Vrijdag 06/12/2019

Steeds minder traditionele banen voor middenklasse

Terwijl de klassieke banen onder druk komen, blijft de vraag naar 'hamburger-jobs' op peil. Of we daar blij moeten mee zijn, is nog maar de vraag.

In september ontving de VDAB 21.244 vacatures. Dat is 21,8 procent minder dan in september 2011. Tijdens de voorbije twaalf maanden daalde het aantal vacatures met bijna 11 procent. Het aantal vacatures neemt niet alleen af, ook de verandering op de arbeidsmarkt is opmerkelijk. Onderliggend is de vraag naar hooggeschoolden relatief stabiel, al is er sinds kort ook een dalende trend vast te stellen. Tegelijk kalfden de vacatures voor de laaggeschoolden en deze uit het middensegment tussen de 10 en 15 procent af.

Wat opvalt bij een doorlichting van het jobaanbod is dat het vooral de traditionele baan met een middeninkomen is die almaar meer onder druk komt. Ook de recente ontslagen en herstructureringen bij de financiële dienstengroep Euroclear, staalreus ArcelorMittal of technologiebedrijf HP zijn daar de typevoorbeelden van. De verklaringen zijn legio: het eenvoudige werk wordt door de toenemende automatisatie deels overgenomen, of uitbesteed aan het goedkopere buitenland. Voor een aantal laagbetaalde jobs is dat minder aan de orde, of gewoonweg niet mogelijk. Een poetshulp kan je niet automatiseren.

De middenklasse ontsnapt echter steeds minder die dans. Maarten Goos van de KU Leuven voert al jaren onderzoek naar het fenomeen en stelde vast dat tussen 1993 en 2006 in Europa de kaalslag vooral in dat segment toesloeg. In ons land groeide over die periode het aandeel van de laaggeschoolden met 1,5 procent, en bij de hooggeschoolden met 8 procent. Intussen daalde het middensegment met 9,5 procent. En die polarisatie neemt nog toe. De klassieke industriële jobs nemen af, in 2010 ging 6 procent van die bestaande werkgelegenheid verloren. Maar ook in de ICT-sector bijvoorbeeld was er netto een achteruitgang met bijna 2 procent. "Dat was in de nasleep van de zware en plotse recessie die in 2009 vooral opgevangen werd met maatregelen als tijdelijke werkloosheid", stelt Karen Geurts van het HIVA. "Vandaag is de crisis echter een meer langdurig en sluipend fenomeen, wat de impact op de werkgelegenheid allicht zwaarder zal maken."

Polarisatie

Het verlies aan banen in de klassieke industrie is echter veelal voorgoed, vreest Peter Vanden Houtte, hoofdeconoom van ING. Daardoor dreigt een grotere inkomensongelijkheid. "Het klassieke model waarbij de middenklasse kan doorgroeien naar hoger betaalde functies hapert door die polarisatie. En als je die middenklasse raakt, raak je ook aan de ruggengraat van je ganse economie." Alles hangt aan elkaar. "Nu hebben we een verouderde arbeidsbevolking met een zwaar sociaal systeem. Het verlagen van de loonlast is een deel van het vraagstuk. Daardoor maak je jezelf weer competitief", aldus Vanden Houtte. "Je kan dat opvangen door bijvoorbeeld de btw te verhogen. Al dreig je dan het zwartwerk weer te stimuleren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234