Dinsdag 01/12/2020

Stemmen van Amerikaanse kiezers

Nog 42 dagen te gaan naar de verkiezingsdag in de Verenigde Staten. Veel hangt af van de zwevende kiezers en dan vooral die in de swing states.

Wat gaat de werkloze Barbara Olencki doen? Mensen als zij lijken het lot van president Barack Obama in handen te hebben en zijn kansen op een tweede termijn in het Witte Huis. De vrouw stemde in 2008 op de president, is werkloos geworden, woont in de belangrijke swingstaat Ohio en twijfelt. Haar profiel lijkt perfect te passen in het beeld van de kiezer die de afgelopen vier jaren is getroffen door de economische crisis, nog niet heeft beslist en straks de doorslag kan geven.

Met nog 45 dagen te gaan tot de verkiezingen van 6 november zijn de meeste peilingen in Obama's voordeel. Mitt Romney heeft een paar slechte weken achter de rug. De Republikeinse achterban mort. Zijn vrouw Ann moest er zelfs er aan te pas komen om de partijgenoten bozig te vragen of het niet een keer kon ophouden met dat getwijfel aan haar man.

De vraag is of het helpt: het lijkt toch een beetje op de moeder die naar het schoolplein snelt om de belagers van haar kind een mep te verkopen en het daarmee alleen maar erger maakt.

Iedereen kijkt naar de debatten in oktober. De Romneycampagne hoopt daarin een ommekeer te kunnen bewerkstelligen. Team Obama wil dat voorkomen. De Democraten hebben nu de overhand, maar blijven voorzichtig.

Het land is verdeeld in twee, bijna even grote blokken. De groep zwevende kiezers is betrekkelijk klein. De verkiezingen zijn in vijftig staten, maar alles draait om de kleine groep van ongeveer negen swingstaten, die balanceren tussen de twee kandidaten. In een ironisch stuk rekende The New Yorker uit dat de uitslag zal afhangen van 916.643 zwevende kiezers in zes staten.

Cruciaal wordt de opkomst. Nemen de twijfelende kiezers en ook zij die een voorkeur hebben, maar niet enthousiast zijn, de moeite om te stemmen? De meeste zwarte en Spaanstalige kiezers zijn voor Obama, maar komen ze op? Lopen conservatieven, bijvoorbeeld in de blanke arbeidersklasse, warm genoeg voor Romney om voor hem naar het stemlokaal te gaan?

Het kiezerspanel op deze pagina's is niet volledig representatief. Dit is geen verkiezingsonderzoek, maar er komen genoeg verschillende stemmen aan het woord om een beeld te geven van wat er leeft onder Amerikaanse kiezers en wat Barbara Olencki en Amerika gaan doen.

JESSE ROSE

'Obama is een conservatieve president'

Woonplaats: Queens, New York

Geboortedatum: 3 februari 1983

Beroep: advocaat

Stemt: zeker niet voor Obama

Jesse Rose loopt naar het raam van zijn kantoor en wijst op het pleintje voor de beurs van Wall Street. Kijk, schampert hij, hoe belachelijk veel politie er op de been is voor een paar Occupy-demonstranten. Het is maandag 17 september, de eerste verjaardag van deze linkse protestbeweging. De jonge advocaat sloot zich er vorig jaar bij aan. "Ik wilde dat ze mensen op kieslijsten zouden zetten voor politieke ambten, maar een paar halvegare anarchisten nam de beweging over en wilde niets met de overheid te maken hebben." Occupy is inmiddels zo goed als verdampt.

Rose (29) is links en goed, maar niet gek. Idealen zijn mooi, maar je moet wel de macht zoeken om ze uit te voeren. Dat is ook wat hij Obama verwijt. Eenmaal in het Witte Huis deinsde de held van 2008 terug voor het gevecht. "Hij gaf het gewoon op. Hij liet de Republikeinen op hem inhakken."

