Dinsdag 07/07/2020

Interview

Steven Taylor voorspelde een wereldwijde pandemie, drie weken voor het coronavirus begon

Beeld Getty Images

Eind vorig jaar bracht de Australische onderzoekspsycholoog Steven Taylor The Psychology of Pandemics uit, drie weken voor Covid-19 het nieuws begon te beheersen. ‘Ik leef nu middenin de taferelen die ik in mijn boek beschrijf. Dat besef heeft me echt omvergekegeld.’ Volgens Taylor is een pandemie meer dan een virus dat wereldwijd woekert. ‘Het is ook een sociaal fenomeen: hoe mensen zich gedragen, bepaalt of een virus zich verspreidt of niet.' Bovendien: bij pandemieën zijn er vaak meer mensen die psychologisch afzien dan aan de ziekte ten onder gaan.

De hele stad was tot stilstand gekomen. Scholen en theaters waren dicht, dansfeesten en andere sociale evenementen waren verboden. James mocht niet naar de speeltuin van zijn vader, uit vrees dat hij besmet zou geraken. Kerkdiensten waren verboden, ondanks protest van de clerus. James herinnert zich de dennenhouten doodskisten in de woonkamer, met de dode lichamen van zijn moeder en zus. Het gebeurde allemaal zo snel. Mensen konden ’s ochtends ziek worden, en ’s avonds al dood zijn. Mensen waren bang om buiten te komen. Al moest de politie ook boetes uitdelen aan besmette mensen die toch buitenkwamen, want sommige zieken weigerden binnen te blijven. (Uit The Psychology of Pandemics)

U bracht in december 2019 uw boek uit. Had u gedacht dat de eerste passage ervan, een getuigenis van James S. die acht jaar oud was toen de Spaanse griep in 1918 als een moordend vuur de wereld rondging, drie maanden later de realiteit zou zijn waarin u leeft?

Steven Taylor, onderzoekspsycholoog aan de University of British Columbia in Canada: “Neen. Die voorbeelden uit het verleden bestuderen en beschrijven is iets heel anders dan er middenin leven. Dat besef kegelde me deze week echt omver: ik beleef nu waarover ik schreef. Al die lege straten en gesloten winkels zien is een bijzonder krachtige emotionele ervaring die je niet kan voelen door erover te lezen.”

Hoe kwam u op het idee voor uw boek?

Taylor: “Ik houd me al jaren bezig met angststoornissen en hypochondrie. Enkele jaren geleden viel het me op dat verscheidene virologen de volgende pandemie voorspelden. Ik begon me daarin te verdiepen en kwam tot de vaststelling dat een pandemie niet alleen de verspreiding van een virus inhoudt, maar ook een gedragsfenomeen is. Hoe mensen zich gedragen, bepaalt of een virus zich verspreidt of juist niet. Hoe meer ik opzocht over die ‘psychologie van de pandemie’, hoe meer ik tot de conclusie kwam dat die kennis heel versnipperd was: je moest ze gaan zoeken bij de sociale psychologie, bij gezondheidspsychologen, epidemiologen of in geschiedkundige werken. Het leek me interessant om alle puzzelstukken samen te leggen, zodat we er lessen uit konden trekken voor de volgende pandemie.”

Steven Taylor: ‘Ik wist wel dat er een pandemie op komst was, maar niet dat die er al drie weken na de publicatie van mijn boek zou zijn.’Beeld rv

Alleen hebben we de tijd niet gehad om die te trekken. Amper drie weken nadat uw boek uitkwam, brak in het Chinese Wuhan dat nieuwe coronavirus uit.

Taylor: “Nu wist ik wel dat er een nieuwe pandemie op komst was, maar niet dat die er al drie weken na de publicatie zou zijn – op dat vlak ben ook ik in snelheid gepakt door Covid-19.”

In uw boek voorspelde u dat die volgende pandemie veroorzaakt zou worden door een griepvirus. Het is een coronavirus geworden.

