Zondag 20/09/2020

'STILLE MOEDERDAG'

Ze had nooit een moeder in zichzelf gezien, maar eenmaal die ontwaakte, wilde Els de Schepper (45) die rol niet meer lossen. Na een miskraam, een slopende adoptieprocedure en een ziekte moest ze moegestreden haar kinderwens begraven. Zonder spijt. 'Ik voel mij nu ook een moeder, maar dan anders.'

Eenmaal de dertig voorbij ontsnap je er niet meer aan. Duiken er al niet overal bolle buiken op in je omgeving, dan volgen er wel geheid bemoeizuchtige vragen wanneer het nu eindelijk jouw beurt is om kinderen te krijgen. De ene vrouw negeert die ongevraagde nieuwsgierigheid rustig, de andere voelt net daardoor een scherper gemis. "Ik antwoordde meestal dat ik er niet mee bezig was", zegt Els de Schepper. "En dat was ook zo."

Tot ze zwanger raakte - een ongelukje - en hormonen met haar aan de haal gingen. "Misschien was een kind dan toch iets voor mij. Het verlangen was geboren." Ze had amper beslist zich over te geven aan die nieuwe toekomst of ze werd haar al ontnomen op het meest cynische moment denkbaar: tijdens de uitzending van Eurosong for Kids verloor ze bloed. "Het zijn er twee. Helaas klopt bij geen van beiden het hartje", bevestigde de gynaecologe later. "Ik vrees dat dit niet goed komt, Els."

De moeder die ze nooit eerder in zichzelf had vermoed, wou zich niet zomaar gewonnen geven. Niet koste wat kost, kiezen voor tweede keuze-partners om toch maar een kind te krijgen, ging en gaat haar te ver. "Als je een man kiest voor zijn zaad, doe je hem onrecht aan. Dan moet je gewoon naar de spermabank gaan. Maar ook dat is niets voor mij. Ik wil het gezicht op dat zaadcelletje wél kennen."

Ze koos voor adoptie. Een jarenlange lijdensweg. Nooit eerder voelde ze zich zo weinig vrouw, zo veel verengd tot baarmoeder. Wie ze als vrouw was, werd haar aangerekend: alleenstaand, 40-plus, succesvolle vrouw met onregelmatige werkuren. "Ik vind het niet meer dan normaal dat ze kandidaat-ouders screenen, maar dit was zo vernederend, zo'n machtsmisbruik. Ik zat echt op het beklaagdenbankje bij de vrouwen die mij moesten beoordelen. Ze vonden mij bij voorbaat al niet geschikt als moeder."

Gelukkig steunde de rechter haar wel, ze mocht adopteren. Maar de genadeslag moest nog volgen: er waren geen adoptielanden meer die alleenstaande vrouwen toestonden en op de koop toe werd ze ernstig en blijvend ziek. "Ik heb met een depressie geflirt, heb mijn verdriet de vrije loop gelaten, maar na een tijd wist ik: misschien is dit dan toch niet voor mij weggelegd."

"Nu zie ik heel graag kinderen komen, maar ik zie ze even graag vertrekken. Ik ben een geweldige suikertante." Ze lacht, niet voor het eerst. "Nu ga ik in mijn voorstellingen fel in op de nadelen van kinderen. Humor is sowieso de reddende engel in mijn leven."

Door het vuur

De Nederlandse schrijfster Connie Palmen, die bewust kinderloos bleef, zei ooit inHumo: "Een kind krijgen is eigenlijk een heel harde angstaanjagende beslissing. Wie een leven baart, baart ook een dood. Dat is zwaarwegend, een hoge tol. De toekomstige dood van je kind ontkennen, die kennis diep wegmoffelen: misschien is dat wel de kunst van ouderschap."

Met de geboorte van een kind gaat er ook een schuifje van tot dan toe ongekende angsten open. "Je krijgt zo'n enorme verantwoordelijkheid en het is een vanzelfsprekendheid dat je die opneemt", zegt De Schepper. "Mijn miskraam heeft een angst in mij opgeroepen waarvan ik het bestaan niet kende. Een soort prenataal moederinstinct. Het idee dat er leven in je zit dat dood kan gaan zonder dat je daar enig vat op hebt."

"Alsof ik bij voorbaat de dood veroorzaakt had. Ook al kon ik daar niets aan doen. De gynaecoloog zei: 'één op de zes zwangerschappen eindigt in een miskraam'. Dat is de natuur die je beschermt. Maar zo zie je dat niet. Je voelt het verlies van een kind, het verlies van controle omdat je er niets tegen vermocht."