De advocaat leerde zelf al vroeg dat het leven hard kan zijn. Als vijfjarige verhuisde hij met zijn ouders, een lerarenpaar, vanuit de staat New York naar het zuiden van Amerika, de Bible Belt. In Durham, North-Carolina, moest hij naar een basisschool met vooral zwarte kinderen. "Ik was een van de weinige blanken in het zuiden die zich heel erg gediscrimineerd voelden", grapt Rose. Normaal was het daar andersom. Na een paar knokpartijen besloot zijn moeder hem thuis te onderwijzen.

Later heeft hij nooit last gehad van dat pesten. "Dat was het enige goede ding van de pinksterkerk van mijn moeder: ze leerde me vergeven en deed inzien dat mensen soms slechte dingen doen omdat ze zelf gekwetst zijn van binnen en dat op jou projecteren." Zijn jeugdervaringen waren zelfs de reden dat hij zich als student en advocaat specialiseerde in discriminatiezaken.

Rose was in 2008 actief in de campagne van Obama. Nu is hij een Obama-spijtoptant. "Hij is een conservatieve president. Hij begon illegalen bij bosjes te deporteren. Hij verhoogde drastisch het aantal aanvallen met drones." Rose, getrouwd met een advocate en vader van een baby, weet zeker dat hij niet weer op Obama zal stemmen. Het wordt Ralph Nader. Dat kan omdat in New York de Democraten toch wel winnen. In een swingstaat zou hij wel voor de president stemmen, grijnst hij.
Inderdaad: hij is wel goed maar niet gek.

LORENZO MITCHELL

'Ik werk mijn hele leven, maar soms heb je hulp nodig'

Woonplaats: Brooklyn, New York

Geboortedatum: 17 oktober 1951

Beroep: kruier

Stemt: Obama

"Ja, ik had twee tranen in mijn ogen", zegt Lorenzo Mitchell over de dag dat Barack Obama de eerste zwarte president van Amerika werd. Twee tranen. Het klinkt wel heel afgemeten alsof hij moeite heeft het voor zichzelf te bekennen en daarom beschutting zoekt in de ironie, op zijn hoede vanwege een leven waarin alles zwaar bevochten moet worden en zomaar weer weg kan zijn.

Obama's verkiezing bewees, zegt hij, dat hij altijd gelijk had gehad. "Ik weigerde te geloven wat ze tegen me zeiden: dat mensen als wij in een land als dit nooit iets zouden kunnen bereiken. Ik denk dat als je hard leert en werkt, je alles kunt worden en doen." Maar: "Het is zeker niet gemakkelijk." En het kan snel verkeren. Daarom draagt hij zoveel gouden sieraden, grapt hij. "Als ik moet rennen, heb ik mijn geld bij me op mijn lijf."

Mitchell werd geboren in Virginia in het zuiden van de VS. Zijn vader sterft acht maanden na zijn geboorte, zijn moeder is ziek, daarom nemen een tante en haar man de baby mee naar New York. Ze worden zijn moeder en vader. Wat de rassenscheiding inhield, leert hij later uit boeken. Hij voelt daar wrok over, maar zijn moeder leert hem dat hij niet in groepen mag denken en dat hij niet alleen zwarte vrienden moet hebben.

Mitchell is 'porter' in een appartementencomplex. Een sjouwer. Voor de stad ontwaakt is, legt hij de zakken met afval klaar voor de vuilniswagen. Het is nederig werk, maar de zestigjarige man doet het met de zorg en waardigheid van een kamerheer. Zijn sonore stem is als die van een profeet. Of gewoon van de soulzanger die hij was in Harlem, waar hij woonde tot de rellen na de moord op Martin Luther King. De slagerij van zijn vader ging toen in vlammen op, waarna gezin verhuisde naar Queens.