Taylor: “Dat was wat virologen voorspelden: dat de volgende pandemie, net zoals alle voorgaande, veroorzaakt zou worden door een griepvirus. SARS en MERS waren zeer ernstige ziektes veroorzaakt door een coronavirus, maar ze verspreidden zich niet zo snel en niet zo wijd als Covid-19 nu. Bij de uitbraak in Wuhan dachten we eerst dat het virus binnen een bepaald gebied zou blijven. Covid-19 verraste ons op veel vlakken, en er is nog veel dat we niet weten. Dat onbekende zorgt net voor de paniek bij veel mensen.”

Ik sloeg de voorbije dagen aan het poetsen en ramen lappen. Onze containerparken waren zowat de eerste ‘bedrijven’ die zélf beslisten om te sluiten, omdat ze overrompeld werden en er vechtpartijen ontstonden. Is zo’n lenteschoonmaak een gevolg van te veel vrije tijd of is het een strategie om met de onzekerheid om te gaan?

Taylor: “Vooral het laatste. Poetsen is een manier om een gevoel van controle te houden over de situatie. We zien zelfs bij dieren dat ze in stressvolle periodes hun nest uitkuisen, of aan grooming doen: zichzelf en hun gezinsleden schoonlikken. Het is bijna instinctief dat we dingen gaan doen die ons ten minste een gevoel van veiligheid verschaffen, en onbewust speelt er in al dat poetsen ook de vrees voor besmetting mee.

“In dat licht zie ik ook de storm op wc-papier, nu al dé eigenaardigheid van deze pandemie. Ten eerste speelt de zogenaamde disgust sensitivity daarin een rol. Mensen die snel walgen van dingen – in dit geval dus fecaliën – gaan in tijden van pandemie die ‘vieze dingen’ associëren met mogelijke besmettingshaarden. Onbewust redeneerde een deel van de hamsteraars van wc-papier gek genoeg dat het hen zou beschermen tegen besmetting. En dan kreeg je de enorme groep kopieerders. Wc-papier valt enorm op in een winkelkar, veel meer dan pakweg zeep. Wie in elke winkelkar wc-papier zag liggen, sloeg in paniek dat het op zou geraken. Dat zag je ook in de interviews in supermarkten. Als mensen de vraag kregen waarom ze hun kar vol wc-papier laadden, zeiden ze: ‘Geen idee, maar iedereen doet het hier.’”

HYSTERIE IN CANADA

Je zag mensen op verschillende manieren reageren op de steeds strenger wordende maatregelen. Sommigen schoten meteen in actie, anderen probeerden zo lang mogelijk vol te houden dat er niets aan de hand was. Die twee houdingen zag je soms ook binnen één gezin.

Taylor: “Iemand die zeer angstig en nerveus is van aard en om de oren wordt geslagen met hoe gevaarlijk dit virus is, zal nog angstiger en nerveuzer worden. Er zijn ook heel wat mensen die weglopen van angstaanjagende informatie, die er compleet van dichtklappen, de zogenaamde blunters: zulke berichten ketsen als het ware op hen af. Terwijl iedereen rond hen in actie schiet, is er voor hen geen vuiltje aan de lucht.”

Welke informatie snapt zo’n blunter dan wél?

Taylor: “Zeker geen emotioneel geladen beelden: hoe dramatischer, hoe meer hij dichtklapt. Hij laat wél feiten toe, liefst met een duidelijke opdracht erbij. Binnenblijven en handen wassen: dat kan genoeg zijn voor een blunter. Maar met dat soort boodschappen kan het dan weer mislopen bij paniekerige mensen. Dat hebben we gezien hier in Canada, toen onze minister van Gezondheid op een kalme manier aanraadde om een voorraad voeding, medicijnen en huishoudgerief voor twee weken in te slaan. Een verdedigbare boodschap, ik raad het ook aan in mijn boek: wie ziek wordt, moet twee weken in quarantaine kunnen leven. Maar hoe rationeel ook, die mededeling zorgde voor hysterische taferelen in onze supermarkten. Dat kwam omdat ze geen rekening hield met de verschillende soorten mensen. Paniekerige mensen overreageerden en kochten de supermarkt leeg, waar ze blunters tegenkwamen die wéér dichtklapten van al die hysterie.”

