Zaterdag 03/12/2022

Steekspelen op muziek van Queen en Bowie

Stampende voeten. Luidruchtig handgeklap. Samen vormen ze een opzwepend ritme, dat na enige tijd overvloeit in de dreunende Queen-klassieker 'We Will Rock You'. Het publiek deint en danst mee met het stimulerende ritme. Op de zitbanken wordt zelfs een 'Mexican wave' uitgeprobeerd.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Wat is dit? Een muziekconcert? Een voetbalstadion voor aanvang van de match? Niets van dat alles. Even later volgt het gedreun van galopperende paardenhoeven. We zitten midden in een middeleeuws steekspel. Zo begint A Knight's Tale, de nieuwe film van de Amerikaanse scenarist-regisseur Brian Helgeland, met als reclameslogan 'He Will Rock You' en met de nieuwe Australische ster Heath 'The Patriot' Ledger in de hoofdrol als William Thatcher, de schildknaap van Sir Ector, die zo meteen in het strijdperk verwacht wordt. Er is evenwel een groot probleem: Sir Ector ligt tegen een boom te sterven in de stank van zijn eigen uitwerpselen. Blijkbaar iets zeer ongezonds gegeten. Zijn schildknaap neemt dan maar een radicale beslissing: hij zal zélf het harnas aantrekken. Roland, een andere helper van Sir Ector, vindt dat een bijzonder ongewoon en ook zeer gevaarlijk idee, want "je moet van adellijken bloede zijn om mee te doen".

Maar de absoluut niet edelgeboren William, zoon van een thatcher (dakwerker), droomt al zijn hele leven van het ridderschap. In een flashback zien we trouwens hoe de jonge William aan zijn vader vraagt: "Kan een mens zijn lot veranderen?" En hoewel hij zelf niet helemaal overtuigd lijkt, zal die vader antwoorden dat het wel degelijk kan: "Als hij er genoeg in gelooft, kan een mens alles." En dus besluit William om zich uit te geven als edelman (als pseudoniem kiest hij voor 'Ulrich von Lichtenstein from Gelderland') en zodoende roem en rijkdom te verwerven als ridder.

In het voorwoord bij zijn inmiddels in boekvorm gepubliceerde scenario vertelt Brian Helgeland hoe hij inspiratie vond voor dit verhaal door in oude notities te rommelen. Daarin had hij, na het lezen van een verhaal over middeleeuwse steekspelen, enkele bedenkingen neergeschreven en één daarvan had hij zelfs onderstreept, namelijk: "Je moet van adellijken bloede zijn om mee te doen". Dat bleek de sleutel tot zijn nieuwe scenario: zijn held zou geen edelman zijn, maar een doodgewone pauper die alles in het werk wil stellen om tegen alle wetten, gebruiken en bijbehorende vooroordelen in toch ridder te worden. In het voorwoord vat Helgeland die vonk van inspiratie als volgt samen: "Dat was het! Pauper... Edele... Ridder." Kortom, een trio dat direct herinneringen oproept aan 'Generaal... Slaaf... Gladiator', de woorden waarmee het verhaal van het Oscar winnende, Romeinse epos Gladiator van regisseur Ridley Scott werd samengevat. Maar in tegenstelling tot Gladiator, waarbij heel veel moeite werd gedaan om het historische kader zo realistisch en - naar Hollywood-normen - zo accuraat mogelijk voor te stellen, koos Brian Helgeland voor een modernere aanpak en dus schreef hij bewust allerlei rocksongs in zijn scenario in. Daarom begint A Knight's Tale met 'We Will Rock You', om uiteindelijk afgesloten te worden met een andere Queen-klassieker, namelijk 'We Are The Champions'. Tussendoor wordt er in dit verhaal van would-be ridders en hoofse jonkvrouwen ruimte gezocht en gevonden voor nummers als 'Get Ready' in de versie van Rare Earth, 'I Want To Take You Higher' van Sly & The Family Stone en 'The Boys Are Back in Town' van Thin Lizzy. En aangezien er na zo'n steekspel ook wel eens gedanst mag worden, gebeurt dat hier op de tonen van 'Golden Years' van David Bowie.

"Wat ik in feite wilde tonen, is dat mensen altijd en overal hetzelfde zijn. De tijden veranderen, de technologie verandert, maar mensen blijven altijd hetzelfde. De anachronismen in A Knight's Tale zijn bedoeld om de film hedendaagser te maken; het is een soort invitatie voor een modern publiek om binnen te treden in het verhaal, een uitnodiging om die wereld te helpen herkennen. Van een gewone middeleeuwse film kan men natuurlijk ook wel genieten en men kan er zelfs door meegesleept worden, maar meestal legt men geen verbanden tussen de wereld van toen en de wereld waarin wij nu leven."