Hij is er trots op tot de 47 procent van Romney te behoren. "Ik werk elke dag hard, ik werk mijn hele leven, maar soms heb je hulp nodig. Toen ik last had van hartritmestoornissen, kostten de medicijnen 7.000 dollar. Zonder steun van de vakbond had ik dat niet kunnen betalen." Een paar weken geleden twijfelde hij nog of hij zou gaan stemmen, maar na de 'belediging' van Romney is die twijfel weg.
Obama bekommert zich wel om hem.

TROY KILZER

'Ik steun Romney, met de knijper op de neus'

Woonplaats: Ames, in de staat Iowa

Geboortedatum: 14 juli 1960

Beroep: postbode

Stemt: Romney

Troy Kilzer wilde best mee naar een verkiezingsbijeenkomst met Obama, toen een vriendin dat vroeg, maar alleen incognito met een hoed en een donkere bril op. Stel je voor dat zijn Democratische vrienden zouden roepen: "Wat? Troy hier?" Dat zou iedereen nodeloos in verwarring hebben gebracht, lacht hij. Want van de postbode uit Ames weet iedereen: hij is een rotsvaste Republikein.

Dat heeft hij niet van zijn moeder, een sociaal liberaal, en niet van zijn vader, een loodgieter en vakbondsman die neigt naar Obama. Het is door het geloof dat Kilzer (52) een sociaal conservatief is geworden. "Vroeger zag ik abortus gewoon als een operatieve ingreep. Maar door het christelijke geloof leerde ik dat de baby in de baarmoeder een ziel heeft. Dus voor een christen is abortus hetzelfde als de genocide in nazi-Duitsland. Dat moet worden gestopt."

Kilzer is een man van stevige opvattingen, maar heeft niets grimmigs of verbetens. Hij is Iowa's aaibaarste conservatief. Praat veel, over alles met iedereen en is altijd opgewekt. Een postbesteller uit een plaatjesboek van vroeger.

Pas zat hij op de racefiets, met een groep boy scouts die hij leidt. Even keek hij achterom waar zijn zoon was en "dat had ik niet moeten doen". Hij sloeg tegen de grond en brak zijn sleutelbeen en twee ribben. Zit nu in de ziektewet.

Inmiddels is het herfst, de tijd dat Kilzer de bossen ingaat om op herten te jagen. Met pijl en boog. "Dat is een grotere sport dan met een geweer." De dieren worden ter plekke gevild voor in de vrieskist. "Eten we de hele winter van." Maar vanwege het fietsongeluk kan het nu niet. Zijn dertienjarige zoon ging vaak mee om het jagersbestaan klein te beginnen met konijnen en eekhoorns. Dat gaat nu niet door; de zoon treurt daar niet om. Hij leest veel en zit achter de computer, zegt zijn vader. "Is meer het intellectuele type."

Kilzer was eerst voor Rick Santorum. Nu steunt hij Romney. "Met de knijper op de neus. Maar hij is een stuk beter dan Obama." Romneys opmerking over de 47 procent van de Amerikanen die geen inkomstenbelasting betaalt en wel overheidssteun ontvangt, was niet handig. "Hij had dat beter kunnen verwoorden." Maar: "De pers zwijgt over de schuld van bijna 17.000 miljard dollar."

RONDA VUILLEMONT-SMITH

'Romney is niet zo conservatief als ik zou willen, maar goed'

Woonplaats: Broken Arrow, Oklahoma

Geboortedatum: 13 maart 1961

Beroep: huisvrouw en burgerlobbyist

Stemt: Romney

Het was op 13 maart 2009 dat Ronda Vuillemont-Smith het licht zag. Ze was jarig en ineens wist ze het: het gaat niet goed met Amerika. Doe wat! Ze werd politiek actief voor een aan de rechts-populistische Tea Party verwante beweging. Sindsdien voert ze als motto het woord van Reagan: als je hun het licht niet kunt laten zien, laat hun dan de hitte voelen.

En dat is gebeurd. De afgelopen drie jaren hielp ze verscheidene wetten te torpederen, waarbij de overheid volgens haar te veel ingreep in het leven van de burger.