Bij ons kwam er pas een échte kentering toen er videoboodschappen op tv kwamen van jongere patiënten die van op hun ziekenhuisbed de jeugd smeekten om níét op café te gaan. Wat angst verspreiden was nodig.

Taylor: “Op zich is angst een gezonde emotie: ze zet je aan tot actie bij gevaar. In een pandemie zijn angstboodschappen nodig, of het kan níémand wat schelen. Maar als je te veel inzet op angst, lopen de blunters weg en krijgen de panikeerders stress. Tegelijk zullen sommige mensen zéér expliciete boodschappen nodig hebben om tot social distancing over te gaan. Voor zij die enkele dagen voordien nog uitgingen en zich jong en onsterfelijk waanden, zullen die beelden nodig zijn geweest. Maar om iedereen te bereiken, zijn er nog andere boodschappen nodig, die bijvoorbeeld het altruïsme aanspreken – ‘Denk aan je grootmoeder’ – of die inspelen op sociale aanvaarding – ‘Hamsteren neemt eten af van andere mensen.’

“Dat is de uitdaging: continu verschillende boodschappen afvuren, die andere soorten mensen bereiken. Hoe je dat doet, kom je idealiter te weten via trial-and-error. Maar daar hebben we nu helaas de tijd niet voor. Het is voor onze leiders dansen op een slappe koord.”

‘In Canada gaf eerste minister Justin Trudeau het goede voorbeeld: van zodra zijn vrouw besmet bleek met corona, ging hij met haar in quarantaine.’Beeld Remiorz Ryan/CP/ABACA

Ongehoorzaamheid aan quarantainewetten blijkt van alle tijden. Zelfs bij de meest dodelijke pandemieën.

Taylor: “Mensen hebben er zelfs altijd zware straffen voor overgehad. In 1630 kreunde heel Italië onder de builenpest. Toezichters liepen door de straten en wie de pest had, werd uit zijn huis gehaald en naar het pesthuis gebracht. Zijn bezittingen werden verbrand en zijn huis ontsmet en dichtgetimmerd – vaak met de familie er nog in. Er stond een zeer pijnlijke lijfstraf op het verstoppen van pestlijders: strappado, waarbij je handen op je rug werden gebonden en je werd opgehangen aan je polsen. En toch riskeerden mensen dat. Toen speelde natuurlijk de angst mee om een familielid te moeten afstaan aan het pesthuis én om zelf uit de maatschappij geweerd te worden.

“Het is ook heel belangrijk dat mensen het gevoel hebben dat ze hun leiders kunnen vertrouwen, want publieke angst moet gemanaged worden. Een studie wees uit dat tijdens de ebola-uitbraak in Liberia in 2014-2015 het vertrouwen in de regering en de wil om in quarantaine te gaan hand in hand gingen. Mensen die de regering niet vertrouwden, waren niet geneigd om zich te isoleren. En dan hebben we het over ebola, een zeer gevaarlijke ziekte met een veel hoger sterftecijfer dan Covid-19. Ik kan het niet genoeg benadrukken: maatregelen van politieke leiders waarin de mensen geen vertrouwen hebben, of die tijdens deze crisis geen consequente boodschappen de wereld insturen, zullen níét gevolgd worden.”

U heeft het over het potje dat Boris Johnson en Donald Trump ervan gemaakt hebben?

Taylor: “Uit de meest recente polls blijkt dat steeds meer Amerikanen Trump niet geloofwaardig vinden, een deel ervan omdat zijn communicatie inconsistent is. Inconsistentie is iets anders dan onzekerheid. Als je onzeker bent, kun je nog altijd als credibel worden gezien. Als je zegt: ‘Dit is wat we nog niet weten over het virus en we gaan nu die en die stappen ondernemen om dat te weten te komen’, dan is dat prima. Maar je verhaal de hele tijd veranderen, kan het vertrouwen beschadigen én de algemene angst doen toenemen.

