Vrijdag 22/01/2021

Stille wateren en mattentaarten

Waarom vliegen naar het andere eind van de wereld op zoek naar mysterieuze stenen en exotische spijzen, wanneer je ook per boot naar Geraardsbergen kunt om mattentaart te eten? Ook dat is onthaasten.

Weinig activiteiten zijn zo rustgevend als varen. Met een kop lauwe koffie van schippersvrouw Ghislaine op de schoot fixeer ik mijn ogen op oneindig en laat het filmpje van grazende koeien en populierenbossen voor me afrollen. Hoogstens rek ik mijn nek om een blauwe reiger te zien opvliegen, een valk op een prikkeldraad te zien zitten of een uil in het gebladerte. Als dan ook de zon ons nog even komt knuffelen... heerlijk.

Op kinderen heeft een boot dan weer het omgekeerde effect. Ze joelen, hollen het dek op en neer, speuren in het ruim, klimmen op de reling, duikelen ei zo na het water in. Gespannen stil worden ze als we de sluis van Pollare binnenvaren. Vijf meter zes breed is de boot, vijf meter twintig de sluis. Slechts twee vuisten manoeuvreerruimte heeft de schipper. Toch loodst hij zijn aak zonder rammen tussen de muren. Dan wordt de boot geschut: de poorten gaan dicht, de schutten open en met het binnenstromende water stijgt de aak 2,5 meter. Applaus van de opgewonden kinderen. Een dagje varen is de perfecte familie-uitstap.

Ninove-Geraardsbergen is het traject waarvoor we kozen. Hier is de Dendervallei op zijn mooist. Rustig meandert de rivier door overstromingsgebied, de weinige dorpjes bewaren een veilige afstand tot het water. Op de oevers slechts vissers, fietsers en wandelaars. Allemaal mensen met tijd. Drie sluizen moeten we voorbij. Ze dienen om het waterniveau te controleren en maken scheepvaart mogelijk. Eens zoveel sluiswachters bedienen ze. Alleen, er is geen scheepvaart meer op dit deel van de Dender. Hoogstens een plezierbootje en de dagelijkse doortocht van onze aak. Bij noodweer moeten de sluiswachters al eens uit hun bed om het waterniveau te regelen. Maar druk kun je hun leven bezwaarlijk noemen.

Onze boot is een authentieke aak. Geen drijvend aquarium zoals zo vaak voor toerisme wordt gebruikt, maar een vrachtschip uit 1935. Veertig ton kon ze vervoeren, niet echt veel en zeker niet voldoende om rendabel te blijven. In 1957 had men de boot al eens dwars doormidden gezaagd en verlengd om zijn capaciteit te verhogen. Maar op waterlopen met beperkt debiet valt onmogelijk te concurreren met het wegverkeer. Ook de industrie is langs dit deel van de Dender verdwenen. Waar vroeger de luciferfabriek Union Allumetière stond, ligt nu het Ninoofse stadspark. Alleen de betonnen loskade getuigt van de verdwenen activiteit.

Iets voor onze eindbestemming varen we voorbij het provinciaal domein De Gavers. Wie wil, kan hier van boord om de namiddag aan de vijvers of in de speeltuin van het recreatiedomein door te brengen. 's Avonds word je dan opgepikt om naar Ninove terug te varen. Wij besloten echter door te varen tot Geraardsbergen.

Ja, Geraardsbergen, waarom eigenlijk? Omwille van de muur? De godsganse dag totteren wielertoeristen over de scherpe kasseien naar boven. Hun fluopakjes fonkelen als de schedel van Pantani. Omwille van de O-L-Vrouw van den Oudenberg? De kapel is benepen en muf en volgestouwd met plastic bloemen. Maar het panorama op de Oudenberg is de klim zeker waard. En 't Hemelrijck biedt een lekkere brasseriekeuken .

Omwille van Manneken Pis dan? Zoals bekend staat het oudste exemplaar (1455) van het beroemde fonteintje tegen het stadhuis van Geraardsbergen. Maar ja, de Japanners en Amerikanen gaan naar Brussel en Brugge. We mogen wij dan wel opscheppen met onze Manneken Pis, we hebben ze daarom nog niet in onze zak, merkt de stadsgids op. Historische gebouwen? Er is inderdaad de statige Adriaansabdij in het stadspark, waar de hele zomer op woensdagavond de multiculturele Adriaansconcerten plaatsvinden. En er zijn de Sint-Bartholomeuskerk en stadhuis in neogotische stijl, de negentiende-eeuwse ietwat zielloze imitatie van het middeleeuwse origineel.

Neen, het eigenlijke antwoord op de vraag waarom Geraardsbergen zo'n populaire bestemming is, krijg ik van een familie uit Hamme. Zoonlief heeft zopas een nieuwe fiets gekregen en wilde die uittesten op de muur. Nu zitten ze op een bank in een bundel zonlicht te genieten van een gebakje. We hebben deze middag opzettelijk niet veel gegeten om nog plaats te hebben voor een mattentaartje. De mattentaart, het is merkwaardig hoe een eenvoudig gebakje zo tot de verbeelding kan spreken. Elke bedevaarder die op de Oudenberg om genezing bidt, vindt achteraf kracht in een mattentaartje. Wielrenners vieren hun overwinning op de muur steevast met een mattentaartje. En ook bezoek aan Manneken Pis en historisch Geraardsbergen is niet compleet zonder koffie en mattentaart.

