Maandag 22/07/2019

Sterke koffie, edelachtbare

Bij de start van het gerechtelijke jaar noemden de Antwerpse topmagistraten Liégeois en Van den Bon het migratiebeleid 'een gevaar voor de democratie'. Rolf Falter vindt hun mercuriales anders ook niet vrij van problemen. Falter is historicus en schrijver van de blog Crisis in Belgium. Hij was woordvoerder onder minister voor Asiel en Migratie Turtelboom (Open Vld) en was politiek adviseur onder Verhofstadt.

Café Liégeois! Waarom doet de mercuriale 2011 van het Arbeidshof in Antwerpen onweerstaanbaar denken aan het Luikse dessert? Het was straffe koffie natuurlijk, met iets te weinig suiker maar een royale klodder slagroom in de vorm van het requisitoir op het migratiebeleid vanwege de advocaat-generaal. Blijft de vraag welke nasmaak dit heeft.

Te bitter, meent minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V). Men kan hem begrijpen. Telkens als hij zelfs maar een presse-papier en het bijbehorende vloeipapier wil verschuiven in een eerste stap naar de hervorming van justitie, is het kot te klein: de scheiding der machten blijkt verkracht en het enige waartoe de minister zich mag lenen is het leveren van extra personeel en extra middelen.

Wanneer Montesquieus scheidingswand in omgekeerde richting wordt geperforeerd, blijkt de politiek doorgaans coulanter. De zaak-Fortis was daar een goed voorbeeld van. Zelfs zijn verontwaardiging van vrijdag beperkt zich bij De Clerck tot het schrijven van een boze brief. Met postzegel, zoals iemand twitterde.

Is de mercuriale dan politiek? Als rechtspraak sereen moet zijn, en politiek begeesterend, ja natuurlijk. Weliswaar vertrokken de procureur-generaal en zijn advocaat-generaal van ervaringen die de magistratuur de voorbije jaren opdeed inzake de misbruiken van het migratiebeleid. Maar die analyse, die er amper een is, wordt geserveerd in een pyromanenretoriek: 'buitenproportionele instroom van buitenlanders', 'antropologisch debacle', 'destabiliseringsscenario', 'poel van angst', 'de anarchie die hier door sommigen openlijk gepredikt wordt', 'de obsessie van onze wetgever', 'kankerplekken', 'menselijk wrakhout dat aanspoelt', 'OCMW-uitkeringen dienen om terrorisme te financieren', 'het genot van uitkeringen is tot een cultuurverschijnsel verheven' en inderdaad: een 'the end of democracy event'. Mocht Jean-Marie Dedecker alsnog rechter worden, men zou zijn gepolijste taalgebruik prijzen.

Wantoestanden

Laten we dit dan nog vergoelijken als de begrijpelijke opwinding van twee verontwaardigde magistraten, veel kwalijker is het amalgaam dat eruit voortkomt. Hier wordt een reeks wantoestanden, die reëel zijn, op een hoop gegooid en vaak veralgemeend, zonder ordening, zonder aanzet tot correctie, vermoedelijk zelfs zonder te veel hinder van dossierkennis. Uitwassen inzake tewerkstelling van Polen, Bulgaren en Roemenen hebben binnen het vrije verkeer van personen in de EU niets meer met migratie te maken, tenzij men dat vrije verkeer zelf in vraag stelt. Op bepaalde momenten worden asielbeleid, economische migratie en gezinshereniging door elkaar gehaald, met een ronduit kwalijke zin - zeker voor een magistraat - tot gevolg: "De asielpoort, die onder de banier van de Conventie van Genève een vrijbrief verschaft om hier onderdak te verkrijgen." Mens toch: het zijn, ook als ze 'maar' honger hebben, allemaal vluchtelingen, en geen kwart van hen wordt nog erkend, omdat de Conventie alleen maar politiek vluchtelingen aanvaardt. Geen wonder dat het Vlaams Belang applaus gaf.

Heel even willen de magistraten zich toch aan wat zelfkritiek wagen, als ze het vonnis aanhalen waarbij een dwangsom van 30.000 euro aan de Belgische staat werd opgelegd voor elke dag dat die geen fatsoenlijk onderdak gaf aan asielzoekers. Maar dit vonnis kwam dan ook in "een terechte sfeer van verontwaardiging" tot stand. En nu bekend is dat een derde van het pro-Deobudget jaarlijks naar migratiezaken gaat, krijgen ook de advocaten een veeg uit de pan: "Elke advocaat die met dit soort zaken te maken heeft zou zich moeten afvragen of hij niet medeplichtig is aan het asieltoerisme door voor elke cliënt die zich voordoet als 'politiek vluchteling' een procedure te starten." Tiens, maar is er dan geen Openbaar Ministerie of rechter die daartegen opboksen?

Dat stoort in deze mercuriale nog het meest: dat de zondebok een en ondeelbaar is, de politiek, haar stilstand, haar gepruts. En waar het dan natuurlijk aan ontbreekt, is "een krachtdadig politiek optreden".

Minister van Binnenlandse Zaken Annemie Turtelboom merkte ironisch op dat ze nieuwe medestanders had gevonden voor een visie waar ze drie jaar geleden alleen mee stond. Toen werden de meeste terugwijzingen nog voor rechtbanken verbroken. Betoogden advocaten, het ABVV, het ACV, het stadsbestuur van een Vlaamse grootstad en zelfs hele scholen voor een grote regularisatie. Schreven bisschoppen en vertegenwoordigers van alle levensbeschouwingen, en alle rectoren die dit land rijk is, verontwaardigde brieven dat de minister menselijker moest zijn. Philippe Moureaux, die nu om een harde aanpak schijnt te schreeuwen, overlaadde de nieuwe minister toen met verwijtende en bijtende donderpreken. De media, die gisterochtend quasi unisono de magistraten loofden, beperkten zich toen tot schrijnende beelden van hongerstakers, ondersteund door smartelijke gitaarmuziek, en tot simpele analyses over kijvende wijven.

Leeflonen voor migranten
Brussel smeekt inmiddels om nieuw geld nadat het tien jaar lang verarmde omdat het, zelfs naar Europees-grootstedelijke normen, royaal veel migranten binnenhaalde, ook om electorale redenen. Antwerpen ziet vandaag ruim 50 procent van zijn sociale woningen en leeflonen naar migranten gaan. Daaraan hebben we met zijn allen schuld, zeker niet alleen onze politici, en ook de nu schijnbaar rechtvaardige en algemeen bejubelde magistraten.

Er zal echter meer vreugde zijn in de hemel om een bekeerling dan om tien getrouwen. Nu zelfs de magistratuur, weliswaar nog wat onbeholpen, in een ondubbelzinnige politieke stellingname laat verstaan dat ook zij het tijd vindt voor een kentering, komt er misschien echt ruimte vrij voor een georganiseerde migratie. Migranten zullen we massaal nodig hebben de komende jaren. Maar laten we ze enkel erkennen als ze hier een toekomst kunnen opbouwen omdat ze de taal beheersen en werk kunnen vinden. En ook dan zullen hypercomplexe problemen als asiel, gezinshereniging of terugkeer voor nog veel hoofdbrekens zorgen. Veel meer dan zelfs een mercuriale kan afzweren.

Beeld UNKNOWN
 Nu zelfs de magistratuur, weliswaar nog wat onbeholpen, in een ondubbelzinnige politieke stellingname laat verstaan dat ook zij het tijd vindt voor een kentering, komt er misschien echt ruimte vrij voor een georganiseerde migratie  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden