Zaterdag 15/08/2020

Stéphane Beel hertekent Afrikamuseum

Een paleis van glas naast Leopoldiaans neoclassicisme en een ondergrondse tunnel om oud- met nieuwbouw te verbinden: de aanzet van de Gentse architect Stéphane Beel voor zijn masterplan van het Afrikamuseum in Tervuren doet dromen. 'Dit is bijna een nieuw Leopold II-project, alleen honderd jaar later', zegt museumdirecteur Guido Gryseels.

Door Ward Daenen

TERVUREN l De eerste steen moet in 2010 worden gelegd, wanneer het museum honderd jaar oud zal zijn. Maar eerst moet de federale Regie der Gebouwen op zoek naar 66,5 miljoen euro.

Een bedrag waarmee nota bene slechts de eerste fase van de plannen van Beel kan worden afgerond, namelijk de renovatie van het huidige hoofdgebouw van Charles Girault uit 1910, de bouw van een nieuw en 3.000 vierkante meter groot 'inkompaviljoen' dat dienst doet als ticketbalie, boekhandel, cafetaria en auditorium. Het glazen volume wordt aan de ene kant geflankeerd door een parking, aan de andere kant is het ondergronds verbonden met het bestaande museum. De tunnel tussen oud en nieuw zou op slag goed zijn voor drie museumruimtes.

Na fase één, die op de agenda van 2010 staat en drie jaar zal duren, volgen er nog een viertal fases voor de vernieuwing van de overige gebouwen (met de wetenschappelijke departementen), de bouw van de collectietoren en de heraanleg van het omliggende park. De volledige uitvoering van het masterplan is niet begroot, maar loopt ongetwijfeld in de honderden miljoenen euro's.

Het gaat kortom om een project van uitzonderlijke schaal, zeker naar Belgische normen. Toch kwam het niet tot een internationale architectuurwedstrijd voor het 'opstellen van een masterplan voor de museumsite evenals om de studie voor de algemene restauratie, renovatie en herinrichting van het museumgebouw'. De Regie der Gebouwen vond dat een offerteaanvraag kon volstaan. Elf consortia tekenden daarop in, waarvan er zeven aan de vooropgestelde criteria voldeden. Onder hen waren gerenommeerde architecten als Paul Robbrecht en Jo Crepain. Een commissie, bestaande uit leden van de Regie der Gebouwen en het museum, koos unaniem voor Beel, die onlangs al tekende voor de museumsite in Leuven en de extensie van deSingel.

Beel werkt niet alleen op de site van Tervuren, die koning Leopold II een eeuw geleden als Cité Coloniale had geconcipieerd. De Gentse architect verzamelde rond zich specialisten inzake restauratie (Origin Architecture), scenografie (Niek Kortekaas), landschapsarchitectuur (Michel Devisgne) en stabiliteit (Arup NL). "Ik kan het belang van die samenwerking niet genoeg onderstrepen. Elke lijn die we tot nu toe op papier hebben gezet, is vanuit alle hoeken bekeken en becommentarieerd. Tervuren is een zeer complex project, waarbij we het Afrikamuseum moeten actualiseren zonder het verleden uit te wissen", aldus Beel.

De architect toonde in het Afrikamuseum de aanzet voor zijn masterplan, waaraan hij het komende halfjaar gaat werken. Behalve de renovatie en de uitbreiding benadrukte Beel het belang van de hoofdtoegang tot het park. "De huidige toegang via de Leuvensesteenweg is weinig uitnodigend. De majestueuze toegang via het Koloniënpaleis ligt veel meer in de lijn van de oorspronkelijke bedoelingen voor deze site." Naast het masterplan wordt er van Beel en co. een studie verwacht voor de renovatie en herinrichting van het museumgebouw. Daarvoor is er tijd tot de (geplande) start van de werken in 2010. Tenminste, als er geld is. Bij de Regie der Gebouwen stellen ze hun hoop op een lening bij de Europese Centrale Bank: "De vorige federale regering heeft de renovatieplannen bovendien in de begroting ingeschreven. Dat is een belangrijk signaal."

De museumdirecteur is tevreden dat er met het masterplan komaf kan worden gemaakt met "het beleid van 1.001 ad-hocmaatregelen". Guido Gryseels: "Onze instelling wordt niet voor niets het laatste koloniale museum ter wereld genoemd. De laatste grote renovatie dateert van 1959. Sommige mensen zouden het laatste museum liever helemaal intact houden. Maar al is het een beschermd monument, dan nog is dat geen optie. Je kunt hedendaagse thema's als leefmilieu, biodiversiteit en migratie niet blijven negeren in je permanente collectie. Ook de infrastructuur van het museumgebouw is dringend aan een update toe: het denken over toegankelijkheid, veiligheid, collectiebeheer enzovoort is niet meer dat van vijftig jaar geleden", besluit Gryseels.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234