Woensdag 02/12/2020

Stephen Hawking vindt opwarming aarde even grote dreiging als kernbommen

Klimaatverandering vormt een even grote bedreiging voor de mensheid als een kernoorlog, waarschuwt de befaamde wetenschapper Stephen Hawking.

Door Maarten Rabaey

Brussel l In The Bulletin of Atomic Scientists, de publicatie van een gelijknamige denktank van kerngeleerden en achttien Nobelprijswinnaars, wijzen ze ook op het gevaar van kernenergie als alternatief voor de klimaatverstorende fossiele brandstoffen.

Natuurkundige Stephen Hawking sprak zijn rede uit terwijl de Bulletin of Atomic Scientists (BAS) zijn 'Doomsday Clock', een kansberekening die aftelt naar de totale vernietiging van de wereld, op vijf minuten voor twaalf bracht. De denktank werd na de de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima in het leven geroepen door atoomgeleerden die meewerkten aan de eerste kernbom. Hun symbolische klok werd sinds de oprichting 1947 nog maar zeventien keer aangepast. De vorige aanpassing voor de huidige verandering vond plaats in 2002, na de aanslagen van 11 september 2001. De klokte tikte toen zeven voor twaalf. Twee minuten later wordt nu voor de eerste keer klimaatverandering mee in rekening gebracht.

"De gevaren van klimaatverandering zijn bijna even erg als diegene die door kernwapens worden gevormd. De effecten zijn op korte termijn misschien minder dramatisch dan de vernielingen van een kernexplosie maar binnen de volgende drie of vier decennia kan klimaatverandering onherroepelijke schade toebrengen aan de woongebieden waarvan de menselijke samenlevingen afhankelijk zijn voor hun overleving. De collectieve impact van de mensheid op de biosfeer, het klimaat en de oceanen is ongezien. Dergelijke milieudreigingen, 'dreigingen zonder vijanden', zouden even zwaar op het politieke perspectief moeten wegen als de Oost-Westopdeling tijdens de Koude Oorlog", zeggen Hawking en collega's.

De Bulletin of Atomic Scientists wijst op de globale consensus dat de klimaatverandering van de afgelopen vijftig jaar veroorzaakt is door menselijke activiteiten, waaronder de verbranding van fossiele brandstoffen (zoals olie, steenkool en aardgas). In zijn zoektocht naar alternatieve brandstoffen kijkt de internationale gemeenschap nu aan tegen een dilemma, zeggen Hawking en collega's: "Hoe kunnen we de klimaatverandering matigen zonder de gevaren van nucleaire proliferatie te verhogen?"

Daarmee wijzen ze op de trend waarbij tientallen landen weer massaal in kerncentrales investeren. Uitbreiding van kernenergie vinden de geleerden "het overwegen waard" maar noemen ze gevaarlijk, "wegens de gezondheids- en milieurisico's van kernafval, de veiligheid van de fabrieken zelf en de risico's op verspreiding van kernwapenmateriaal".

"We waarschuwen hen die geloven dat kernenergie een probleemvrije oplossing is. Verrijkingsinstallaties die laagverrijkt uranium produceren voor kernbrandstof kunnen makkelijk aangepast worden om hoogverrijkt uranium van wapenkwaliteit aan te maken. Gebruikt plutonium uit reactoren is na opwerking terug van wapenkwaliteit. En er is niet veel nucleair materiaal nodig om een splijtbaar wapen te maken: 1 tot 3 kilogram plutonium of 5 tot 10 kilogram hoogverrijkt uranium volstaat voor één bom."

Nochtans hoeft vermindering van fossiele brandstoffen niet af te hangen van kernenergie, besluiten de wetenschappers. "In CO2-emissies kan onder meer gesnoeid worden door de uitstoot van auto's te beperken, subsidies voor olie en steenkoolproductie te verminderen, belastingen op fossiele brandstoffen te verhogen, koolstofhandel te ondersteunen, energie-efficiëntie aan te moedigen, ontwikkeling van zonne- en windenergie te subsidiëren, en meer bomen aan te planten."

Maar de Doomsday Clock echt terugdraaien zal volgens Hawking en collega's vooral afhangen van de menselijke mogelijkheden om op nieuwe manieren te denken. "We vragen wetenschappers om zich niet wanhopig terug te trekken in hun laboratoria maar om zich publiek rond deze thema's te engageren en hun stem te laten horen", zeggen ze. "En we sporen regeringen aan om zich actief tot de wetenschappelijke gemeenschap te richten voor helder, onafhankelijk technologisch advies."

We waarschuwen hen die geloven dat kernenergie een probleemvrije oplossing is

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234