Maandag 30/03/2020

Israël-Iran

Stevenen Israël en Iran af op oorlog? De spanningen lopen razendsnel op

Israëls premier Benjamin Netanyahu.Beeld REUTERS

De spanningen tussen Israël en Iran lopen snel op. Ze ruziën over kernwapen-programma's, voeren strijd in Syrië, staan elkaar in dreigementen naar het leven. Koersen ze af op een oorlog?

Israëls premier Benjamin Netanyahu wil duidelijkheid brengen - "Iran liegt en bedriegt" -, maar zijn optreden roept in veel hoofdsteden extra vragen op. De vracht aan informatie die hij in een 'nieuwsshow' uitstortte, is deels oud en kan deels door internationale controleurs worden weersproken.

Bovendien roept het tijdstip van zijn aanval op het met Iran gesloten kernakkoord het vermoeden op dat die is 'ingestoken' met de VS. Netanyahu zou Trump extra munitie willen geven om op 12 mei - de datum dat de Amerikaanse president zijn halfjaarlijkse handtekening onder het verdrag moet zetten - eenzijdig het akkoord op te zeggen. Trump wist ook al van Netanyahu's bewijzen, de premier had die al met hem gedeeld.

Israël heeft zich altijd tegen het akkoord verzet, omdat de controle niet zou deugen en "de Iraanse leiders überhaupt nooit te vertrouwen zijn". Ook Trump spreekt van een "bad deal", in tegenstelling tot de andere ondertekenaars - Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, China en Rusland. Zij pleiten voor verlenging, omdat het Internationaal Atoomagentschap meldt dat Iran zich aan de afspraken houdt. Teheran ziet daarin af van de ontwikkeling van een kernwapen en de verrijking van uranium in ruil voor opheffing van westerse sancties.

Israël maakt zich grote zorgen over de groeiende invloed van Iran in de regio. De oorlog in Syrië versterkt het gevoel dat de joodse staat wordt omsingeld. In het noorden, in Libanon, heerst de pro-Iraanse militie Hezbollah. In Syrië bouwt Iran zelf een troepenmacht op. In het zuiden, in Gaza, stookt het Iraanse regime Hamas op.

Islamitische Revolutie

De leiders van de Islamitische Revolutie in Iran hebben gezworen dat zij Israël van de kaart zullen vegen. "Nu Assad de oorlog in Syrië overleeft, wordt Israël het nieuwe doel", zegt oud-generaal Yaakov Amidror, van 2011 tot 2013 veiligheidsadviseur van Netanyahu. "Als het moet trekken we daarvoor ten oorlog."

De Israëlische strijdkrachten laten al hun tanden zien. Zondag voerden zij aanvallen uit op bases in Syrië, bij Hama en Aleppo. Op Iraanse doelen. Ten minste elf Iraniërs sneuvelden. Israël bevestigt dat er al meer dan honderd aanvallen zijn uitgevoerd. "Iran moet weg uit Syrië, weg van onze grenzen", zegt Avigdor Lieberman, de Israëlische minister van Defensie.

Netanyahu had het liefst al korte metten gemaakt met de Iraanse kerninstallaties. Met een aanval van bommenwerpers, maar dat zou alleen kunnen met Amerikaanse hulp. De toestellen moeten dan in de lucht met Amerikaanse brandstof worden bijgetankt. Dat probleem wordt opgelost: Israël werkt aan een eigen Stealth, een voor de radar onzichtbaar toestel met een grote actieradius.

"Tot 12 mei zal Iran zich beperken tot een verbale oorlog", zegt de Israëlische Iran-deskundige Raz Zimmt. Teheran wil Trump geen aanleiding geven het verdrag meteen al op te zeggen. President Rouhani wil ook Rusland, bondgenoot in Syrië, niet voor het hoofd stoten. Zimmt: "Maar als het kernakkoord wordt opgeblazen, is het hek van de dam. Dan zal Teheran de verrijking van uranium weer opstarten om een kernwapen te ontwikkelen." Een reactie die de weg vrijmaakt voor mogelijk nog een oorlog in het Midden-Oosten.

Israëls premier Benjamin Netanyahu tijdens zijn optreden over het vermeende Iraans kernwapenprogramma.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234