Zondag 21/07/2019

Stella Lohaus sluit kunstgalerie

‘De sluiting is geen gevolg van financiële factoren’, benadrukt Stella Lohaus. Tot haar galerie behoort een indrukwekkende reeks kunstenaars als Jan De Cock, Kati Heck, Dennis Tyfus, Joëlle Tuerlinckx, Sven ’t Jolle, Gert Robijns, Erik Van Lieshout en Angel Vergara. De laatste vertegenwoordigt ons land op de Biënnale van Venetië, die in juni opent.

“Ik stop even radicaal als ik begonnen ben”, zegt een gedreven Stella Lohaus (42). “Het gaat niet om een burn-out of een crash. Het is de dood van mijn vader, kunstenaar Bernd Lohaus, vorig jaar in november, die een aantal zaken helder heeft gesteld. Ik realiseerde me plotseling dat ik op een trein zat die almaar sneller begon te rijden. Galeriehouder is geen beroep maar een manier van leven. Het is onmogelijk om parttime te gaan werken. Tegelijk wou ik me intensief bezighouden met de nalatenschap van mijn vader. Zijn oeuvre heeft zorg, inventarisering en archivering nodig. En ik wou daar niet nog eens vijf jaar mee wachten. Zijn oeuvre is afgesloten, dat is voor mij nu een bron van rust. Ik kijk ernaar uit om zonder deadline daaraan te beginnen werken.”

Er is ook meer aan de hand. Stella Lohaus ziet een aantal recente evoluties in het galerielandschap met lede ogen aan. “Praten over kunst is vervangen door het declameren van cv’s. De inhoud is ondergeschikt geworden en de blik op het kunstwerk wordt vertroebeld. Het is voldoende om namen van steden als Londen en Berlijn in je cv te kunnen opnemen, maar niemand gaat nog na wat er te zien was, in welke tentoonstelling of in welke context het werk getoond werd. Een galerie is een ruimte voor experiment, geen afzetmarkt van producten. Een kunstenaar en een galeriehouder moeten in artistiek opzicht risico’s durven nemen en niet altijd aan de volgende stap in de carrièreplanning denken.”

Op de vraag wat er concreet misloopt in de wereld van kunst en galeries somt Stella Lohaus een aantal factoren op. “De laatste jaren zijn er verhoudingsgewijs veel meer curatoren dan galeriehouders bijgekomen. Zij zijn belangrijk, maar we zijn te veel in hun richting opgeschoven. Veel van hen zijn vernetwerkt:de een wil niet achterblijven bij de ander en wil die kunstenaar dan ook in een tentoonstelling, vaak zo snel mogelijk. Ik krijg bijvoorbeeld meer en meer grotendeels blanco bruikleenformulieren binnen. Welk werk ik moet sturen heeft vaak geen enkel belang. Als het maar snel gaat. Vaak staat de naam van de gekozen kunstenaar dan ook nog fout gespeld. Waar is men mee bezig? Ik heb zin om dat soort praktijken tegen te houden, maar ik kan mijn kunstenaars toch niet benadelen. Ik ben zo passief medeplichtig aan een systeem waarin ik niet geloof.”

“Als galeriehouder heb ik de indruk dat ik me niet meer met mijn corebusiness - de kunstenaar en zijn werk - bezighoud, maar meer en meer aan schadebeperking doe: zorgen dat ik de fouten rechtzet die anderen maken. En er gebeuren nogal wat fouten: onder andere door encadreurs en transporteurs, je houdt het soms niet voor mogelijk. Heeft dat te maken met gebrek aan vakmanschap of is het omdat alles sneller moet en niemand nog de tijd neemt om grondig en geconcentreerd te werken? Ik wil dan ook een pleidooi houden voor traagheid, grondigheid en juistheid. Ik denk ook dat een en ander het gevolg is van de illusie van multitasking. Het gaat misschien snel, maar wat is de kwaliteit van het geleverde werk? Er is zoveel energieverspilling omdat alles vaak opnieuw moet gedaan worden.”

“Als galeriste word ik ook geconfronteerd met een lawine aan mails, pdf’s en jpg’s. Er is een inflatie aan beelden en communicatie, die helaas contraproductief werkt. Ik denk dan ook dat we structureel anders moeten gaan leven. Er is onlangs zelfs een virtuele kunstbeurs gehouden, een belediging voor het kunstwerk om het zo aan de man te brengen.”

Financieel gezond

Financieel zijn er geen problemen bij Stella Lohaus. “Mijn bedrijf is financieel gezond en blijft bestaan. 2010 was trouwens een goed jaar. Ik heb minder, maar grotere werken verkocht. Werk van Joëlle Tuerlinckx is aangekocht door het FRAC Ile de France en het museum Reina Sofia in Madrid, de Belgische Nationale Bank heeft werken van Sven ’t Jolle verworven en er zijn zeven kunstenaars aangekocht door een Nederlandse energieleverancier.”

Wel speelt de hoge btw in het nadeel van Belgische galerieën die internationaal werken. De btw in België op de verkoop van kunst bedraagt 21 procent, in Duitsland is dat 7 procent. “Dat staat de internationale handel in de weg. In heel Europa zou eenzelfde btw-voet ingevoerd moeten worden.” België zou ook de Nederlandse kunstkoopregeling moeten volgen. “Een koper kan dan voor de aankoop van een werk een renteloze lening aangaan. De overheid betaalt de rente. Dat werkt niet alleen drempelverlagend voor beginnende collectioneurs, het heeft bovendien in Nederland een veelvoud aan btw-inkomsten opgeleverd.”

Vindt Stella Lohaus het niet jammer dat haar grote stielkennis verloren gaat? “Misschien schrijf ik er ooit wel een boek over, wie weet.Maar ik ben zeker van mijn keuze. De kunstenaars van de galerie waren verrast maar hebben begrip voor mijn motivatie. Ik heb achttien keer een relatie moeten beëindigen.”

In het pand van Stella Lohaus Gallery komt geen andere galerie. In de galerieruimte wordt vanaf juni een deel van het werk van Bernd Lohaus opgeslagen. “En dan kan ik het rustig beginnen fotograferen en opmeten”, zegt Stella Lohaus nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden