Zondag 20/06/2021

AchtergrondTestament

Steeds minder testamenten maar: ‘Iedereen met noemenswaardige bezittingen zou er een moeten hebben’

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Een jaar corona heeft het aantal geregistreerde testamenten doen dalen met 8 procent. Dat blijkt uit de Familiebarometer van de Federatie van het Notariaat (Fednot). Notaris Joni Soutaer waarschuwt dat een testament nochtans erg belangrijk is zodat jij en je nabestaanden niet voor verrassingen komen te staan. ‘Hoe werkt een testament? Wat kost het? Wanneer moet je het opmaken en wat zijn de voordelen? ‘Met een testament kun je ook op bepaalde manieren de successiebelasting naar beneden halen.’

Drie op de vier mensen stellen één testament op tijdens hun leven. Nochtans zijn die documenten niet aan een opmars bezig. In de periode van 1 maart 2020 tot 28 februari 2021 registreerden de notariskantoren in ons land 61.095 testamenten, een daling van 8 procent in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. De voornaamste verklaring vinden we in de semi-lockdown in de lente van 2020, waarbij de activiteit in de notariskantoren noodgedwongen fors daalde.

“In de zomermaanden volgde voor de meeste akten een inhaalbeweging, maar voor testamenten was dat niet het geval. Een mogelijke verklaring is dat vooral oudere mensen een testament opmaken. Als ze momenteel ergens niet moeten zijn dan doen ze dat ook niet”, zegt notaris Joni Soutaer.

Waarom is een testament eigenlijk belangrijk?

“Met een testament kan je iets nalaten aan de niet-wettelijke erfgenamen. Een erflater wil bij overlijden iets geven aan iemand die niet tot de familie behoort, of juist iets minder geven aan iemand binnen de familie. Dat laatste gebeurt bijvoorbeeld als er problemen zijn met de kinderen. Let wel, kinderen kan je niet onterven, zij hebben recht op de reserve. Dat betekent dat zij wettelijk gezien samen de helft van je nalatenschap moeten krijgen. Over de andere helft mag je vrij beschikken.”

“Zo’n regeling kan je enkel opnemen in een testament, het instrument dus bij uitstek om zelf te bepalen wat er met je erfenis gebeurt. Heb je geen testament, dan zal je erfenis worden verdeeld volgens de bestaande wetgeving. Met een testament kun je ook op bepaalde manieren de successiebelasting naar beneden halen. Vaak nemen grootouders hun kleinkinderen op in hun testament. Ze vinden dat hun kinderen al voldoende hebben en willen een bepaald deel van de nalatenschap rechtstreeks doorgeven aan de kleinkinderen. Als je iets erft vanuit een testament, dan betaal je dezelfde wettelijke tarieven als wanneer je rechtstreeks erft. In bijvoorbeeld het geval van een kleinkind val je binnen de goedkopere tarieven.”

Op welke leeftijd zou je een testament moeten overwegen?

“Eigenlijk moet iedereen zich minstens één keer in het leven de vraag stellen: wat met mijn bezittingen als ik er niet meer ben? Of je nu jong of oud bent. Eigenlijk moet je een testament overwegen zodra je noemenswaardige bezittingen hebt. Ik zie regelmatig jonge mensen, die alleen een huis kopen en geen partner of kind hebben. Vaak hebben ze geen idee wat er met hun bezittingen zou gebeuren mochten ze overlijden. In de praktijk gaan die dan naar zowel ouders als broers en zussen. Broers en zussen erven aan zeer dure tarieven, ouders aan minder dure tarieven. Het is aan te raden in zo’n geval een testament op te stellen zodat, mocht je kinderloos of zonder partner sterven, het huis naar je ouders gaat. Die erven aan de goedkoopste tarieven en kunnen de eigendom goedkoper doorschenken aan eventuele broers of zussen.”

Stel: ik neem straks pen en papier en maak zelf een testament op. Is dat wettelijk of ga ik beter langs bij de notaris?

“Je kunt dat perfect zelf doen, maar de kans bestaat dat je formele of inhoudelijke fouten maakt, die je testament ongeldig maken. Je testament moet aan strikte voorwaarden voldoen. Anders kunnen nabestaanden de geldigheid betwisten en dat kan uitmonden in aanslepende procedures. Het is belangrijk dat, als je iets opschrijft, je op zijn minst toch weet of het ook kan in de realiteit en het voldoet aan de vormvereisten.”

“Wil je een testament opstellen? Maak dan altijd een afspraak bij de notaris. Als het om een eenvoudig eigenhandig testament gaat, kan die wat bijschroeven en het testament registreren. Aan de meeste testamenten die mensen thuis hebben geschreven, moeten wij als notaris iets aan aanpassen. Kiezen voor een notarieel testament biedt extra zekerheid. De notaris geeft niet alleen onafhankelijk advies over wat kan en niet kan. Hij controleert ook of de persoon die een testament opstelt helder van geest is, zodat er nadien geen discussies ontstaan over zijn of haar geestelijke gezondheid of de echtheid van het testament. De notaris zorgt automatisch voor de registratie en bewaring van het testament. Zo kan het zeker niet verloren gaan of vernietigd worden.”

Wat kost dat allemaal?

“Een eigenhandig testament laten nakijken en registreren bij de notaris kost je gemiddeld tussen de 150 en 300 euro. Een notarieel testament laten opstellen kost tussen de 350 en 500 euro. Wij raden zeker bij moeilijkheden in de familie aan om voor die tweede categorie te kiezen. Check ook regelmatig bij je notaris of alles nog in orde is. Bepaalde levensgebeurtenissen, zoals kinderen of ernstige ziekte, kunnen sommige zaken dooreenschudden. Je testament regelmatig tegen het licht houden, is dan ook een must. Zo kan je controleren of het nog wel overeenstemt met je mogelijkheden en je wensen. De notaris kan je ook informeren over nieuwe regelgeving die een impact heeft op je testament.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234