Zondag 20/06/2021

STIJN VAN DE VOORDE

StuBru-presentator schrijft een ode aan Het Groot Dictee.

Er zijn zo van die televisieavonden waarvan je weet dat er niets fout kan gaan. De halve finales van het Eurovisiesongfestival of een rechtstreekse uitzending van een golftoernooi voor vrouwen met een single handicap zijn daar goede voorbeelden van, maar vooral Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is een tijdloze klassieker. Alles klopt aan deze wedstrijd. De Eerste Kamer der Staten-Generaal in Den Haag vormt de perfecte setting. Wie alleen al de naam van deze locatie correct kan schrijven, (inclusief het liggend streepje) verdient een plaats in deze bijzondere competitie.

Het is niet eenvoudig om live deel uit te maken van de hoogmis der orthografie. Het deelnemersveld bestaat uit prominenten en gewone mensen. De prominenten geven het spektakel extra cachet. Dankzij de stervelingen lijkt de wedstrijd dan weer een verraderlijk toegankelijk evenement voor jong en oud. Vreemd genoeg hechten niet alle bevolkingsgroepen in onze maatschappij evenveel belang aan Het Groot Dictee. Een hoefsmid, die traditiegetrouw beroepsmatig minder met taal bezig is, start bijvoorbeeld met een zekere achterstand tegenover een leraar Nederlands. Het is ergens begrijpelijk dat deze ongelijkheid zijn motivatie minder groot maakt.

Vooral in de leraarskamer is het in de periode voor de derde woensdag van december een zenuwachtige bedoening. De licentiaten in de taal- en letterkunde dagen elkaar tijdens de speeltijd aan de koffiemachine uit met woorden als rummikuppen en no-goarea. Met een beetje geluk moeit de leraar biologie zich in de strijd met de opmerking dat je zowel orang-oetangs als orang-oetans mag schrijven.

The day after is het bittere ernst. Dan worden de echte prijzen uitgedeeld. Figuurlijk gesproken, want het is algemeen geweten dat er geen rechtstreeks verband bestaat tussen het winnen van een dictee en het aangroeien van een bankrekening. De wedstrijdorganisatie heeft de deelnemers er ooit op miraculeuze wijze van kunnen overtuigen dat 'de eer' belangrijker is dan bijvoorbeeld een waardebon van een winkelcentrum. De gelauwerden krijgen wel een mooi afgewerkte pen maar deze zit meestal onder een glazen stolp, waardoor het voorwerp een groot deel van zijn basisfunctie verliest.

Wie anoniem thuis deelneemt, beseft dat hij of zij een dag later met een concreet resultaat op de proppen moet komen. In de leraarskamer is het aantal gemaakte fouten een delicate zaak. Een hoog getal bepaalt een minder gunstige plaats op de plaatselijke sociale ladder. Wie liever gezichtsverlies vermijdt, denkt dus beter goed na. Wie beweert uitgesteld te kijken, heeft meer tijd om de gemiddelde score van de collega's te achterhalen. Zo geef je achteraf met een gerust hart een score die bij de beste helft zit.

Je echte uitslag vertellen is riskant en zelden een goed idee. Daar hoef je je niet schuldig over te voelen, niemand doet dat. Eerlijkheid heeft haar charmes, maar ook haar beperkingen. Hou het aantal foutjes wel realistisch. Wie beweert dat hij/zij amper 7 fouten maakte, zal daar achter de rug voor afgestraft worden.

Vorig jaar scoorden de 65 deelnemers in Den Haag gemiddeld 23 fouten. Met die wetenschap in het achterhoofd is het volgende antwoord op de vraag naar het precieze aantal fouten zowel geloofwaardig als respectabel: "Ik was best ontgoocheld met mijn 17 fouten. Vorig jaar had ik er beduidend minder. De slordigheden hebben me genekt. Ik begrijp bijvoorbeeld niet hoe ik een eenvoudig woord als taoïsme fout kon schrijven. Dit weekend las ik toevallig nog iets over deze religieuze stroming in een werk van de Chinese filosoof Han Fei."

Minstens één omstander zal benadrukken dat 17 fouten écht wel een mooi resultaat is.

Dit jaar schrijft Lieve Joris het dictee. Al is 'schrijven' niet meteen het juiste werkwoord. De Vlaamse schrijfster zal vooral proberen om woorden als perubalsempopulier, yahtzeeën en smørrebrød in een zin te krijgen die extreem raar is. Ik wens Lieve Joris veel puzzelplezier. En alle deelnemers wens ik veel succes. Echt moeilijk kan het uiteindelijk niet zijn. Ik mik dit jaar op (maximum) 17 fouten, net als vorig jaar.

---

Spel uzelf de finale in!

Doe nu mee aan onze officiële voorronde op demorgen.be/grootdictee en trek met De Morgen en enkele BV's naar de finale van Het Groot Dictee der Nederlandse Taal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234