Het gaat goed met de mattentaart. De mensen keren terug naar de natuur, ze willen weer eerlijke en gezonde producten. Bakker Pascal Nevens is vol en bol als zijn eigen mattentaartjes, en even hartelijk. Trots vertelt hij dat prins Filip en prinses Mathilde tijdens de Blijde Intocht in Gent zijn taartjes proefden, die de beste van Geraardsbergen zouden zijn. Ook VTM kreeg hij onlangs over de vloer, toch een onbetwist criterium voor kwaliteit. "Natuurlijk leerde ik in de bakkersschool mattentaartjes bakken. Maar dat zijn de echte niet. Het geheim van een goede mattentaart ontdekte ik in Geraardsbergen."

Waarom uitgerekend Geraardsbergen, dat is niet bekend. Wel staat vast dat het woord 'matte' al sinds de Middeleeuwen gebruikt wordt voor wrongel van gestremde melk. In een tijd dat men geen mogelijkheid had om melk te bewaren, was de verwerking in gebak een manier om de matte te valoriseren. In 1846 zette ene Francis Morre op de Paardenmarkt van Geraardsbergen een kraampje met mattengozetten op. Sindsdien is het taartje onlosmakelijk met de stad verbonden.

Traditie en gewoonte, in Geraardsbergen bakt men sinds oudsher mattentaarten en dat in zo'n grote hoeveelheden dat onze bakkers de techniek volledig onder de knie hebben, vertelt Roger Flamant, de voorzitter van het Broederschap van de Mattentaart. Eigenlijk is de basis heel eenvoudig. Matte, bladerdeeg, eieren en suiker, meer heb je niet nodig. Alleen kost het veel werk om de matte te bereiden. De kwaliteit ervan is volledig afhankelijk de melk. Traditioneel bracht men zeven liter verse melk aan de kook en werd daar op het kookpunt 3,5 liter karnemelk aan toegevoegd. Na twintig minuten bekom je een volledige stremming van de melk. Die wrongel laat je uitlekken in een doek en 's anderendaags wordt de matte door een draaizeef gehaald om ze makkelijker te bewerken. Vandaag gebeurt dat hele proces bij de boeren. De melk stroomt van de koe rechtstreeks in de kookketel. Verser kan niet.

Onder het vertellen leggen de behendige vingers van bakker Nevens een velletje bladerdeeg in bakvormen. Daarin komt de matte en daarop een tweede velletje bladerdeeg. Lichtjes aandrukken en dan een knip om de dampen bij het bakken te laten ontsnappen. Door die opening zal de matte lichtjes aanbakken: het 'roosje' op de taart.

Lieven Sioen

Info

* Geraardsbergen

Dag van de Mattentaart, zondag 6 augustus

Processie van Plaisance, zondag 27 augustus

Dienst voor Toerisme, 054/43.72.89

Bakkerij Nevens, Boelarestraat 38. De bakker legt met plezier de bereiding van de mattentaart uit, zowel aan groepen als aan individuele bezoeker.

* Varen

In heel Vlaanderen kan gevaren worden. We pikken er enkele aanraders uit, zeker als je met kinderen op stap gaat. Reserveren is telkens aangeraden.

* Dendervallei Ninove-Geraardsbergen, met bezoek aan Geraardsbergen of recreatiedomein De Gavers. Vertrek elke dag om 9 uur. Info: Centraal Boekingskantoor, 053/72.94.40.

* Antwerpen-Rupelmonde, met bezoek aan Campo Viejo de Rupelmonda, een reconstructie van een 16de-eeuws Spaans garnizoenskamp. Van 5 tot 15 augustus. Vertrek elke dag om 10 uur. Info: Toerisme Rupelmonde, 03/744.10.13.

* Durme en Moervaart Lokeren-Wachtebeke, waar je de namiddag doorbrengt in het recreatiedomein Puyenbroeck. Wie wil, kan terug met huurfietsen. Vertrek elke dag om 9.30 uur. Info Toerisme Lokeren, 09/340.94.74.

* Halle-Ronquières, waarbij de boot het Hellend Vlak overbrugt. Met bezoek aan de scheepsliften van La Louvière en Strépy-Thieu. Vetrek elke donderdag en vrijdag om 9 uur. Info: Kanaaltochten Brabant, 02/203.14.59

* Brussels by Water, 02/203.64.06.

* Lanaken, rondvaart op de Maas met bezoek aan de mergelgrotten van de Sint-Pietersberg. Van dinsdag tot zondag, afvaart elk uur vanaf 10 uur. Info: VVV Lanaken, 089/ 72.24.67

* Nieuwpoort-Diksmuide, met bezoek aan de Dodengang en Diksmuide. Elke dag om 14 uur. Info: 075/26.40.75.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234