveel vrouwonvriendelijke situaties als de seksuele onvrijheid die de vrouw voor eeuwig en drie dagen veroordeelt tot de missionarishouding. Hier gaat Hite spijtig genoeg niet echt op in.

Is het Hite rapport nog relevant? Van politieke daad naar efficiënte marketing is een kleine stap. Wat zijn vrijgevochten vrouwen en nieuwe mannen waard als hun bestaan slechts gerechtvaardigd is als doelgroep voor de poortwachters van de hel die lifestyle heet? En de goede oude rollenpatronen blijken uitermate schokbestendig, zelfs bij het blanke, gediplomeerde deel van de bevolking voor wie emancipatie een evidentie zou moeten zijn. Ook voor het feminisme uit de jaren zestig en zeventig is de muur gevallen. De zaligmakende abstracties van weleer hebben hun glans verloren en klinken vrij hol in deze tijden van nieuw samengestelde gezinnen en postkapitalistische waanzin. Emanciperen heeft het afgelegd tegen erotiseren, omdat de afbeelding van een gefotoshopte blote tiet nu eenmaal meer opbrengt dan een of ander welgevormd ideaal. Niemand heeft een boodschap aan naakte vetkwabben en slecht gepiercete navels, zeker niet als uiting van een verkeerd begrepen vrijheid. De toename van het aantal toegestane vermommingen daarentegen, is een regelrechte weldaad. Iedereen kan alles zijn of spelen wat hij of zij wil, met dank ook aan het vrolijk gedateerde Hite rapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234