“Een uur geleden vertelde een journalist uit Brazilië me dat president Bolsonaro openlijk heeft gezegd dat het allemaal overroepen is, dat hij handen blijft geven en voor massabijeenkomsten is. Als dat waar is, is dat extreem gevaarlijk. Het is enorm belangrijk dat onze politici het voorbeeld geven.”

Bij ons kreeg een selfie van twee politici die elkaar vastpakten na een akkoord over een noodregering véél kritiek.

Taylor: “Meer dan ooit geldt: lead by example, zoals wij hier zeggen. Een goed voorbeeld in Canada was eerste minister Justin Trudeau, die zodra zijn vrouw besmet bleek met corona, met haar in quarantaine ging. Dat was ontzettend belangrijk: was hij doorgegaan met zijn werk en overal handen blijven schudden, dan had niemand hem nog geloofd.

“Taiwan is het allerbeste voorbeeld van hoe een regering de corona-uitbraak heeft gemanaged. Met een app waarmee mensen via hun telefoon updates kregen van de situatie én hun eigen gezondheid, maar ook over de broeihaarden die ze moesten vermijden en met veel praktisch advies. Zo’n app is een enorm wapen tegen alle foute informatie die via sociale media circuleert. (Op het moment van dit interview stond de teller in Canada op 2.851 besmettingen en 29 doden, in België op 4.937 besmettingen en 178 doden en in Taiwan op 235 besmettingen en 2 doden, red.)

LIJKENPIKKERIJ

We zagen op sociale media dolfijnen zwemmen in de kanalen van een verlaten Venetië. Het bleek fake news. Elke pandemie kent zijn samenzweringstheorieën en valse geruchten. Opvallend bij Covid-19 is dat we positief fake news zien rondgaan.

Taylor: “Dat is me ook opgevallen. Er zijn historische voorbeelden genoeg van fake news en samenzweringstheorieën in de negatieve sfeer. Tijdens de Spaanse griep deed het verhaal de ronde dat de Duitse farmaceutische firma Bayer aspirinetabletten produceerde die waren besmet met het virus. Het zikavirus dat enkele jaren geleden Brazilië teisterde zou een uitvinding geweest zijn van The New World Order – een schimmige organisatie die de wereld wou ontvolken en de macht overnemen. En achter de varkensgrieppandemie van 2009 zaten volgens sommigen terroristen die besmette Mexicaanse immigranten de VS instuurden als ‘menselijke chemische wapens’. Maar nu zie je inderdaad ook positieve nepberichten.

“De dolfijnen in Venetië bleken uiteindelijk beelden uit Sardinië te zijn. Die beelden zitten in de sfeer van een vibe die er al enkele jaren hangt: ‘Wat als er geen mensen meer op deze planeet zouden rondlopen? Zou de natuur dan herademen?’ Die gedachte werd in 2007 in gang gezet door het boek The World Without Us van de Amerikaanse journalist Alan Weisman, kreeg versterking door de klimaatbeweging en herleeft nu door de pandemie. Dat beeld van Venetië alsof het aan de Middellandse Zee lag, zorgde voor zo’n sterke hoop op een betere wereld, dat het razendsnel werd gedeeld. We zijn nu ongelofelijk bereid om die dingen te geloven.

“Wat deze pandemie fundamenteel anders maakt dan alle voorgaande, is dat het er één is in tijden van sociale media.”

Is dat een goede of een slechte zaak?

Taylor: “Beide. Fake news verspreidt zich sneller, maar we kunnen in quarantaine wel sociaal blijven. Daar moeten we echt niet cynisch over doen: mensen kunnen in contact blijven met elkaar, en dat is een enórme stap vooruit. Er is nu ook een belangrijke rol weggelegd voor therapeuten om hun patiënten door deze pandemie te loodsen én dat is ook perfect mogelijk dankzij de moderne technologie.”

Hoe écht is al die onlinesolidariteit? Op een like-knop duwen voor een actie die daklozen van straat haalt, is makkelijk én je kan er niet door besmet geraken. Op straat zie ik iedereen wegduiken.

Taylor: “Angst voor besmetting kan inderdaad vér gaan en leiden tot stigmatisering. Epidemieën zijn altijd een broeihaard voor xenofobie geweest. Toen Milaan en omliggende steden in 1576 werden getroffen door de pest, werden de huizen van joden systematisch doorzocht door gezondheidsbewakers, omdat men die bevolkingsgroep onterecht associeerde met de ziekte. Angst voor besmetting kan zich zelfs keren tegen gezondheidswerkers, die plots gezien worden als mensen die in contact komen met zieken in plaats van als redders. Een extreem voorbeeld is de moord in 2014 op een team van acht gezondheidswerkers en journalisten in een stadje in Guinee. Ze kwamen de bewoners leren hoe ze zich moesten beschermen tegen ebola, maar werden gezien als verspreiders van de ziekte en aangevallen met machetes. Wat hier meespeelde, was het wantrouwen tegenover de autoriteiten én de extreme dodelijkheid van de ziekte.

“Toch zullen er altijd mensen zijn die elkaar helpen in donkere tijden, ook al verhoogt de dreiging nog. Voor een deel omdat mensen helpen het gevoel geeft dat je iets nuttigs doet, en dát kan leiden tot een gevoel van controle.”

Hebben we positief nieuws, zélfs als het overduidelijk fake is, ook niet nodig om deze pandemie psychologisch vol te houden? In tegenstelling tot mijn grootvader, die 96 is geworden, weet ik niet meer wat kindersterfte is en heb ik geen oorlogen meegemaakt.

Taylor: “Wellicht speelt dat mee, ja. De meesten van ons zijn gewend geraakt aan een hypercomfortabel leven waarin de grootste stressfactor is of we genoeg likes krijgen op een Facebook-post. We kennen hard labeur alleen uit films. Je vindt in historische bronnen over bijvoorbeeld de Spaanse griep geen beschrijvingen van de psychologische trauma’s die mensen opliepen, om de simpele reden dat daar toen geen aandacht voor was. In bepaalde memoires vond ik wel zaken waarvan ik dacht: dat wijst op posttraumatische stress, zoals het beeld van familieleden in doodskisten dat overlevers van de Spaanse griep hun hele leven bleef achtervolgen, tot in hun nachtmerries.”

Ook opportunisme is eigen aan pandemieën: uw boek verhaalt over de stijging van de criminaliteit, tot lijkenpikkerij toe, in het Italië ten tijde van de pest. En nu liggen cybercriminelen meer dan ooit op de loer.

Taylor: “Pandemieën vergroten alle trekken van mensen. De altruïstische kanten van de ene, en de machiavellistische van de andere. Er zijn nu eenmaal mensen die geen empathie hebben en een pandemie zien als een opportuniteit. Een even onschuldig als schaamteloos voorbeeld van kwakzalverij zag je bij Amerikaanse fietsfabrikanten ten tijde van de Spaanse griep. Die vonden er toen niet beter op dan reclame te maken genre: ‘Bescherm jezelf door in de frisse lucht te fietsen, in plaats van tussen mensen te zitten op het openbaar vervoer.’ Tja.”

‘We maken in Canada krek hetzelfde mee als jullie met viroloog Marc Van Ranst. Rond gezondheidsfunctionarissen Deena Hinshaw en Bonnie Henry zijn al T-shirts en een muzieknummer gemaakt.’Beeld BELGA

SUPERHELD VAN RANST

Hoe gingen mensen in België om met de Spaanse griep?