Was het niet moeilijk om de rechten voor die verschillende rocksongs, die in de persmap omschreven worden als "muziek voor de rusteloze en hoopvolle massa", te pakken te krijgen?

"Neen, dat ging vrij gemakkelijk, maar we hebben wel geprobeerd zo weinig mogelijk uitleg te geven over de manier waarop we de muziek wilden gebruiken. Eigenlijk hebben we hen een beetje om de tuin geleid", lacht Helgeland. "Maar niemand was ontevreden over het resultaat. David Bowie vond het bijvoorbeeld een goed idee dat we zijn 'Golden Years' voor een dansscène wilden gebruiken en toen componist Carter Burwell hem de sequentie liet zien, heeft Bowie zelf voorgesteld om ons de originele master te geven, met de verschillende tracks voor de stemmen en de instrumenten. Op die manier kon Carter Burwell voor een veel betere overgang zorgen tussen dat lied en zijn filmmuziek. Zonder de hulp van Bowie was dat niet mogelijk geweest."

Als bij een luchtopname de camera over het 'oude' Londen vliegt, mogen we gemakshalve veronderstellen dat het hier om cgi of computereffecten gaat. Maar de arena's zagen er dan weer heel echt uit. "Die wáren ook echt", zegt Helgeland. "We hebben die zelf gebouwd in de buurt van Praag. We zijn er dan met een helikopter over gevlogen voor luchtopnames van het stadion en naderhand hebben we met de computer alle moderne elementen uit de buurt verwijderd en vervangen door maquettes. Maar over het algemeen zitten er zeer weinig speciale effecten in de film."

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Gladiator is deze film ook veel minder gewelddadig en bloederig. "Uiteindelijk is dit een soort sportfilm", legt de regisseur uit. "Er is wel sprake van gebroken ribben, maar er vallen geen dodelijke slachtoffers. Die aanpak leek ons het geschiktst voor dit verhaal, dat niet zozeer over leven en dood gaat maar over trouw blijven aan jezelf. En om dat te doen, hoef je niet noodzakelijk iemand te doden."

Op een impliciete manier is A Knight's Tale ook een opvallend 'persoonlijke' film van Brian Helgeland geworden. Een belangrijk nevenpersonage blijkt namelijk de schrijver Geoffrey Chaucer, van The Canterbury Tales, te zijn. Als die voor het eerst kennismaakt met William en zijn kompanen moet hij enigszins ontgoocheld vaststellen dat ze zijn naam en reputatie niet kennen. Ze weten nauwelijks wat een schrijver is! Later zal Chaucer via de meeslepende kracht van zijn woorden toch meehelpen om de ridderdroom van William te helpen waarmaken. Het is wellicht niet overdreven om in dat Chaucer-personage een afsplitsing van de scenarist-regisseur zelf te herkennen. Helgeland glimlacht als dat aspect ter sprake komt: "Ja, ik heb inderdaad een stukje van mezelf in dat personage gestopt. Trouwens, niemand schrijft ooit glamoureuze rollen voor het personage van een schrijver. Daarom heb ik hier enkele van de beste dialogen voor Chaucer gereserveerd."

Helgeland maakte enkele jaren geleden furore als scenarist van L.A. Confidential, waarvoor hij toen een Oscar kreeg. Later schreef hij ook The Postman voor Kevin Costner en Conspiracy Theory voor Richard Donner, met Mel Gibson en Julia Roberts in de hoofdrollen. Toen kreeg Helgeland de kans om zelf achter de camera plaats te nemen en regisseerde hij zijn eigen scenario Payback, met opnieuw Mel Gibson in de hoofdrol. Aan dat avontuur hield hij een zware kater over, want hoewel zijn naam nog steeds op de generiek prijkt, werd hij tijdens de productie door Mel Gibson de laan uit gestuurd en werd een deel van de film opnieuw gedraaid. Op de koop toe werd zijn volgende filmproject, waarvan de voorbereiding al een eind gevorderd was, plots afgeblazen. Helgeland voelde zich toen bijzonder beroerd en liep te broeden over een verhaal van een man die filmscenario's schrijft die hij ook zelf wil regisseren. Hij kwam evenwel vrij snel tot de conclusie dat al dat zelfmedelijden niet echt een creatieve uitweg zou bieden. Dat was het moment waarop Helgeland in zijn oude notities ging rommelen. En even later was het idee over een scenarist die regisseur wil worden het verhaal geworden van een pauper die ridder wil worden.

'In middeleeuwse films legt men meestal geen verband tussen de wereld van toen en de wereld waarin wij nu leven'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234