Zaterdag 21/09/2019

Denemarken

Stevige deuk voor imago van progressief gidsland

Beeld Getty Images

Deense ambtenaren zullen weldra het geld en de waardevolle bezittingen van asielzoekers in beslag nemen. De maatregel botst met het imago van Denemarken als vooruitstrevend gidsland. Maar wat weinigen weten, is dat Kopenhagen al vijftien jaar een bijzonder streng asielbeleid voert.

Hoewel de Deense maatregel voor verontwaardiging zorgt, wijst alles erop dat hij met een zeer brede politieke consensus zal worden goedgekeurd. Zowel de centrumrechtse Venstre-regeringspartij, de extreemrechtse Deense Volkspartij als de sociaaldemocraten steunen de nieuwe ontwerpwet die dezer dagen in het parlement wordt besproken en eind deze maand zal worden gestemd.

Tegenstanders verwijzen naar de Holocaust, waarbij Joodse burgers systematisch van hun geld en waardevolle bezittingen werden beroofd. Die pijnlijke historische vergelijking dwingt de Deense premier Lars Løkke Rasmussen tot een repliek: "Dit is de meest misbegrepen wet uit de Deense geschiedenis." De conservatieve premier benadrukt dat hij asielzoekers op exact dezelfde wijze behandelt als werkloze Denen. "Ook die kunnen pas een beroep doen op staatssteun als ze hun waardevolle bezittingen verkopen. De opbrengsten worden gebruikt om huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs te betalen."

Een ander argument dat Løkke Rasmussen en zijn ministers graag hanteren, is dat asielzoekers eerst een offer moeten brengen, alvorens ze volwaardig deel kunnen uitmaken van de geavanceerde Deense welvaartsstaat: "Zij die definitief verblijfsrecht krijgen, hebben recht op een doorgedreven inburgeringstraject en krijgen toegang tot het gratis onderwijs- en gezondheidssysteem."

Impliciet moet die redenering ook duidelijk maken dat een dure en gesofisticeerde verzorgingsstaat geen oneindig aantal vreemdelingen kan opvangen zonder uit balans te raken.

Beeld Getty Images

24 jaar

Dat laatste principe is eigenlijk al vijftien jaar het leitmotivvan Denemarken. Want in tegenstelling tot wat het imago van gidsland doet vermoeden, hanteert Kopenhagen al sinds 2002 een rigide asielbeleid. Alles begon toen de extreemrechtse Deense Volkspartij toetrad tot de regering van toenmalig premier Anders Fogh Rasmussen.

Onder druk van de Volkspartij werd toen onder andere de omstreden 24-jaarregel ingevoerd. Die bepaalde dat een huwelijk tussen een vreemdeling en een partner die niet in Denemarken woont pas mogelijk is als de partners minstens 24 jaar oud zijn. Op deze manier wilde Denemarken schijnhuwelijken tegengaan. Op het eerste gezicht leek de maatregel allerminst efficiënt: veel koppels gingen in hun land van herkomst trouwen of trokken voor hun huwelijk naar een Europees land waar de regel niet van toepassing was.

Maar de echte doelstelling van de maatregel was om vluchtelingen te ontraden naar Denemarken te komen. In die zin zijn deze omstreden wet en een aantal andere verstrengingen wél succesvol gebleken. Al jaren ontvangt Denemarken slechts een fractie van het aantal asielzoekers in buurlanden Zweden en Duitsland. Zweden nam dit jaar 200.000 asielzoekers op, Duitsland een miljoen, Denemarken amper 20.000. De facto zorgde het strenge asielbeleid voor een situatie waarbij Denemarken een transitland was voor vluchtelingen op weg naar het gastvrije en gulle Zweden.

Maar toen Zweden eind vorig jaar zelf grenscontroles en restrictieve maatregelen invoerde, kwam er plotseling een einde aan de Deense uitzonderingssituatie. Van de ene dag op de andere werd Denemarken een eindbestemming voor vluchtelingen.

Stopbord

Dat is ongetwijfeld de belangrijkste reden waarom Kopenhagen zijn omstreden 'plunderwet' en nog een aantal andere verregaande verstrengingen doorvoert. Zo moeten vluchtelingen de hereniging met hun familie met drie jaar uitstellen en moeten oorlogsvluchtelingen al na één jaar terug naar hun land van herkomst.

Premier Løkke Rasmussen laat sinds kort controles uitvoeren aan de Duitse grens, stelde voor om de Conventie van Genève te herzien en liet in Libanese kranten advertenties afdrukken met de boodschap dat asielzoekers in zijn land niets te zoeken hebben.

Het is alsof de Deense regering een gigantisch stopbord aan zijn grens wil planten, zegt oppositielid Sofie Carsten Nielsen: "De nieuwe wet is een heel duidelijk signaal voor vluchtelingen: kom niet naar Denemarken, want je wordt hier slecht behandeld. Eerst word je onderzocht en dan zullen ze je valiezen overhoophalen op zoek naar eender welke bezitting van waarde."

Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234