Woensdag 06/07/2022

AnalyseCorona

Stijgende coronacijfers en berichten over ‘deltacron’ en ‘combikron’: moeten we ons zorgen maken?

Hongkong beleeft momenteel 'Italiaanse toestanden'. Coronapatiënten worden op een bed buiten gelegd in afwachting van behandeling. Beeld REUTERS
Hongkong beleeft momenteel 'Italiaanse toestanden'. Coronapatiënten worden op een bed buiten gelegd in afwachting van behandeling.Beeld REUTERS

Vorige week ging de daling van het aantal besmettingen plots weer over in een stijging. Ook het aantal ziekenhuisopnames gaat weer een beetje omhoog. En er circuleren tal van berichten over combinaties van varianten. Wat is er aan de hand?

Cathy Galle

Wat zeggen onze cijfers?

Simpel gezegd? Alles stijgt, behalve de opnames op intensieve zorg. Het aantal officiële besmettingen steeg vorige week met 31 procent ten opzichte van de week daarvoor. De ziekenhuisopnames stegen met 7 procent. Het aantal patiënten op intensieve zorg daalt met 16 procent. Het aantal sterfgevallen, gemiddeld 19,4 per dag, blijft nagenoeg gelijk.

Op eerdere momenten in de pandemie deden dergelijke stijgingen alarmbellen afgaan. Nu roepen experten vooral op tot kalmte. Want de stijgingen die we nu zien zijn helemaal verwacht en voorspeld, stelt Steven Van Gucht, viroloog bij Sciensano. “We zijn nu drie weken na de versoepelingen. Door de heropening van het nachtleven, het carnaval en het skiverlof hebben we een forse toename van het aantal contacten gehad. Wat meteen de stijging van het aantal besmettingen verklaart.”

Volgens biostatisticus Tom Wenseleers (KU Leuven) speelt nog een andere factor, namelijk de BA.2-subvariant van omikron. Die blijkt zich sneller te verspreiden. “We weten niet precies waaraan dat ligt”, stelt professor Wenseleers. “Maar de kans dat BA.2 erin slaagt om de immuniteit te omzeilen is vrij klein. Wellicht zit het in het feit dat er bij die subvariant een kortere incubatietijd is.” Die subvariant zorgt dus mee voor een stijging van het aantal besmettingen, maar zal volgens Wenseleers niet tot een golf van herbesmettingen leiden.

Hoe zit het momenteel in andere landen?

In heel Europa is de situatie min of meer vergelijkbaar met die van ons. En nergens is er grote ongerustheid. Want de verwachting is dat de zorgsystemen niet meteen overspoeld zullen raken. Dankzij de immuniteit die we de afgelopen twee jaar hebben opgebouwd is de individuele ziektegraad bij een omikronbesmetting momenteel zelfs lager dan bij een seizoensgriep. Onze immuniteit is ook hybride: die komt door vaccinatie maar ook door natuurlijk besmetting. Naar schatting zijn ongeveer 6 miljoen Belgen al besmet geraakt met omikron. Die hybride immuniteit redt ons nu van doemscenario’s.

Die zijn er wel in Hongkong. Die stad met meer dan 7 miljoen inwoners beleeft momenteel ‘Italiaanse toestanden’, een term die verwijst naar de situatie helemaal in het begin van de pandemie in Bergamo. In Hongkong liggen de ziekenhuizen nu zo vol dat patiënten op straat in een bed gelegd worden tot ze behandeld kunnen worden. De mortuaria kunnen er nauwelijks de stroom aan lichamen aan.

Hongkong heeft niet eens zoveel meer besmettingen dan de Europese landen. Maar de strikte zero-covidstrategie - het met strenge maatregelen streven naar nul besmettingen - werkt nu tegen hen. De bevolking heeft nauwelijks natuurlijke immuniteit opgebouwd en voelde ook niet altijd de noodzaak om zich te laten vaccineren. “Bij zeventigers is de vaccinatiegraad 80 procent en bij 80-plussers zelfs maar 55 procent. Bij rusthuisbewoners ligt die nog lager: 15 procent”, zegt viroloog Marc Van Ranst. “Bovendien kregen ze vooral het Sinovac-vaccin en dat geeft minder goede en langdurige bescherming tegen omikron. We zien dat 90 procent van de doden daar ongevaccineerden zijn boven de 70 jaar.”

Ook in China, waar nog een striktere zero-covidstrategie gehanteerd werd, zijn er opnieuw besmettingen. De vrees is dan ook dat een aantal Chinese miljoenensteden dezelfde weg op gaan als Hongkong. “En dat zal een impact hebben op de hele wereld”, stelt professor Wenseleers. “Als opnieuw havens en bedrijven gesloten worden, kan de export daar heel hard onder gaan lijden.”

Moeten wij ons dan hier helemaal geen zorgen maken?

Dat nu ook weer niet. Zo duiken er steeds meer berichten op over bestaande varianten met vreemde uitsteekseltjes of combinaties van varianten. De Wereldgezondheidsorganisatie vroeg vorige week nog ‘bijzondere aandacht’ voor de zogenaamde deltakron. Een zogenaamde recombinant dus van delta, die ziekmakender is, en omikron, die veel besmettelijker blijkt. Zo’n combinatie ontstaat wanneer één patiënt besmet raakt met twee circulerende varianten.

Vorige week berichtte het Franse Louis Pasteur Instituut als eerste over de nieuwe variant. Die zou ondertussen ook gevonden zijn in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Denemarken. Ook in ons land dook al een nieuwe recombinant op, de zogenaamde combikron: een kruising van de twee subversies van de omikronvariant: BA.1 en BA.2.

Vraag is of we ons daar zorgen moeten over maken? “Voorlopig niet”, meent professor Wenseleers. “Er zijn nog geen aanwijzingen dat die nieuwelingen zich sneller of beter weten te verspreiden. Er is pas een probleem wanneer er een versie opduikt die dat wel kan. Maar dat is niet meteen de verwachting.”

Komt nog bij dat we immuniteit hebben opgebouwd voor zowel delta als omikron, waardoor we ook beschermd moeten zijn tegen combinaties daarvan. Wenseleers: “Ik zou me meer zorgen maken mocht er een volledig nieuwe virusvariant opduiken, bijvoorbeeld door omgekeerde zoönose. Dat wil zeggen dat covid in een diersoort kan evolueren waarna het opnieuw overspringt naar de mens. Maar ook daar zijn op dit moment geen concrete aanwijzingen voor.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234