Vuillemont-Smith (51) is huisvrouw, werkt op het kantoor van het bedrijf van haar man en doet aan politiek. Als het parlement van de staat in zitting is, maakt ze eens per week de twee uur durende rit van Broken Arrow naar Oklahoma City. Daar is ze dan als burgerlobbyist te vinden op de trappen van het State Capitol. Dit voorjaar probeerde ze te worden gekozen als lid van de senaat van de staat. Ze verloor. Maar, zegt ze, "de kiezers weten nu dat de zittende senator iemand is die voor de helft van de tijd niet op zijn werk is".

Ze werd geboren in een groot gezin, haar ouders scheidden en haar vader voedde haar op en leerde haar voor zichzelf te zorgen. Dat zei ze ook tegen haar zes kinderen. "Ik leerde hen dat je bent wat je bent door de besluiten die je zelf neemt. Het is niet de schuld van iemand anders." Haar kleindochters worden thuis onderwezen door hun moeder. "Dan blijven ze vrij van de propaganda die ze op de openbare scholen geven."

Vuillemont-Smith gaat actief campagne voeren voor Romney in de swingstaat Colorado. "Hij is niet zo conservatief als ik zou willen en hij wordt geen Reagan, maar de keuze van Paul Ryan als running mate was een zeer goede stap." Wat Romney zei over de 47 procent is volgens haar gewoon waar. "Je kunt niet een massa mensen hebben die geld onttrekt aan een kleine groep mensen die het geld verdient. Ik moet leven naar wat ik heb, het land ook."

BARBARA OLENCKI

'Als je alle kwalificaties voor een baan hebt en haar toch niet krijgt, ja, dan ben je boos'

Woonplaats: Upper Arlington, Ohio

Geboortedatum: geheim

Beroep: werkzoekende

Stemt: weet ze nog niet.

Op een gegeven moment stond Barbara Olencki achter de kassa. De dochter van een hoogleraar in de architectuur die werkte onder Frank Lloyd Wright. Ze groeide op in Ann Arbor, in een buurt waar veel van haar vaders collega's van de universiteit van Michigan woonden. De familie kende alleen hoogleraren, kunstenaars en advocaten. En nu was ze in de vijftig en rekende ze boodschappen af in een biologische supermarkt. Een crisisslachtoffer anno 2012.

Niets heeft Olencki van de grauwheid die werklozen uit de jaren dertig kenmerkte. Zij is een chique verschijning. Aan haar is niet te zien dat ze erg haar best moest doen een uitkering te krijgen, nadat ze zelfs bij de winkel zomaar was ontslagen. Ze krijgt nu geld om eten te kopen en de gas- en lichtrekening te betalen. "En als het leven echt zwaar voor me wordt, springt mijn familie bij", zegt ze. Ze is gescheiden.

Het enige waaraan te merken is dat zij onder haar lot lijdt, is haar onzekerheid.

Ze heeft een universitaire graad, werkte in modewereld in New York en in Europa, ging het onroerend goed in, stapte over naar sociaal werk, werd werkloos, kwam niet meer aan een echte baan en zag haar zelfvertrouwen stukje voor stukje weggevreten worden door elke afwijzing.

"Als je alle kwalificaties voor een baan hebt en haar toch niet krijgt, ja, dan ben je boos, gefrustreerd en twijfel je aan jezelf. Ben ik niet goed genoeg? Is het mijn leeftijd? Ik begrijp nu hoe het is voor de middenklasse om het hoofd boven water te houden met de hoge kosten voor de gezondheidszorg, voedsel en benzineprijzen."

Bij de presidentsverkiezingen van 2008 koos Olencki voor Obama. Nu twijfelt ze. Romney maar dit keer? Ondanks zijn opmerking over de 47 procent?

"Door het gebrek aan werk krijgen steeds meer mensen allerlei uitkeringen. Voor sommigen is het een manier van leven, geen tijdelijke situatie. De uitspraken die Romney deed achter de schermen zijn waarschijnlijk eerder waar dan onwaar."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234