Donderdag 23/01/2020

Steeds meer mensen in Europa, en toch een pak minder afval

Economische groei gaat niet per se gepaard met meer consumptie, zo leert een Britse studie. 'In 2001, lang voor de huidige crisis, is in Groot-Brittannië en ook in andere Europese landen een consumptiepiek bereikt',

zegt auteur Chris Goodall.

Ons verbruik van goederen en materialen daalt. Dat schrijft Brits onderzoeker en politicus Chris Goodall. In zijn land, het land van de Industriële Revolutie, is sinds 1900 het gebruik van basisgrondstoffen almaar toegenomen en zijn mensen ook steeds meer goederen gaan kopen, met een uitdijende afvalberg als gevolg. Ook sinds het begin van de 21ste eeuw is het bruto binnenlands product blijven groeien en de economie is drie keer zo stevig geworden. Het bevolkingsaantal is eveneens toegenomen.

"Je zou verwachten dat dat samengaat met nog meer verbruik van materialen en goederen, maar dat klopt niet", zegt Goodall. Hij stelt onder andere vast dat er almaar minder 'stuff' wordt gebruikt. Voor constructiemateriaal is er een daling van vier procent tussen 2000 en 2007. Voor water is dat 8 procent, voor papier 18 procent. Ook consumptie van voeding (minus 3 procent) en meststoffen (minus 50 procent) zakte ondanks de groeiende economie.

De productie van energie daalde met drie procent in het afgelopen decennium en er is ook minder huishoudelijk afval (minus 5 procent) geproduceerd. Ook zijn er minder auto's (minus 10 procent) en krimpt het aantal afgelegde kilometers (minus 1 procent).

Gemiddeld bezat een Brit in 2001 zowat 30 ton spullen, nu is dat gezakt tot tien ton.

"Voor de meeste categorieën is de piek bereikt tussen 2001 en 2003. Dat is dus lang voor de economische crisis in 2008 toesloeg", zegt Goodall. Hij rekent bovendien de totale aantallen verbruikte materialen, inclusief import.

"Dat is belangrijk want we zijn meer gaan invoeren. Als de consumptie van basismaterialen ondanks die trend en ondanks de economische en demografische groei doorzet, betekent dat inderdaad dat we steeds minder energie en materialen nodig hebben om te produceren en winsten te maken", reageert ingenieur milieukunde Peter Tom Jones.

Een deel van de verklaring is wat experts 'de curve van Kuznets' noemen. Econoom Simon Kuznet toonde aan dat in industrialiserende landen de consumptie van energie en materialen aanvankelijk uit de hand loopt, maar dat eens een bepaald niveau is bereikt, investeringen volgen in meer duurzame bronnen en er efficiënter met materialen en grondstoffen wordt omgesprongen.

Ook in andere Europese industrielanden tekent zich eenzelfde patroon af. In de EU was de energieconsumptie van de gezinnen in 2009 9 procent lager dan in 2000. In Frankrijk, Zweden en Nederland is dat zelfs 15 procent. Voor papier-en mestverbruik en het aantal afgelegde kilometers per persoon is dat eveneens zo.

Bij ons is er nog geen duidelijk overzicht over de goederen-en materialenevolutie. OVAM neemt die taak in de toekomst op zich. "Het is wel zo dat de hoeveelheid afval afneemt, zowel het huishoudelijke-als het bedrijfsafval. Het is nu 40 kilo minder per inwoner dan in 2000", zegt Jan Verheyen van OVAM.

Recente cijfers van Synegrid tonen bovendien dat het totale elektriciteitsverbruik in België in 2011 daalde met ongeveer 1,8 procent in vergelijking met 2010. Op jaarbasis kende het verbruik van de huishoudens ongeveer 2,5 procent daling ten opzichte van 2010.

Betekent dit nu dat groei en duurzaamheid niet strijdig zijn? Goodall: "Natuurlijk komen er tekorten door de explosie van onder andere China en India. Maar de evolutie in Europese landen toont wel aan dat op termijn kapitalisme en ecologie elkaars vijanden niet zijn."

Jones voegt daar aan toe dat vooral de zeldzame metalen een probleem vormen. "Door de grotere inzet van spaarlampen, windturbines en hybride wagens stijgt de vraag naar die stoffen enorm. Het enige wat erop zit is ze zeer grootschalig recycleren", zegt de expert.

Niet toevallig verplicht de EU nu dan ook dat tegen 2019 65 procent van gedumpte elektro en electronica hergebruikt worden. Jones: "Onze electro-afvalberg in de derde wereld doen krimpen is een doelstelling, maar de recuperatie van zelfdzame metalen eveneens."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234