Maandag 26/07/2021

Steeds meer ouderen met uitkering

Meer dan 108.000 65-plussers ontvangen een extra uitkering omdat hun pensioen niet volstaat om rond te komen. In vijf jaar tijd steeg hun aantal met 12,5 procent. Opvallend, want was de armoede bij ouderen niet aan het dalen?

Wie een erg laag pensioen heeft, kan rekenen op extra steun van de overheid. Een alleenstaande met een maandelijks inkomen van onder de 1.052 euro kan rekenen op de zogenaamde Inkomensgarantie voor Ouderen (IGO). De staat past het verschil bij tot aan dat bedrag. Met minder rondkomen staat gelijk aan armoede.

Nu is het aantal mensen dat zo'n uitkering krijgt de voorbije jaren fors gestegen. Terwijl er in 2012 nog ruim 96.000 gepensioneerden gebruikmaakten van de IGO, zijn er dat in 2015 108.000. Het gaat om een stijging met 12,5 procent. Ook ligt het gemiddelde bedrag dat ze krijgen aanzienlijk hoger: het steeg van 342 naar 378 euro.

De cijfers, opgevraagd door Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt bij pensioenminister Daniel Bacquelaine (MR), zijn frappant. Onderzoek had aangetoond dat het armoederisico aan het dalen is. Begin juli presenteerde de FOD Economie nog een lijvig rapport met die conclusie.

Het is inderdaad zo dat steeds meer mensen op pensioen gaan na een volwaardige carrière. Bij de vorige generaties waren er veel vrouwen die niet hadden gewerkt en dus ook geen pensioenrechten hadden opgebouwd. Ze moesten hun oude dag rondkomen met een habbekrats. Armoede bij ouderen was tien jaar geleden een prangend probleem, maar is aan het uitsterven.

Voorwaarden versoepeld

Maar vanwaar komt dan die sterke stijging? De verklaring is niet eenduidig, experts kunnen er niet meteen de vinger op leggen. Zo zijn er door de vergrijzing simpelweg meer 65-plussers. De doelgroep groeit, dus ook het aantal mensen dat de uitkering effectief opneemt. Alleen kan dat nooit de volledige verklaring zijn. De bevolkingsgroep groeide slechts met 5 procent.

Een andere uitleg is dat steeds meer mensen de weg vinden naar de uitkering. Heel wat mensen hebben recht op de toelage, maar weten niet dat die bestaat. Sinds 2001 wordt bij elke gepensioneerde op zijn 65ste automatisch onderzocht of hij of zij er voor in aanmerking komt. Die regeling gold echter niet voor wie vervroegd met pensioen ging. Zij werden sinds 2011 wél actief opgespoord en zo werd een inhaalbeweging ingezet. Maar die inspanningen leverden volgens bronnen geen gigantische toestroom van nieuwe dossiers op.

Tegelijk werden de drempels de voorbije jaren systematisch opgetrokken. In 2012 moest je nog een inkomen hebben onder de 970 euro, nu is dat 1.052. De voorwaarden werden met andere woorden versoepeld. Toch kan ook dat argument (deels) worden weerlegd: de pensioenen zijn in dezelfde periode gestegen door indexeringen en ingrepen van de regering en schoven dus mee op.

De Vriendt vermoedt dat het regeringsbeleid ook zijn tol heeft geëist. "De wettelijke pensioenen zijn gewoon te laag. Te veel ouderen leven in armoede." Hij vraagt controles op regelmatige basis om te kijken of mensen in aanmerking komen voor een IGO-uitkering, en niet enkel op hun 65ste. "Hun situatie kan nog veranderen." Ook de ombudsman voor Pensioenen heeft die eis al geformuleerd.

Pensioenminister Bacquelaine geeft aan dat zoiets praktisch onhaalbaar is: "Veel te tijdrovend". Een sensibiliseringscampagne moet meer mensen naar de toelage leiden. Hij maakt zich tegelijk sterk voor het optrekken van de minimumpensioenen tot de armoededrempel. "We hebben al een aantal verhogingen gedaan", zegt zijn woordvoerder Koen Peumans. "Tegen het einde van de legislatuur zijn we er."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234