"Ik ben heel beschermend. Tegenover mijn dieren, kinderen of vrienden. Als ik heel bruusk moet remmen met de auto, steek ik automatisch mijn arm uit om mijn medepassagier te beschermen. Ik zou door het vuur gaan voor veel mensen. Ik voel mij ook een moeder, maar niet in de vorm die ik gewenst had."

"Als ik iets niet heb en echt erg graag wil, dan zal ik er alles aan doen om dat te bereiken. Ik was een tijd overtuigd van die kinderwens. Maar als het echt niet gaat, waarom zou je je daar dan aan vastklampen? Je kan een tijd slachtoffer zijn, maar je mag het niet blijven. Ik ben een eeuwige optimist. Ik kijk naar wat ik wél heb, niet naar wat ik niet heb."

Insect

Els de Schepper dacht dat ze kinderen wou, maar misschien was de druk eerder maatschappelijk dan biologisch, vermoedt ze nu. "Ik heb na die miskraam de hormonen in mijn lijf voelen gieren en had geen controle meer. En ik heb ook wel gedacht: ik ben nu in de veertig, als ik het nog wil, moet ik nu actie ondernemen. En het gezin wordt vandaag toch nog altijd als de hoeksteen van de maatschappij gezien. Diep in mezelf had ik het gevoel dat ik daaraan moest voldoen. Zette dat het uiteindelijk allemaal in gang? Ik heb daar tot op vandaag geen antwoord op."

Nu is die kinderwens weg. Echt? "Echt", lacht ze. "Ik heb me er niet bij neergelegd, ik heb het losgelaten. Dat is een wezenlijk verschil. Dat duurt een tijd, je moet eerst door je verdriet heen. Maar ik ga ervan uit: laat los wat je niet kan veranderen en verander wat kan. Ik kon niets aan de situatie veranderen. Een kinderwens is altijd deels egoïstisch, maar dat mag niet het grootste deel zijn. Als je zelf zwaar ziek bent, gaat je kind daar niet beter van worden. Een kind wordt je gegeven, dat is nooit ván u. Of het nu uit je eigen buik komt of niet. Je hebt het enkel op te voeden. Mijn leven zal ook niet minder rijk zijn zonder kinderen, enkel anders ingevuld."

Ze 'zorgt' op een andere manier. Door met haar verhaal in een boek en in voorstellingen taboes open te gooien. "Veel vrouwen komen mij nadien bedanken omdat ik hen op een andere manier naar die kinderwens heb laten kijken. Al lachend, leren ze relativeren." Veel vrouwen worstelen er in stilte mee, weinig vrouwen praten erover.

"Iemand zei dat ik me hierdoor te kwetsbaar opstel. Nee, dit is wie ik ben. Als ik een schild zou optrekken om het te verbergen, zou je me pas kunnen raken. Ik ben geen insect, ik ben een mens. Duw je door het schild van een insect, dan raak je de weke delen en is het fataal. Als mens ben je langs buiten misschien week, maar binnenin zit je skelet. Dat maakt mij sterk."

"Ik zie vrouwen die misschien nooit over die kinderloosheid heen geraken. Die slachtoffer blijven. Als je blijft treuren, doe je jezelf veel aan in het leven. Dit hele proces heeft mijn eigenwaarde ook een serieuze knauw gegeven. Maar die worsteling is voorbij. Ik denk niet: ik wou dat ik er nooit aan was begonnen. Ik heb mij bloot gegeven, maar ik heb er ook iets mee gewonnen. Voor mezelf en voor anderen."

"Mede door mijn verhaal wordt er iets veranderd aan die onrechtvaardige adoptieprocedure. Dit is dus niet voor niets geweest. En voor mezelf: ik kan makkelijker relativeren. Dat vind ik een enorme verrijking. Ik heb veel meer mededogen gekregen. En ik ben sterker. Ge moet leren omgaan met gebeurtenissen, maar ge zijt de gebeurtenissen niet. En ik weet dat ik ook een moedergevoel heb, maar anders. Ik ben een heel zorgzaam iemand. Zo uit zich dat bij mij." Ze lacht luid. "En zo heb ik toch tenminste geen kind verkloot."

Els de Schepper FEESTop 23 maart 2013 in het Sportpaleis Antwerpen. Tickets en info: 070/345 345

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234