Maandag 01/06/2020

Sterven aan 'een korte ziekte'

Botswana was economisch op de goede weg. Het had diamantmijnen, veeranches en toeristen kwamen af op de luxueuze safari's. Maar toen dook aids op en werden het land en zijn bevolking in de tijd teruggeworpen.

Brussel / Eigen berichtgeving

Ann Van Neer

Op de VN-conferentie over de minst ontwikkelde landen in Brussel bleek gisteren nog maar eens welke sociaal-economische gevolgen de ziekte meebrengt. Vijf tieners ondervonden het aan den lijve. Ze gingen naar Botswana met Goedele Liekens, goodwillambassadrice voor UNFPA, het bevolkingsfonds van de Verenigde Naties. Jakob is een van de jongeren die haar vergezelden. Hij heeft de speeches van onder meer staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Boutmans op het symposium over aids aandachtig gevolgd: "Gebabbel", is zijn harde oordeel. "Overbrengen wat aids aanricht, lukt niet met praten alleen."

Maar de jongen heeft wel veel lof voor Noezine Kaleeba uit Oeganda. Zij verloor haar man aan de ziekte en bleef achter met vijf dochters. Haar verhaal is tastbaar, volgens Jakob. Kaleeba schopte het tot ontwikkelingsadviseur van Unaids. Met concrete voorbeelden maakt ze duidelijk hoe aids het sociale en economische leven aantast. Op het platteland ging de teelt van groenten achteruit met 49 procent, die van maïs met 61 procent. Kaleeba denkt dat jongeren een grote rol kunnen spelen in de strijd tegen aids. "Mijn kinderen waren een sleutelelement om de stilte te doorbreken in Oeganda. Ze hadden het persoonlijk meegemaakt en konden zo andere jongeren bewust maken." Jongeren bewustmaken. Dat was ook het doel van Liekens toen ze Jakob, Ellen, Sylvia, Kasper en Jeffrey uitnodigde om met haar mee te gaan naar Botswana. "Deze jongeren zaten met dezelfde vragen over seks als de tieners in Botswana. Ze waren even roekeloos, even verlegen om een condoom te vragen."De vijf verbleven samen met Liekens ruim een week in het dorpje Otse. Ze amuseerden zich, maar werden ook geconfronteerd met de harde realiteit.

"In Botswana is 69 procent van de bevolking tussen 15 en 49 jaar besmet. De levensverwachting is er gedaald van 67 naar 29", legt Mpule Kwelagobe uit. Zij is net als Liekens Goodwill Ambassadrice voor UNFPA. In 1999 werd ze verkozen tot Miss Universe. Maar al op haar zeventiende was ze een zogenaamde 'peer-educator' die leeftijdsgenoten voorlichtte over aids. Kwelagobe is er net als Kaleeba van overtuigd dat vooral de jongeren het tij kunnen keren:"Jongeren zijn niet alleen de leiders van morgen, maar ook die van vandaag."

Toch is het moeilijk om het gedrag van jongeren te veranderen. Ellen en Jakob getuigen over wat ze in Otse zagen: "De jonge mannen zitten heel vaak op café en worden dronken. Dan nemen ze een meisje mee voor seks. Liefde is niet eens nodig... Eigenlijk kunnen we het wel een beetje begrijpen. Ze kunnen nergens anders heen: niet gaan zwemmen, niet naar een sportclub..."

In Otse maakten Liekens en haar groepje ook kennis met Staphie. Haar jongste kind stierf toen het zes maanden was. Staphie heeft aids, net als haar twee andere kinderen, maar dat lijkt ze niet te willen beseffen. In Otse sterft immers niemand aan aids. Het woord brengt een enorm stigma met zich mee, dus gaan de meesten hier dood aan 'a short illness', een korte ziekte. Zo ook Joseph, wiens begrafenis de vijf jongeren bijwoonden. In Otse is er om de twee dagen een begrafenis. De jongeren houden ze spreekbeurten in hun scholen en hun verhaal zal maandag in Telefacts worden uitgezonden. Daarnaast willen de tieners geld inzamelen voor een weeshuisje in het dorp. Want wezen zijn er in overvloed. Bovendien moet er geïnvesteerd worden om moeders in leven te houden.

Aids

In Botswana is 69 procent van de bevolking tussen 15 en 49 jaar besmet. De levensverwachting is gedaald van 67 naar 29 jaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234