Woensdag 23/10/2019

'Stel één coördinator aan voor terreurdreiging'

Hoe radicalisering en terreurdreiging nu wordt aangepakt, doet hem denken aan de dioxinecrisis. 'Eerst heeft men er geen oog voor en vervolgens reageert men zo heftig dat er hysterie dreigt.' Hans Bonte (sp.a) pleit voor 'eenheid van commando' en gematigdheid in de communicatie. 'IS is geen geloof, maar georganiseerde misdaad.'

Hij zou opgelucht moeten zijn, de burgemeester van Vilvoorde, thuisbasis van 28 Syriëstrijders. Na twee jaar roepen in de woestijn, komen er eindelijk maatregelen tegen radicalisering en de dreiging van terugkerende vechters. Maar Bonte oogt eerder bezorgd. Woensdag maakte hij zich nog boos op zijn collega's De Wever (N-VA) en Mayeur (PS) van Antwerpen en Brussel die verklaarden dat een nieuwe aanslag onafwendbaar is. "Paniekzaaierij die angst in de maatschappij injecteert", aldus Bonte. En dat de regering eerst twaalf harde maatregelen afkondigt en er vervolgens gaat over zitten ruziën, gaat er ook al niet in. "Men moet echt beseffen dat onze samenleving in gevaar is."

Dat zijn zware uitspraken.

"Ja, maar ik zie sinds de aanslag in Parijs, de actie in Verviers en de felle reactie van onze overheden, dan ook dingen gebeuren die mij evenveel zorgen baren: opstoten van racisme en conflicten binnen de moslimwereld. 'Moslims buiten' in graffiti op onze sporthal, oude migrantenvrouwen die op weg naar de wekelijkse markt te horen krijgen dat ze beter naar Syrië zouden vertrekken, plaatselijke Marokkanen die worden bedreigd door Brusselse Marokkanen omdat ze de politie zouden geholpen hebben, een werknemer van de luchthaven van Zaventem die zijn veiligheidsbadge en dus ook job verliest omdat hij met een jihadist in de klas zat. Waar gaat dat naartoe?

"Dit is geen probleem van de georganiseerde islam. IS is een georganiseerde misdaadbeweging die geloof misbruikt en er overal de zwakste elementen uitpikt om de dictatuur te installeren. Hoe zij strijders ronselen, gebeurt op een ongelooflijk geraffineerde manier. Ze bieden jongeren die twijfelen aan hun plaats in deze samenleving, een schitterende identiteit: held worden van de heilige strijd, en ook zo afgebeeld worden in filmpjes op internet. Die beïnvloeding gaat zover dat die jongens iedereen die hen probeert tegen te houden als aartsvijanden gaan zien, zelfs hun vader en moeder."

Zegt u dan dat sommigen politieke munt proberen te slaan met hun gespierde reactie op de terreurdreiging?

"Nee, dat wil ik niet gezegd hebben. Ik ben ervan overtuigd dat Bart De Wever echt wakker ligt van dit probleem. En ik geloof ook niet in een duister plan om hier de politiestaat te installeren, zoals sommigen suggereren. Maar men moet opletten met de toon die men aanslaat. Yvan Mayeur heeft gelijk als hij meer middelen voor de politie vraagt, maar moet niet doen alsof er vanaf nu elke dag een bom gaat ontploffen. Bovendien durf ik me af te vragen of Brussel de draagwijdte van dit probleem wel voldoende inziet. Nu pas gaat het Brussels Gewest beginnen met het uitwisselen van informatie met haar gemeenten. Om moedeloos van te worden.

"Wat baat het als we in Antwerpen en Vilvoorde al twee jaar alles inzetten op preventie en het controleren van teruggekeerde strijders, als Brussel dat niet doet? Er zijn ook gemeenten die nog altijd weigeren om Syriëstrijders ambtshalve te schorsen. Die strijders weten dat, hé. Ze vestigen zich gewoon in die gemeenten als ze terugkeren. Ik durf te zeggen dat wij in Vilvoorde een heel goed zicht hebben op onze teruggekeerden, maar van een hele groep in Brussel weet men niks. Terreurdienst OCAD wordt wel verondersteld van elk van hen een risicoanalyse te maken, maar heeft daar gewoon de manschappen niet voor. Altijd weer stoten we op hetzelfde probleem: een gebrek aan middelen, informatie en coördinatie."

De maatregelen van de verschillende regeringen zijn dus een druppel op een hete plaat?

"Dat ga ik niet zeggen. Ik wil alleen zeer duidelijk maken dat we nergens komen als we niet eerst enkele pijnpunten wegwerken, zoals de communicatie tussen politie en gerecht en de enorme versnippering van bevoegdheden. Want nu zit iedereen maar voorstellen te lanceren, maar er zit geen lijn in. Deze zaak doet me denken aan de dioxinecrisis in '99. Na jarenlang geen aandacht te hebben besteed aan een probleem, komt er plots zo'n sterke reactie dat er paniek en hysterie ontstaat. Er is toen maar rust gekomen, toen er met Freddy Willockx (sp.a) een regeringscommissaris werd aangesteld om de crisis te beheersen op alle niveaus en daar zeer helder en realistisch over te communiceren.

"Ik roep premier Michel op om te leren uit die episode en dit opnieuw te doen: één coördinator aanstellen, die zowel repressie als preventie aanstuurt, de muren sloopt tussen alle diensten en bestuursniveaus, kennis van de materie heeft, gepokt en gemazeld is in de federale, Vlaamse en lokale politiek, contacten heeft met middenveld én moslimwereld en zeer goed communiceert."

U draagt zichzelf voor?

"Nee, het moet iemand zijn die politiek gedragen is, door alle regeringen. Oud-premier Jean-Luc Dehaene (CD&V) was de ideale man geweest, maar hem kunnen we jammer genoeg niet meer bellen. Binnen de huidige context zie ik maar één iemand en dat is Bart Somers, burgemeester van Mechelen."

Is hier al iemand van op de hoogte? Somers zelf bijvoorbeeld?

"Nee, ik heb dit nog met niemand besproken. Ook niet binnen mijn eigen partij, dit is dus echt geen politiek manoeuvre. U vindt het misschien vreemd dat een socialistisch oppositielid een liberaal uit de meerderheid voordraagt, maar om dit probleem op te lossen moeten we dan ook over de partij- en gemeenschapsgrenzen heen werken. Ik hoop echt dat de regering dit ernstig neemt en ik denk dat ze dat zal doen, want ik merk ook binnen de meerderheid een zekere radeloosheid."

En uzelf?

"Nee, ik ben niet pessimistisch. In Vilvoorde slagen wij erin jongeren tegen te houden en te deradicaliseren, maar het kost bloed, zweet en tranen. Als we overal diezelfde inzet en technieken toepassen met de nodige zin voor nuance, kunnen we slagen. Maar er is eenheid van commando nodig. Anders raken we er nooit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234