Maandag 29/11/2021

Stiekem de grootste band ter wereld

Muse was de grote afwezige van de festivalzomer, maar hun najaarsconcert in het Sportpaleis was in een halfuurtje uitverkocht. Wat maakt deze groteske, barokke, gotische, zelfverklaarde outsiders zo groots?

De wereld volgens Muse is geen wonderschone speeltuin. Achter alle economische fluctuaties, beursbedrijven, terroristische aanslagen, hongersnoden en oorlogen schuilt volgens de Britse psychedelische rockband één weerzinwekkend complot. De wereld staat op ontploffen, wordt nog bij elkaar gehouden door kwaadwillende machten en corporaties die de kleine mens, u en ik, misbruiken en opvreten.

Kijk op YouTube naar de teaser voor het in oktober te verschijnen nieuwe album van Muse, The 2nd Law, en voel de paranoia die nu ook definitief in de band moet zijn gevaren. We horen bombastische angst-violen, zien gewelddadig straatoproer, ja-knikkende oliepompen, hysterische beurstaferelen. Panikerende handelaren op wiens bezwete voorhoofden kelderende beurskoersen staan afgedrukt, een nieuwslezeres die het onheil aankondigt: het failliet van een economie die was gebaseerd op verwachtingen van eindeloze groei.

Het einde is nabij. Misschien kan een volgende apensoort het nog eens proberen. En steeds opnieuw, groot in beeld, zien we het oog. Een helblauw, starend, nooit knipperend menselijk oog dat recht in het onze naar binnen probeert te kijken.

Die paranoia was al de rode draad door het oeuvre van de band. De mens is gerobotiseerd, was destijds de boodschap. We weten het niet, onthulde Muse, maar de overheid dient ons drugs toe, verstopt nanochips in vaccinaties, controleert ons. Tot we onszelf als lemmingen in de afgrond storten.

Wat bezielt Muse? Wat is er in het hoofd van liedschrijver en zanger-gitarist Matthew Bellamy gekropen, waar zit zijn angst? In interviews laat hij er weinig over los, lijkt hij zijn zorgen weg te lachen. Na het album Black Holes & Revelations uit 2007, waarop Muse met bibberende knietjes de kosmos verkent, wilde Bellamy niet ingaan op de door hem zelf bezongen apocalyps. In het nummer 'Supermassive Black Hole' zingt Bellamy: 'Glaciers melting in the dead of night, and the superstar sucked into the supermassive'. De toelichting, in een interview: "We maken ons zorgen over de toekomst. Maar we geloven echt niet in marsmannetjes of zo."

Medium

Toch moet Bellamy niet al te stevig met beide benen op de grond staan. Neem nu die bandnaam Muse, die Bellamy volgens de officiële bandbiografie zou hebben bedacht nadat hij een medium had horen vertellen dat de mens zijn eigen muzen kan oproepen tijdens een spirituele levensfase. Bellamy: "Zo ongeveer heb ik Muse tot leven gewekt."

Duidelijk, en het klonk in 1994, het jaar van oprichting, in ieder geval beter dan de daarvoor gehanteerde bandnamen: Gothic Plague en Rocket Baby Dolls. Bandnamen waaraan de drie Muse-heren liever niet herinnerd willen worden, en dat is begrijpelijk.

Matt Bellamy (34), bassist en gitarist Chris Wolstenholme (34), en drummer Dominic Howard (34) waren schoolvrienden te Teignmouth, en begonnen een bandje om dezelfde reden als die waarom miljoenen andere jongens dat waar ook ter wereld al eerder hadden gedaan. Ze wilden zichzelf in de kijker spelen bij de meiden, dronken worden en stoere shows geven - al moest dat voorlopig in het buurthuis van Teignmouth - waarbij wat kapot mocht gaan. Bescheiden rebellie: een gitaarhals door de bassdrum. Nirvana nadoen.

Rammelende indierock speelden de jongens en de muzikale opvattingen werden pas serieuzer na een gewonnen 'battle-of-the-bands' in 1994. Muse zag het licht, en in 1997 verscheen een eerste ep, waarna de band op klassieke wijze werd ontdekt en showcases mocht gaan geven in het thuisland en gelijk ook maar de Verenigde Staten.

Want Muse had potentie, vooral overzees. De band bouwde aan een verzorgd, licht psychedelisch rockend geluid, moderne progrock eigenlijk, die haaks stond op de heersende grunge van die tijd. Bij Muse geen ongecontroleerde vocale uitbarstingen, maar mooi gezongen refreinen, vaak in de kenmerkende falsetstem van Bellamy. Laag op laag gestapelde gitaarpartijen, een filmisch geluidstapijt, waarop nogal bombastisch meubilair werd geplaatst van strijkers, piano en synthesizers.

Muse ging op de eerste albums Showbizz (1999) en Origin of Symmetry (2001) klinken als een kruising tussen Queen en Radiohead, en haakte soms ook nog even aan bij de Teutoonse danselektronica van Depeche Mode. De thematiek van de mens als nietig deel in een groot geheel werd geleend van Pink Floyd: 'Another Brick In The Wall'.

Net als die laatste band communiceerde Muse graag door middel van het grote gebaar. Op plaat, maar zeker ook vanaf het podium. Muse werkte gestaag aan een solide livereputatie, ging shows aankleden met spectaculair laserwerk, videoprojecties en bewegende podiumdelen. "We wilden de grootste band van de wereld worden", zei bassist Wolstenholme eens over die shows. "Daar schaamden we ons niet voor. Onze ambities waren enorm, meestal groter dan wat we konden realiseren."

Explosies

Bellamy, in een ander interview: "We hebben veel gemeen met de klassieke componisten van de 19de eeuw. Die wilden ook een muzikale explosie creëren, het publiek overrompelen en wegblazen. Kijk naar de opera, die kan zeer ontroerend zijn, maar ook pompeus."

En zo keek de wereld in 2009, bij de livetour na het album The Resistance, dus aan tegen drie torenflats, waarop de drie Muse-leden plaatsnamen, elk een eigen podium. De torens bewogen omhoog en omlaag, trokken langzaam naar elkaar toe tot de band herenigd was. Intussen werden er angstvisioenen op geprojecteerd: mensenmassa's in paniek, fascistische politieke bewegingen, veel rood en zwart, en zagen we het bange oog. Grotesk, misschien, maar toch ook stijlvol. Bij Muse geen vuurwerkbommen en rookkanonnen, maar een strakke en verfijnde beeldtaal.

De monden vielen uiteindelijk pas echt open bij het geluid dat de band produceerde. Alsof er tien bandleden stonden te musiceren: een dikke laag rock, gierende gitaaropera, waarbij Bellamy en Wolstenholme listig gebruik maakten van een duizelingwekkend aantal effecten aan hun voeten.

Bandjes laat Muse niet meelopen, zo bezweert het trio. Alles wordt live gespeeld. Op de nieuwe plaat zullen we veel stampende dubstep horen, zo valt te horen op de reeds vrijgegeven single 'Unsustainable'. Maar dan wel dubstep die wordt gefabriceerd door de ongelooflijke gitaar van Bellamy, en door drums en basgitaar.

Kampen

Je zult het altijd zien: begint een band op te vallen, dan verdelen publiek en kritiek zich in twee kampen. Een deel van het poppubliek - en de zich serieus nemende poppers - haakte af bij de megalomanie van Muse, kon niets met de vage complottheorieën en vrijblijvende oproepen tot revolutie, de megashows en de barokke kitsch van de albums. Een ander deel begreep de band, kon zwelgen in de extaserock en zag de humor wel in van die jubelende popsymfonieën, het gedweep met de klassieken.

Laat nu net dat laatste deel zich wonderbaarlijk vermenigvuldigen. Muse groeide het afgelopen decennium uit tot misschien wel de grootste band ter wereld. Misschien, want de aanhang van Muse is geneigd zich stil te houden: eist geen aandacht op, stuurt geen ingezonden brieven als er in de krant eens een kritische noot wordt gekraakt.

Maar verschijnt de bandnaam op de agenda van de grootste popkathedralen, zoals bijvoorbeeld het Sportpaleis, dan is de show ook in een flits uitverkocht.

Met de platenverkoop gaat het ook niet onaardig: Muse zou wereldwijd al vijftig miljoen albums hebben verkocht. Toch worden we op radio en tv niet bepaald doodgegooid met de band. En precies zo ziet Muse zichzelf graag: een outsider, die stiekem de grootste is geworden. Die graag in de luwte opereert, geen aandacht van de belangrijkste popplatforms nodig heeft. Maar die dan toch ineens opduikt bij de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen, om daar het toepasselijke 'Survival' te zingen.

Leuk voor de atleten, de eerste regels tekst van dat lied, maar Muse zingt hier uiteraard over het eigen carrièreperspectief: 'Race, life's a race, and I am gonna win. Yes, I am gonna win.'

Het nieuwe Muse-album The 2nd Law verschijnt op 1 oktober. De band speelt op 18/12 in het Antwerpse Sportpaleis (uitverkocht).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234