Dinsdag 10/12/2019

Stijfkop-kunstenaar

Charles Ducal zal het ons niet kwalijk nemen, maar de enige echte allereerste Dichter des Vaderlands heet Emile Verhaeren (1855-1916). Dit monstre sacré van de Belgische Franstalige poëzie wordt in zijn geboorteplaats Sint-Amands geëerd met een klein maar dynamisch museum.

Thematentoonstellingen volgen er elkaar op, en in afwachting van de zomerexpo rond Verhaeren en de Eerste Wereldoorlog kunnen we er alvast gaan kijken naar recente aanwinsten uit de eigen collectie, die gestaag wordt uitgebreid. Daaruit onthouden we alvast twee dingen.

Een: vreemd genoeg is Verhaerens poëzie nog altijd leesbaar en zelfs vrij populair, ook wereldwijd. In de vitrines tref je oude en nieuwe vertalingen aan. Er is zelfs een Japanse bloemlezing uit 2010 present, terwijl straks een nieuwe Engelse selectie met een knappe inleiding door vertaler Will Stone wordt voorgesteld.

Dat is niet iedereen gegeven. Natuurlijk baadt Verhaerens poëzie in de esthetiek van het fin de siècle, en als je de man op een krakende grammofoonplaat hoort voorlezen uit eigen werk, klinkt dat behoorlijk gedragen en bevlogen. Lachwekkend passé ook, en toch lezen bijvoorbeeld de verzen over de moderne grootstad en de snelheid aardig weg. De Italiaanse opperfuturist Marinetti heeft dat perfect aangevoeld. Zijn hommage uit 1905 aan het Belgische icoon licht op in een vitrine.

Twee: Verhaeren was en is een literair monument. Letterlijk dan. De wandelende gestalte in de wijde mantel, de exuberante hangsnor en de peinzende blik werden honderdvoudig gereproduceerd door befaamde tijdgenoten, kunstenaars van de tweede rang en een legertje fotografen. Voor het imposante pointillistische doek De lezing van Emile Verhaeren moet je natuurlijk naar het Gentse Museum voor Schone Kunsten, terwijl het fraaie portret van de dichter achter zijn schrijftafel (door dezelfde Théo Van Rysselberghe) momenteel in het ING-cultuurcentrum schittert.

Ook Ensor ontbreekt in Sint-Amands, maar die leemte wordt uitstekend gevuld door twee stemmige en opvallend moderne werken van Georges Tribout. Ook eminente figuren als Constant Montald of Armand Rassenfosse doen hun duit in het zakje, met treffende tekeningen van Verhaerens silhouet en zijn handen. In een bronzen borstbeeld door de Pool Boleslav Biegas zorgen de zweepslaglijnen van de art nouveau voor de nodige vaart.

Dat Verhaeren ook een eminent kunstcriticus was die zijn bundels liet illustreren door de groten der aarde, blijkt uit een selectie tekeningen van Odilon Redon, Dario De Regoyos en Ramah. In een bibliofiel boekje op 50 exemplaren over Fernand Khnopff kunnen we nalezen dat Verhaeren recht op zijn doel afging: al in de eerste regel is de schilder "een stijfkop - een kunstenaar, maar vooral een stijfkop". Dat was een oprecht compliment. Zeker weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234