Laurine Hendrickx, geschiedkundige, studeerde in 2017 af met een scriptie over het onderwerp: “Er zijn zeker parallellen te trekken met de coronacrisis: ook met de Spaanse griep werd er hier in het begin gelachen, er verschenen zelfs cartoons over in onze kranten. De Spaanse griep verliep in drie golven. De eerste duurde van april tot september 1918. Tijdens de tweede golf in oktober en november 1918, wellicht veroorzaakt door de bevrijding en de rondtrekkende, verzwakte soldaten, begon men zich al méér zorgen te maken, maar dan nog werd er lang niet zo veel aandacht aan geschonken in de dagbladen als nu aan corona. Wél ging men al op zoek naar zondebokken: het katholieke zondagsblad Het Vlaamsch Heelal weet de Spaanse griep aan vrouwen met een te bloot decolleté. En anders wezen onze kranten wel de bolsjewieken aan als schuldigen. Daar moest ik aan denken toen ik Trump corona een ‘Chinees virus’ hoorde noemen. En toen iedereen naar de apotheek spurtte om paracetamol te halen, nadat er op Facebook een bericht circuleerde dat ibuprofen de symptomen van Covid-19 zou verergeren, moest ik denken aan de Standaert Pillen en andere middeltjes die ten tijde van de Spaanse griep adverteerden in onze kranten.

“Net als bij Covid-19 stierven de mensen bij de Spaanse griep aan longinfecties, wat in wezen complicaties zijn, maar dat zorgde toen voor enorme onderrapportering: veel doden bij ons werden ten onrechte gediagnosticeerd als slachtoffers van longoedeem of ‘de fleuris’.”

De oudste broer van mijn grootvader stierf in het voorjaar van 1918, hij was 19. Het enige wat mijn grootvader daarover ooit gezegd heeft tegen zijn kinderen, was dat zijn broer ‘de fleuris’ had opgelopen ‘op een warme dag’. Bent u iets te weten gekomen over wat de Spaanse griep hier deed op psychologisch vlak?

Hendrickx: “In de dagboeken die ik heb kunnen raadplegen, las ik wel dat er naasten gestorven waren, maar dat waren in wezen ‘maar’ bijverschijnselen van een veel ergere situatie: de oorlog. De mannen aan het front, de schaarste: dat beheerste het leven van de mensen, dat was toen dé stressfactor. Er werden ook geen algemene maatregelen opgelegd zoals nu, want dat kon niet – onze regering zat tijdens de oorlog in ballingschap in Le Havre. Alles hing af van lokale besturen. Af en toe stootte ik daar op gelijkenissen met nu: een verslag uit de gemeente Huy dicteerde dat op begrafenissen van kinderen alleen nog de twee ouders mochten aanwezig zijn.”

Professor Taylor, in studies over epidemieën zoals SARS vindt u heel duidelijke bewijzen van posttraumatische stressstoornissen. SARS heeft zelfs meer psychologische schade veroorzaakt dan mensenlevens geëist. Verwacht u hetzelfde met Covid-19?

Taylor: “Ieder mensenleven telt natuurlijk, maar we hebben bij SARS meer mensen psychologisch zien lijden door de economische impact dan door de ziekte zelf. Social distancing is een dure maatregel, niet alleen economisch, maar ook op persoonlijk vlak. Zelfs als je niemand kent die besmet is geraakt door Covid-19, zal iedereen rond je emotioneel en financieel geraakt zijn. Je ziet nu al het psychologische rimpeleffect: mensen maken zich zeer grote zorgen over de economische impact van de coronacrisis. Maar denk ook aan de mensen die al geïsoleerd leefden en dit erbovenop krijgen en in een depressie sukkelen, of de mensen die ziek zijn door corona en in afzondering moeten leven en bij de minste ademhalingsmoeilijkheid doodsangsten uitstaan...

“Nu, laten we niet uit het oog verliezen dat de meeste mensen wél veerkrachtig zijn. Als je kijkt naar onderzoeken rond overlevers van rampen zoals aardbevingen en orkanen, zie je dat meer dan tweederde nadien zijn veerkracht terugvindt. We hebben als soort talloze pandemieën overleefd. Maar een minderheid van ons zal er psychologische problemen aan overhouden die kunnen aanhouden na de pandemie. Dat hangt van een aantal factoren af: je voorgeschiedenis – mensen die al last hebben van mentale gezondheidsproblemen, zullen hun symptomen zien verergeren – maar ook van wat je hebt meegemaakt tijdens deze pandemie, waarbij de dood van een naaste héél zwaar doorweegt.”

Beelden die aan de ribben blijven kleven: Italiaanse verplegers die zeggen dat ze het niet meer aankunnen dat hun coronapatiënten één na één sterven, dat ze eens een overlever nodig hebben om dit zélf psychologisch te overleven. Welke psychologische schade riskeren onze gezondheidswerkers?

Taylor: “Zij ervaren nu stress door het risico op besmetting, door overwerkt te zijn, slaapgebrek, de confrontatie met de dood, de onmacht als je iemand niet kan redden... Maar ook door de agressie van mensen op spoeddiensten die per se geholpen willen worden, de verwijdering van hun familiaal leven én het risico dat ze de ziekte overdragen op die eigen omgeving. Bij de SARS-uitbraak in Singapore rapporteerde 49 procent van de gezondheidswerkers dat ze zich gestigmatiseerd voelden. Daar móéten we lessen uit trekken: we moeten de helpers helpen.”

Blijkbaar vraagt een crisis als deze ook om ‘superhelden’. Bij ons is dat een viroloog over wie zelfs al een liedje is gemaakt, maar Marc Van Ranst beseft heel goed dat die populariteit zich evengoed tegen hem kan keren, ‘als er duizend doden gevallen zullen zijn’. Kan het zijn dat we zo’n held weer van ons afduwen?

Taylor: “We maken in Canada krek hetzelfde mee met Deena Hinshaw en Bonnie Henry, de hoogste gezondheidsfunctionarissen van de provincies Alberta en British Columbia. Mensen hebben al T-shirts gemaakt met Hinshaws beeltenis op, als een heldin wordt ze opgehemeld om haar dagelijkse, duidelijke updates. Over Henry maakte iemand het liedje ‘Dear Dr. Bonnie’. Dit soort mensen geeft ons een gevoel van veiligheid, en ja, dat kan in principe omslaan als er meer doden vallen. Maar ik betwijfel of dat zal gebeuren: we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Maar het blijft een loodzware rol om te dragen, die heldenrol.

“Ik hoop dat die boegbeelden overeind blijven als het ergste voorbij is. En wel hierom: in mijn boek staat één voorspelling waarvan ik nu al hoop dat ze níét zal uitkomen bij Covid-19. Het is nog te voorbarig om over een vaccin te spreken, maar de geschiedenis leert ons dat een pak mensen – hoe erg een pandemie ook is geweest – niet geneigd is om zich te laten inenten. Paradoxaal genoeg zijn dat vaak de mensen die het meest bang zijn om ziek te worden. Een vaccin vraagt om een prik, een injectie met een pathogeen, wat mensen met besmettingsvrees doet huiveren. Een andere belangrijke factor waardoor nog te veel mensen bij voorbije pandemieën geen vaccin hebben opgehaald, is onzekerheid. We weten nu nog niet zo veel over het coronavirus, en dat verwart mensen. Wantrouwen is een heel belangrijke factor: als er een vaccin komt waarover veel onzekerheid is of het wel werkt, dan kan dat mensen ervan weerhouden om zich te laten inenten – ook al wegen de eventuele risico’s niet op tegen de mogelijke toekomstige bescherming. Ik hoop ten stelligste dat ik er compleet naast zit.”

‘Social distancing is een dure maatregel, niet alleen economisch, maar ook op persoonlijk vlak’Beeld HUMO

The Psychology of Pandemics: Preparing for the Next Global Outbreak of Infectious Disease is verschenen bij Cambridge Scholars Publishing.

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234