Maandag 06/12/2021

'Stemmen van spelers dringen door tot op papier'

Op zijn vierenvijftigste krijgt de Gentse theatermaker Eric De Volder eindelijk de erkenning die hij verdient. Eergisteren werd hij op het Theaterfestival bekroond met de Thersitesprijs van de Vlaamse Vereniging ter Bevordering van de Theaterkritiek. Voor het eerst werd een van zijn regies, Diep in het bos, bij Het muziek Lod, geselecteerd voor datzelfde festival. De Volders eigen Toneelgroep Ceremonia kan vanaf volgend seizoen rekenen op een structurele subsidie van de Vlaamse Gemeenschap. Ook dat is een primeur.

Gent

Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Tijdens de prijsuitreiking in deSingel afgelopen woensdag sprak Eric De Volder over "een ernstige schouderklop en een steun in de rug". Het typeert de bescheiden Gentenaar, die al sinds jaren noeste theaterarbeid verricht op zijn zolder aan de Oudburg. De Volder regisseert zijn eigen teksten in een vormtaal die onmiskenbaar de zijne is, met veel aandacht voor het fysieke voorkomen van zijn acteurs. Zijn stukken gaan over gewone mensen, in een kunstig maar levendig Vlaams dat bol staat van de archaïsmen en afwisselend op verschillende streektalen is geënt.

Het afgelopen seizoen realiseerde De Volder twee hoogtepunten in zijn oeuvre. Met componist Dick Van der Harst verwerkte hij de reacties op de affaire-Dutroux tot Diep in het bos, een onnavolgbaar zangritueel bij Het muziek Lod. Regent en regentes, bij zijn eigen Toneelgroep Ceremonia, een minzame afrekening met de katholieke moraal, is een haast even sterke productie. Straks bundelen beide groepen hun krachten in Vadria, een project waarvoor De Volder opnieuw samenwerkt met Van der Harst. We spraken met Eric De Volder over zijn late erkenning, zijn werkmethode en zijn plannen voor de toekomst.

Op uw vierenvijftigste wint u de Thersitesprijs en wordt u voor het eerst geselecteerd voor het Theaterfestival. Denkt u dan: De critici hebben voordien niet goed gekeken?

De Volder: "Neen, toch niet. Ik heb de kritiek altijd geaccepteerd zoals zij is. Ik vind de kritiek zeer belangrijk. Critici zien veel, ze hebben een professionele kijk op alle artikelen in het theaterwarenhuis."

Hebt u voor uzelf het idee dat u een goed seizoen achter de rug hebt?

"Ceremonia bestaat acht jaar. In die periode hebben we elf stukken gemaakt, met halverwege Kakkerlakken (een project met Belgische en Turkse acteurs, PA). Vanaf daar zie ik wel een bepaalde lijn. Kakkerlakken was zeer moeilijk, omdat ik mensen met heel andere gewoontes en tradities moest samenbrengen. Hoe we toen ooit met de hakken over de sloot zijn geraakt, weet ik nog altijd niet. Nadien heb ik ervoor gekozen met een kleine groep mensen verder te werken van wie ik wist dat ze goed overeenkwamen. Dat is vruchtbaar geweest. Ook de samenwerking met Victoria (de speelplek van Ceremonia in Gent, PA) is in die periode gegroeid."

De meeste actrices in Diep in het bos hadden nooit eerder met u gewerkt. Toch slaagt u erin hen een voor een te doen schitteren. Hoe doet u dat?

"De structuur van een aantal mogelijke personages, met hun fysiek en al wat erbij hoort, is er vaak het eerst. Zij ontstaan door een foto, een schilderij, een figuur uit de herinnering. In de voorbije stukken had elke speler 20 tot 25 personagestructuren om vanuit te vertrekken. Dan probeer ik dingen te lanceren die de verbeelding van de speler aanspreken en prikkelen: opdrachten, improvisaties... Iedereen reageert daar anders op. Het moeilijke is om op basis daarvan personages te selecteren. Welke zijn het veelzijdigst, welke bieden de meeste mogelijkheden qua spel, qua beeld enzovoort? Dat is tast- en zoekwerk."

Is er op dat moment al een tekst?

"Geen enkel van mijn stukken bij Ceremonia was vooraf geschreven, we vertrokken van een pakket brieven of teksten. Het stuk komt dus samen met het werk op de vloer tot stand, met de stem van de speler, die letterlijk doordringt tot op het papier."

Ontstaat er zo een grotere vertrouwdheid tussen de acteur en zijn personage?

"Op een bepaald moment wordt het zoals je schoenen aantrekken. Soms is het ook een keurslijf, hoor. Personages hebben hun beperkingen. De speler moet de beperkingen kunnen accepteren om zijn personage niet kwijt te raken, maar moet ook vrij genoeg zijn om te kunnen doen wat nodig is om het verhaal te vertellen."

Vanaf het seizoen 2001-2002 kan Ceremonia rekenen op een structurele subsidie van tien miljoen frank per jaar. Wat verandert dat?

"Ik kan meer planmatig denken, zeker ten aanzien van de mensen met wie ik wil blijven samenwerken. Dat geeft een zekere stabiliteit. Ook het kantoor kunnen we beter organiseren. Voor de eerste productie in de nieuwe subsidieperiode begin ik in september 2001 te repeteren; begin mei 2002 zal ze uitkomen. Het uitgangspunt is een oude man uit Alexandrië die een aantal opera's heeft geschreven. Dat wordt een coproductie met Lod. Er zit een orkest op het toneel, zangers en spelers... Ik ga tijd nodig hebben om dat te doen."

Diep in het bos, vanavond om 20 uur in deSingel, Antwerpen, is uitverkocht. De productie wordt wel, net als Regent en regentes, begin 2001 hernomen.

'Geen enkel van mijn stukken bij Ceremonia was vooraf geschreven'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234